Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 28 lutego 2008 r. złożonym na formularzu PPF M.Z. zwrócił się do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, gdyż obecnie nie posiada stałego źródła dochodów i pozostaje bez pracy. M.Z. wskazał, że jego matka pracuje w szpitalu, a ojciec w stoczni, nie podając jednak wysokości osiąganych przez nich dochodów, pozostawiając niewypełnioną i niezakreśloną przeznaczoną do tego rubrykę nr 10 formularza PPF. Podobnie niewypełnione i niezakreślone pozostawiono rubryki nr 7.2.1, 7.2.2, 9 i 11 przeznaczone dla wskazania zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych) i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz innych dodatkowych informacji o stanie majątkowym wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wśród podanych przez wnioskodawcę informacji znalazły się jedynie te, które dotyczyły nieruchomości, tj. mieszkania własnościowego, udziału (1/3) we współwłasności działki budowlanej o obszarze 0,5 ha oraz działki budowlanej o obszarze 800 m2 z budynkiem w budowie.
Z powyższych względów wnioskodawca został wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku przez wypełnienie lub zakreślenie zgodnie z treścią pouczenia rubryk o ww. numerach.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.Z. w dniu 21 marca 2008 r. przedłożył nowy druk formularza PPF zawierający jego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, w którym wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Podał również, że gra na giełdzie, posiada akcje o wartości 1.300 zł, ponosi miesięczne wydatki związane z kosztem wyżywienia, odzieży i wyjazdów zagranicznych, pochłaniające sporo środków finansowych.
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 115/08 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc.
W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu M.Z. podał, że zgodnie z wezwaniem do usunięcia braków formalnych wniosku w dniu 21 marca 2008 r. uzupełnił braki wniosku spowodowane brakiem informacji na dzień złożenia wniosku o udzielenie prawa pomocy, tj. 28 lutego 2008 r. Podał, że braki zostały usunięte poprzez skreślenie pól do wypełnienia, co zdaniem wnioskodawcy świadczy o tym, iż nie dotyczy to osoby składającej wniosek. M.Z. wyjaśnił, że złożony drugi wniosek został wypełniony po radzie pracownika sądu, by wypełnić cały wniosek, co też uczynił, wypełniając go na dany dzień zgodnie ze stanem faktycznym i posiadaną wiedzą. Zdaniem wnioskodawcy dopełnił on obowiązku uzupełnienia braków wniosku, gdyż w pierwszym przypadku "nie opowiedział się" zostawiając puste pole.
W ocenie wnioskodawcy fakt posiadania rodziców i informacje, jakie przedstawił we wniosku z lutego 2008 r. nie mają znaczenia w sprawie, gdyż nie przesądza to o tzw. gospodarstwie domowym (istotne fakty przedstawił we wniosku z dnia 21 marca 2008 r.) czy stanie rodzinnym, który można potwierdzić w odpowiednich organach.
W piśmie z dnia 30 kwietnia 2008 r. M.Z. sprostował informację dotyczącą posiadanych papierów wartościowych, podając, że obecnie posiadane papiery wartościowe to nie tylko akcje, ale instrumenty pochodne, a ich wartość wynosi około 2.000 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Rozpatrując ponownie wniosek M.Z. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.
Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.
Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Zgodnie z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie Sąd z tej możliwości skorzystał i pismem z dnia 11 marca 2008r. (doręczonym w dniu 18 marca 2008 r.) zobowiązał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku przez wypełnienie lub zakreślenie zgodnie z treścią pouczenia rubryk o numerach: 7.2.1 (zasoby pieniężne), 7.2.2 (przedmioty wartościowe), 9. (inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym), 10. (dochody) i 11. (inne dane, które składający oświadczenie uważa za istotne).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.Z. złożył nowy formularz PPF, w którym podał informację różniące się od podanych pierwotnie, co uniemożliwiło Sądowi dokonanie właściwej oceny jego aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
W tej sytuacji nie można przyjąć, że wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy polegające na podawaniu rozbieżnych informacji skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej.
Niezależnie od powyższych okoliczności należy wskazać na informację podaną przez M.Z. w piśmie z dnia 30 kwietnia 2008 r., z którego wynika, że wnioskodawca posiada papiery wartościowe (akcje i instrumenty pochodne) o wartości około 2.000 zł. Tym samym nie sposób uznać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż nie pozwala mu na poniesienie kosztów niniejszego postępowania, które na tym etapie sprawy sprowadzają się do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.