Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Postanowieniem wydanym w dniu 23 października 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata.
Okręgowa Rada Adwokacka w G. pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie wyznaczyła adwokata W. K., o czym poinformowano Sąd pismem datowanym na dzień 15 listopada 2013 r.
W dniu 20 stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła opinia ustanowionego pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania ww. pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy wskazując, iż wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia nie zawierał wymaganego przez przepisy oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Od ww. postanowienia referendarza sądowego nie został wniesiony sprzeciw, co oznacza, że wydane postanowienie stało się prawomocne.
W dniu 27 lutego 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła opinia ww. pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z ponownym wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwie prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. W złożonym wniosku ustanowiony z urzędu pełnomocnik zawarł oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
W tym stanie uznano, co następuje:
Przepis art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
W odniesieniu do adwokatów zasady powyższe zostały uregulowane w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
Stosownie do treści § 20 powołanego rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Nie ulega wątpliwości, iż z treści ww. przepisu wynika, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia o wskazanej treści, gdyż pozwala to w istocie określić zakres, w jakim wynagrodzenie musi zostać pokryte przez Skarb Państwa.
Wymaga przy tym podkreślenia, iż brak stosownego oświadczenia nie stanowi uchybienia formalnego, które podlegałoby uzupełnieniu na wezwanie w trybie art. 49 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się z kolei, iż oświadczenie że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została już wynagrodzona (zob. w tej materii m.in.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Brak takiego oświadczenia wywołuje zaś skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia.
Odnosząc powyższe zapatrywania do realiów rozpatrywanego obecnie wniosku należy wskazać, że jego zakres jest tożsamy z żądaniem zawartym w pierwszym wniosku datowanym na dzień 15 stycznia 2014 r. i rozpoznanym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2014 r.
W ocenie referendarza sądowego rozpatrującego ponowny wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy brak jest podstaw do stwierdzenia, że skoro pełnomocnik w kolejnym wniosku złożył oświadczenie, że opłaty nie zostały opłacone w całości lub części, to okoliczności sprawy uległy zmianie.
Należy mieć na uwadze, że pozytywne rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy stanowiłoby wyraz nieuzasadnionej weryfikacji prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2014 r., które wobec braku zaskarżenia w drodze przysługującego pełnomocnikowi sprzeciwu wywołuje obecnie skutki prawomocnego orzeczenia sądu (vide: art. 259 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Należy również zauważyć, że skoro ww. brak oświadczenia wymaganego przez § 20 powołanego rozporządzenia nie mógł zostać uzupełniony w pierwotnie prowadzonym postępowaniu w trybie wezwania sądu na podstawie art. 49 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to nie można go konwalidować poprzez złożenie kolejnego wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, nawet jeżeli wniosek będzie zawierał wymagane oświadczenie.
Profesjonalny pełnomocnik winien mieć bowiem świadomość, że ponosi negatywne skutki niewykonania obowiązków określonych w obowiązujących uregulowaniach prawnych dotyczących przyznawania wynagrodzenia za udzieloną z urzędu i nieopłaconą pomoc prawną.
W reasumpcji uznano, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeniesienia ciężaru poniesienia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na Skarb Państwa w świetle art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 ze zm.).
Powyższa konstatacja prowadzić musiała do odmowy przyznania żądanego wynagrodzenia, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.