Uzasadnienie
H. P. wnioskiem z 2 listopada 2011 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł.
Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżący uzupełnił 16 listopada 2011 r. (data stempla pocztowego).
Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dorosłym synem, źródłem utrzymania rodziny jest zasiłek chorobowy wypłacany każdemu z małżonków w kwocie 300 zł (KRUS) i 864,32 zł (ZUS), żona wnioskodawcy prowadzi działalność gospodarczą, z której nie osiąga dochodów a deklaruje stratę w wysokości 24.713,18 zł, majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni około 100 m2 raz nieruchomość rolna o powierzchni 0.13 ha. W uzasadnieniu wskazano, że żona wnioskodawcy wymaga stałej opieki i drogich leków, oboje małżonkowie zaś – rehabilitacji.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2011 r. (doręczonym 2 grudnia 2011 r.) wnioskodawca – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków i ich syna rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej przez żonę działalności gospodarczej, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłaty, wpłaty, przelewy), a w przypadku ich nieposiadania – oświadczenia złożonego przez każdą z ww. osób w tym przedmiocie, (2) dokumentów potwierdzających wysokość wypłacanych każdemu z małżonków przez ZUS i KRUS zasiłków chorobowych, (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiąganego przez żonę wnioskodawcy z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, ewidencji środków trwałych, kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami oraz – jeśli jest podatnikiem podatku VAT – deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, (4) oświadczenia złożonego przez syna wnioskodawcy w przedmiocie uzyskiwanych przez niego miesięcznych dochodów (podania ich źródła oraz wysokości) wraz z dokumentem okoliczności te potwierdzającym; w przypadku nieosiagania dochodów – oświadczenia, czy ma on status osoby bezrobotnej, jeśli tak – dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy), (5) oświadczenia złożonego przez syna wnioskodawcy w przedmiocie jego majątku, w szczególności posiadanych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych), (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne) oraz kosztów związanych z odpłatnym leczeniem małżonków, (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę i syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości).
Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Wnioskodawca pomimo nałożonego na niego zobowiązania nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności. Dnia 2 stycznia 2012 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo wnioskodawcy, który odwołując się do zarządzenia referendarza sądowego wskazuje, że 14 grudnia 2011 r. uregulował on podatek od darowizny.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że skarżący już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Bierność wnioskodawcy skutkuje zatem niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować należy jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Zważyć przy tym należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., II OZ 235/06, postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., OZ 128/05).
W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należało, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie oceny jego sytuacji finansowej. Jak już wskazano zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Mając na uwadze powyższe uznano, że wnioskodawca nie wykazał zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.