Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 1 września 2020r. w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistych omyłek pisarskich w postanowieniu z dnia 9 lipca 2020r.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej sprostował z urzędu oczywiste omyłki pisarskie w swoim postanowieniu z dnia 9 lipca 2020r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku M.B. z dnia 25 lutego 2020r. o umorzenie względnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 18 maja 2018r.
Z uzasadnienia postanowienia I instancji wynika, że wobec stwierdzenia z urzędu, że w powyższym postanowieniu omyłkowo wskazano: na stronie drugiej w wierszu 19 od dołu: "22.04.2020 r. o [...]. winno być 12.05.2020r. o nr [...]", na stronie trzeciej w wierszu 12 i 17 od dołu: "[...]", winno być: "[...]", tut. organ zastosował się do dyspozycji art. 113 § 1 K.p.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że zaistniała omyłka powstała podczas redagowania postanowienia i nie wywiera żadnego skutku prawnego dla podjętego rozstrzygnięcia.
Pismem z dnia 23.09.2020r. M.B. wniosła zażalenie na postanowienie I instancji żądając jego uchylenia w całości.
Utrzymując w mocy postanowienie I instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podniósł m.in., że stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast na podstawie art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Na mocy art. 126 cytowanej ustawy, opisywana instytucja znajduje również zastosowanie do postanowień.
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie ugruntował się pogląd, że błąd pisarski - to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Na równi z błędami pisarskimi i rachunkowymi potraktowano inne oczywiste omyłki. Przy czym oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Podkreślić należy, iż przepis art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych składników postanowienia, a w szczególności nie zastrzega, że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygnięcie (osnowa) zawarte w postanowieniu, bądź też jedynie uzasadnienie tego postanowienia. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądowego, możliwe jest prostowanie wymienionych w art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego okoliczności zaistniałych zarówno w sentencji, jak i uzasadnieniu decyzji (postanowienia), bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję (postanowienie).
W sentencji postanowienia nr [...] z dnia 09.07.2020r. wskazano, że "działając na podstawie (...), po rozpatrzeniu Pani zażalenia wniesionego pismem z dnia 01.06.2020r. (data wpływu do tut. organu: 10.06.2020r.), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 12.05.2020r. nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie Pani wniosku z dnia 25.02.2020r. o umorzenie względnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 18.05.2018r., utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie."
Wobec powyższego z sentencji www. orzeczenia jednoznacznie wynika, że postanowieniem nr [...] z dnia 09.07.2020r. organ odwoławczy rozpoznał zażalenie z dnia 01.06.2020r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 12.05.2020r., nr [...] pod kątem złożonego wniosku z dnia 25.02.2020r. o umorzenie względnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 18.05.2018r. Powyższe wynika również wprost z treści uzasadnienia przedmiotowego postanowienia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał zatem za uzasadnione sprostować oczywistą omyłkę postanowieniem z dnia 01.09.2020r., nr [...] - powstałą podczas redagowania postanowienia i nie wywierającą żadnego skutku prawnego dla rozstrzygnięcia podjętego postanowieniem nr [...] z dnia 09.07.2020r.
Ponadto, organ zaznaczył, iż nie uargumentowała skarżąca w żaden sposób jak przedmiotowe postanowienie organu I instancji nr [...] z dnia 01.09.2020r. naruszyło jej prawa bądź rozstrzygnięcie zawarte w prostowanym postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 09.07.2020r., nr [...]. Wskazane uzasadnienie odnosi się wprost do kwestii rozstrzygniętych już w odrębnych postępowaniach, w związku z czym nie mogło podlegać ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w niniejszym postępowaniu zażaleniowym.
Pismem z dnia 16.10.2020r. M.B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] z dnia 02.10.2020r.
Zaskarżonemu orzeczeniu M.B. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020r., poz. 256 ze zmian.) – dalej k.p.a. - w związku z art. 18 ustawy dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2020r., poz. 1427 z późn. zmian.) – dalej u.p.e.a., art. 113 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.
M.B. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że w zaskarżonym postanowieniu zbyt szeroko interpretowano pojęcie "oczywistej omyłki", że nie podlegają sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, a więc w zakresie odnoszącym się do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego, jego kwalifikacji prawnej czy też ustalenia konsekwencji prawnych zastosowanej normy prawnej.
Postawiła również skarżąca zarzuty dotyczące toczącego się postępowania egzekucyjnego i wydanych w jego toku orzeczeń.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Sąd kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia stwierdził, że odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ postanowieniach.
Na wstępie należy wyjaśnić, że na gruncie k.p.a. można wyróżnić dwie kategorie środków prawnych służących usuwaniu wad aktów administracyjnych. Zastosowanie konkretnego środka zależy od istotności takiej wady. To oznacza, że wybór ten nie jest dobrowolny, a podyktowany konkretnymi kryteriami istotności. Wady istotne podlegają zatem eliminowaniu przy wykorzystaniu zwyczajnych i nadzwyczajnych środków prawnych, takich jak np.: zmiana decyzji, jej uchylenie, czy stwierdzenie nieważności. Są to środki prawne, które powodują szczególne konsekwencje dla aktu albowiem wzruszają jego trwałość i eliminują go z obrotu prawnego w całości lub w części. Tryby te wykorzystywane są w przypadku wad istotnych, a więc takich, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia i którym można przypisać walor merytoryczny.
Nie każda jednak wada decyzji musi skutkować tak restrykcyjnymi środkami prawnymi, jak wskazane powyżej. Wydany akt administracyjny może bowiem zawierać takie wady, które nie wpływają na treść rozstrzygnięcia, ale powodują pewne nieścisłości. Eliminacja takich nieistotnych wad możliwa jest w trybie sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie, rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z kolei art. 126 k.p.a. umożliwia zastosowanie art. 113 § 1 k.p.a. również do postanowień.
Przyjęta w art. 113 § 1 k.p.a. klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca i charakteryzuje się oczywistością. Stanowi ona więc granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania wyrażającą się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia. Wada merytoryczna nie jest bowiem oczywistą omyłką (pisarską) i nie podlega sprostowaniu w tym trybie.
Zakres oczywistości danej wady powinien być zawsze oceniany indywidualnie na gruncie realiów rozpatrywanej sprawy. Jednakże w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano na granice i przedmiotowy zakres znaczenia "oczywistości omyłki". Za oczywiste omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., uważa się omyłki nie powodujące istotnej wadliwości orzeczenia organu, mogącego skutkować koniecznością eliminacji rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W orzecznictwie niekwestionowany jest pogląd, że błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stan faktyczny ustalony w sprawie.
Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości (por. wyrok NSA z 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2530/16; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2899/18 oraz wyrok NSA z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 323/10).
Dalej wskazać należy, że oczywistość błędu czy omyłki polega na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności między myślą (zamierzeniem) wyrażoną przez organ administracji publicznej a doborem poszczególnych słów lub cyfr dla określenia niebudzących wątpliwości faktów (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2002 r., sygn. akt IV SA 489/01). Widoczna omyłka może wiązać się z niewłaściwym użyciem np. wyrazu, widocznie mylną pisownią albo niezamierzonym opuszczeniem jednego lub więcej wyrazów. Taka sytuacja może się więc wiązać z tym, że w decyzji administracyjnej czy w postanowieniu wyrażono coś, co widocznie niezgodne jest z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ administracji publicznej, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy omyłkę pisarską (por. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. akt II SA 1099/01).
Sprostowanie postanowienia nie było zmianą stanu faktycznego i nie miało wpływu na merytoryczne orzeczenie prostowanego postanowienia. Ekonomia procesowa nakazuje usuwanie prostych, oczywistych błędów, niewpływających na treść rozstrzygnięcia w uproszczonym trybie sprostowania.
Podanie nieprawidłowych danych było bez wątpienia niedopatrzeniem organu pierwszej instancji, spowodowanym mnogością spraw z udziałem skarżącej, ale nie można przyjąć stanowiska, jakie stara się przeforsować strona skarżąca, że w jego wyniku treść wydanego rozstrzygnięta budzi wątpliwości. Wskazać w tym miejscu należy, że w przypadku wątpliwości co do przedmiotu rozstrzygnięcia, najistotniejsza jest sentencja. Sentencja musi zawierać rozstrzygnięcie - co do istoty - sprawy. Dlatego też z uzasadnienia nie można wywodzić wniosków co do przedmiotu rozstrzygnięcia, jego zakresu czy też praw przyznanych stronie lub nałożonych na nią obowiązków (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października2019r., II SA/Kr 623/19). W przedmiotowej sprawie sprostowaniu podlegały jedynie ww. dane, które w istocie nie wpływają na treść rozstrzygnięcia i jego rozumienie. Granica dopuszczalności sprostowania nie została zatem przekroczona.
Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.