Uzasadnienie
W toku postępowania odwoławczego, prowadzonego wobec "A" Sp. z o.o. z siedzibą w M., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 22 maja 2018 r. nr [...],[...] wyłączył jawność poniżej wymienionych dokumentów ze względu na interes publiczny:
- 1) Załączniki do pisma Sądu Rejonowego z dnia 13.04.2018 r. znajdujących się w aktach postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej tj.:
- - protokół uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 12.02.2014r.
- - protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 06.05.2016r.
- 2) Załącznik do pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 28.07.2017 r.:
- - wydruk z podsystemu Kontrola deklaracji rocznej o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4 R za 2015r. "B" Sp. z o.o., NIP: [...].
Pismem z dnia 30.05.2018 r. strona wniosła o umożliwienie zapoznania się z wyżej wymienionymi dokumentami, a także sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 21.06.2018r., odmówił zapoznania się z dokumentami, które zostały wyłączone z jawności postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22.05.2018r.
Po rozpoznaniu zażalenia od powyższego rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działający jako organ drugiej instancji, postanowieniem z dnia 12 września 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z zasadą jawności postępowania podatkowego wobec stron, sprecyzowaną w art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W myśl § 2 ww. artykułu czynności określone w § 1 dokonywane są w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu. Natomiast art. 178 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, że strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów.
Natomiast stosownie do art. 179 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa - przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Zatem prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów doznaje ograniczeń, co wynika wprost z treści art. 179 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Przepisów art. 178 nie stosuje się bowiem do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że w interesie publicznym leży, aby organy podatkowe, prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu, nie ujawniły wykraczających poza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego danych innych podmiotów, jakie uzyskały w trakcie czynności służbowych. "Interesem publicznym" w rozumieniu art. 179 Ordynacji podatkowej jest dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z jawności dokumenty i informacje.
Pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się również dobro osób trzecich, których dotyczą dokumenty zawierające między innymi informacje objęte tajemnicą skarbową. Wyłączone dokumenty zawierały zaś istotne informacje o tych podmiotach gospodarczych. W interesie publicznym leży więc, aby organy podatkowe prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu, nie ujawniły danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskali w trakcie czynności służbowych, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dodatkowo wyjaśnił, że nie jest dysponentem danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym, które zostały organowi podatkowemu udostępnione w związku z toczącym się postępowaniem, tym samym nie jest uprawniony do ich rozpowszechniania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" wniosła o:
- 1. uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wydanej pod sygnaturą [...], a także poprzedzającego postanowienia, w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania z niektórymi dokumentami zgromadzonymi w toku postępowania, w całości,
- 2. stosownie do art. 111 § 2 p.p.s.a. połączenie postępowania ze skargi niniejszej ze sprawą ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, sygn. [...] z dnia 27 lipca 2018r. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, albo -stosownie do art. 125 § 1 p.p.s.a. - zawieszenie postępowania w sprawie skargi na decyzję na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, sygn. [...] z dnia 27 lipca 2018r., do czasu rozstrzygnięcia sprawy ze skargi niniejszej,
- 3. zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1. Art. 121 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. 2018 poz. 800), wobec rażącego naruszenia prawa Strony do zapoznania się z dokumentami, których treść jest jawna, a przy tym najprawdopodobniej podważa ustalenia przyjęte przez Organ w decyzji sygn. [...] z dnia 27 lipca 2018r.,
- 2. Art. 123 § 1 w zw. z art. 178 § 1 oraz art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z bezpodstawnym ograniczeniem prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu poprzez istotne dla jego wyniku ograniczenie prawa wglądu do akt sprawy, polegające na odmowie prawa do zapoznania z dokumentami zawierające informacje oczywiście jawne, których udostępnienie Stronie nie wiązałoby się z naruszeniem interesu publicznego ani tajemnicy skarbowej.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedziach na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ drugiej instancji, działając na podstawie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej, dokonał oceny zasadności ograniczenia przyznanego stronie na podstawie art. 178 Ordynacji podatkowej prawa wglądu do akt sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że odrębne postanowienie z dnia 22 maja 2018 r. wydane na podstawie art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej w przedmiocie "wyłączenia z jawności" poniżej wymienionych dokumentów ze względu na interes publiczny:
- 1) Załączniki do pisma Sądu Rejonowego w W. z dnia 13.04.2018 r. znajdujących się w aktach postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej tj.:
- - protokół uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 12.02.2014r.
- - protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 06.05.2016r.
- 2) Załącznik do pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 28.07.2017 r.:
- - wydruk z podsystemu Kontrola deklaracji rocznej o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4 R za 2015r. "B" Sp. z o.o., NIP: [...], zawiera wyjaśnienie, iż w interesie publicznym leży, aby organy podatkowe, prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu, nie ujawniały danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskały w trakcie czynności służbowych, które pozwoliłyby osobom nieupoważnionym na ich identyfikację.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym ustawodawca, w art. 179 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej przewidział możliwość wydania dwóch odrębnych postanowień, z których tylko jedno, wydane na podstawie § 2, jest zaskarżalne. Wykładnia językowa art. 179 § 3 Ordynacji podatkowej wyklucza przyjęcie, że na postanowienie, o którym mowa w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, zażalenie przysługuje (tak wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 616/11, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 68/09, wyrok WSA w Warszawie z 23 sierpnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 80/08, wyrok WSA w Lublinie z 20 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 800/07). W sytuacji gdy organ wyłączy z akt sprawy poszczególne dokumenty z powodu uchylenia ich jawności, ograniczając tym samym uprawnienia strony postępowania określone w art. 178 Ordynacji podatkowej, zaskarżalność postanowienia wydanego na podstawie art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej gwarantowana jest przez przepis art. 237 Ordynacji podatkowej.
Stosownie do jego brzmienia, postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć w odwołaniu od decyzji, kończącej etap postępowania w pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2408/15, wyrok WSA w Opolu z 14 października 2015 r., sygn. akt I SA/Op 358/15).
W sytuacji, gdy organ wyłączy z akt sprawy poszczególne dokumenty z powodu uchylenia ich jawności, ograniczając tym samym uprawnienia strony postępowania określone w art. 178 Ordynacji podatkowej, postanowienie w tym przedmiocie podlega kontroli instancyjnej lub sądowej w ramach badania legalności decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie, na podstawie art. 236 § 1 i art. 237 Ordynacji podatkowej oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); określanej dalej jako p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Opolu z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Op 679/14, wyrok WSA w Warszawie z 29 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 969/10, wyrok NSA z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 616/11).
W niniejszym postępowaniu przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej, w którym organ wyjaśnił, że odmowę zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt na podstawie art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadnia interes publiczny, polegający na obowiązku zachowania tajemnicy skarbowej oraz obowiązku ochrony dóbr osób trzecich poprzez nieujawnianie danych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie zostały uzyskane w toku czynności słuzbowych.
Kognicja Sądu w rozpatrywanej sprawie jest ograniczona do ustalenia, czy postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej zostało wydane zgodnie z uprzednio wydanym w sprawie postanowieniem na podstawie art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej. Przysługujący stronie na podstawie art. 179 § 3 Ordynacji podatkowej środek odwoławczy od postanowienia o odmowie udostępnienia stronie zapoznania się z dokumentami nie może być wykorzystywany do weryfikacji prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 179 § 1 w przedmiocie wyłączenia dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
Postanowienie wydane w trybie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej ma charakter wtórny w stosunku do postanowienia, które podjęte zostało stosownie do art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyłączenie dokumentów z akt sprawy, mimo że jest przesłanką do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 197 § 2 Ordynacji podatkowej, nie podlega kontroli w postepowaniu ze skargi na postanowienia wydane na podstawie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej (por. wyrok WSA w Łodzi z 13 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 1441/12).
Kognicja Sądu w sprawie ze skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej jest ograniczona do oceny, czy dokumenty, których dotyczy odmowa zapoznania się z ich treścią, są dokumentami, o których mowa w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej.
W rozpoznawanej sprawie organ, powołując postanowienie z 22 maja 2018r. o wyłączeniu jawności dokumentu wykazał, że dokument, którego dotyczył wniosek, nie podlega udostępnieniu.
Końcowo należy wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27 lipca 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 945/18, postanowieniem z dnia 30 listopada 2018 r. odmówił połączenia sprawy o sygn. akt I SA/Gd 945/18 ze sprawą o sygn. akt I SA/Gd 1038/18, zaś wyrokiem z dnia 8 stycznia 2019 r. oddalił skargę na decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r.
Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd działając na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.