Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 11 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 110/11

Uzasadnienie

W piśmie z dnia 4 lipca 2012 r. (data stempla pocztowego) zatytułowanym "Zażalenie skarżącej" pani K.S. złożyła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 czerwca 2012 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 110/11 w przedmiocie odrzucenia zażalenia oraz złożyła wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego NSA Elżbiety Rischki, z uwagi na naruszenie przepisów art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 175 § 1 i art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w zw. z art. 108 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W ocenie skarżącej naruszone zostało jej prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję dla realizacji zasady bezstronności sądu.

Stosownie do treści art. 18 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:

1. • w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
2. • swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
3. • osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4. • w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
5. • w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
6. • w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
7. • dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
8. • w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

Podkreślenia wymaga, że treść powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje, że zawarte w nim wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na enumeratywny charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt GZ 4/04, ONSAiWSA 1/2004, poz. 7).

Zgodnie zaś z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od sytuacji, w których sędzia wyłączony jest z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu (art. 20 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z ugruntowanym w literaturze i orzecznictwie poglądem wyłączenie sędziego na podstawie tego przepisu ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania, co do bezstronności sędziego (por. postanowienie NSA z 15 września 2008 r., II FZ 397/08, Lex nr 493907, postanowienie WSA w Białymstoku z 13 września 2011 r., sygn. akt II SO/Bk 15/11).

Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy wniosek. W aktach niniejszej sprawy znajduje się oświadczenie sędziego NSA Elżbiety Rischki, z którego jednoznacznie wynika, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., uzasadniające wyłączenie sędziego od udziału w niniejszej sprawie.

Zgłoszone w niniejszej sprawie zarzuty dotyczą w istocie naruszenia przepisów postępowania w sprawie I SA/Gd 110/11. Ocena prawidłowości postępowania nie podlega kognicji w ramach incydentalnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego. Strona wnioskująca nie wykazała okoliczności uzasadniających zastosowania art. 18 § 1 powołanej ustawy lub art. 19.

Uzasadniona wątpliwość oznacza wątpliwość co do bezstronności sędziego, wynikającą z obiektywnych powodów, pozostających w związku przyczynowym z powstaniem oceny, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, str. 82).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 22 § 1 i § 2 wskazanej ustawy, orzekł jak w postanowieniu.