Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 23 września 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 1150/02

Uzasadnienie

3 I SA/Gd 1150/02

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie uznania za nieprawidłowe zgłoszenia celnego T.T.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że w dniu 25.07.2001 r. na podstawie SAD T. T. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy używany marki [...], wyprodukowany w 1998 r. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. umowę kupna z dnia 15.06.2001 r. na kwotę 5.500,00 DM, Fahrzeugbrief Nr [...], Deklarację Wartości Celnej oraz Zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia 19.07.2001 r. wraz z dokumentem identyfikacyjnym pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą.

Decyzją z dnia 25.07.2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej oraz kwoty długu celnego. Wartość celna samochodu została ustalona na podstawie art. 29 Kodeksu celnego na kwotę 18.546,00 PLN, tj. 9.749,70 DEM.

Pismem z dnia 08.08.2001 r. strona odwołała się od powyższej decyzji. Odwołujący się podniósł, iż organ celny I instancji bezpodstawnie zakwestionował wartość zakupionego samochodu i wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w części dotyczącej określenia długu celnego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 14.12.2001 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 31.01.2002 r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe, określił wartość celną importowanego towaru na podstawie art. 23 § 7 i art. 29 § 1 na kwotę 9.749,71 DEM i określił kwotę wynikającą z długu celnego.

Pismem z dnia 12.02.2002 r. strona odwołała się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej określenia długu celnego oraz podatku akcyzowego i VAT.

Po zapoznaniu się z materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, co następuje:

W przepisie art. 85 § 1 Kodeksu celnego ustanowiono zasadę, iż należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Art. 23 § 1 stanowi, iż wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna na towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31.

Jak słusznie zauważył Dyrektor Urzędu Celnego, zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy załączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Oceny wiarygodności ceny transakcyjnej można dokonać w oparciu o wynik rewizji, oględzin towaru, badania technicznego oraz danych dotyczących kształtowania się cen na rynku eksportera.

Dyrektor Urzędu Celnego prawidłowo zatem w oparciu o wynik przeprowadzonej rewizji, badania dokumentów jak również na co wskazano w zaskarżonej decyzji, w wyniku analizy wartości pojazdów w oparciu o katalog "Schwacke Liste" 7/01 str. 166 zakwestionował wartość 5.500,00 DEM wskazaną w umowie kupna z dnia 15.06.2001 r.

Organy celne nie mogą bowiem bezkrytycznie opierać się na cenie wskazanej w dokumentach załączonych przez podmioty dokonujące obrotu z zagranicą. Nie poddanie dokumentów ocenie pod względem ich wiarygodności materialnej stanowiłoby naruszenie zasad postępowania, nakazującego organom celnym należyte wyjaśnienie stanu faktycznego.

O zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wskazanej w fakturze stanowiącej załącznik do zgłoszenia celnego zadecydowała niska cena sprowadzonego samochodu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Nie bez znaczenia jest bowiem fakt, że importowany pojazd przeszedł pozytywnie badania techniczne i został bezwarunkowo dopuszczony do ruchu, co wynika z Zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu Nr [...] z dnia 19.07.2001 r.

Prezes Głównego Urzędu Ceł ustosunkował się również do opinii prezentowanej przez skarżącego w odwołaniu z dnia 12.02.2002 r. a mianowicie, iż Zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym nie ma wpływu na ocenę wiarygodności ceny transakcyjnej. Ponadto jak podnosi skarżący powyższe badanie zostało przeprowadzone prawie miesiąc po sprowadzeniu towaru, w czasie kiedy pojazd został naprawiony.

Wyżej wymieniony dokument w istocie nie decyduje o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej niemniej jednak potwierdza stan towaru w dniu dokonania zgłoszenia.

O dopuszczeniu pojazdu do ruchy decyduje bowiem jego stan techniczny. Jak wynika z akt sprawy powyższe Zaświadczenie zostało wydane 19.07.2001 r., a zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu zostało przyjęte przez organ celny dnia 25.07.2001 r., czyli w czasie kiedy pojazd był sprawny technicznie. Natomiast odnośnie napraw dokonywanych przed badaniem technicznym, organ odwoławczy zauważa, iż fakt ten nie został potwierdzony przez skarżącego żadnymi dokumentami. Przedłożone przez stronę przy piśmie z dnia 09.02.2002 r. dodatkowe dowody w sprawie dotyczące napraw pojazdu zostały bowiem wystawione po dopuszczeniu pojazdu do obrotu na polskim obszarze celnym. Natomiast umowa sprzedaży z dnia 01.07.2001 r. dotycząca zakupu radia samochodowego nie ma wpływu na ocenę stanu technicznego pojazdu.

Wyżej cytowany przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia więc organy celne nie tylko do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentów pod względem materialnym i ma na celu wyeliminowanie przypadków zaniżania wartości sprowadzonych na polski obszar celny towarów. Wiarygodność dokumentów służących do określania wartości celnej obejmuje nie tylko ich autentyczność, ale także wiarygodność podanej w nich ceny transakcyjnej. Nie chodzi zatem tylko o ich wiarygodność formalną. Tej wiarygodności organy celne nie podważyły i nie kwestionowały. Wątpliwości organu celnego wzbudziła jedynie materialna wiarygodność przedłożonej przez stronę umowy sprzedaży w zakresie uwidocznionej na niej ceny transakcyjnej.

Mając zatem uzasadnione podstawy do przyjęcia, że podana w przedłożonych przez stronę dokumentach cena transakcyjna odbiega od rzeczywistej, Dyrektor Urzędu Celnego mógł odmówić przyjęcia tej ceny za podstawę do określenia kwoty wynikającej z długu celnego.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego. Jak słusznie zauważył skarżący w odwołaniu z dnia 12.02.2002 r. przepisy celne nie pozostawiają wyboru w kwestii kolejności stosowanych metod.

Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z. dnia 15 września 1999 r. "Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej" (Dz.U. z 1999 r. Nr 80, poz. 908; Dz.U. z 2000 r. Nr 27, poz. 345). Dlatego też Dyrektor Urzędu Celnego zasadnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, przy ustalaniu wartości celnej miał na uwadze wytyczne Komitetu Technicznego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji zaprezentował kolejne metody i uzasadnił przyczyny, dla których niemożliwym było zastosowanie pierwszej i każdej kolejnej z ww. metod. Tym samym uzasadnił powody zastosowania metody określonej w art. 29 § 1 zamiast metod wcześniejszych. Dlatego też Prezes Głównego Urzędu Ceł nie podziela zarzutu skarżącego zawartego w odwołaniu dotyczącego naruszenia art. 23 § 1 i art. 25-28 Kodeksu celnego poprzez nieuwzględnienie istnienia tych przepisów.

Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy samochód był używany właściwą metodą, określenia jego wartości stała się metoda "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego). Przepis ten przewiduje, iż jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23, 25-28 ustawy jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

1. 1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku,
2. 2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku,
3. 3) przepisów tytułu II, działu III Kodeksu celnego – "Wartość celna towarów".

Zgodnie z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku, w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości bazowej (ustalonej o ww. źródło) podatku VAT, podatku akcyzowego (jeżeli obowiązuje) i cła.

Jak zauważono wyżej przy ustalaniu ceny wyjściowej należy oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Organ celny I instancji do obliczeń przyjął informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim tj. katalogu wydawnictwa EUROTAX. Powyższa pozycja podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie pojazdów używanych z całego kraju. Informacje dotyczące danego samochodu uwzględniają spadek cen w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu.

Reasumując, z uwagi na fakt, iż powyższa informacja stanowi wypadkową z porównania wielu notowań danego typu pojazdu należy stwierdzić, iż organ celny I instancji do obliczeń przyjął wartość jako w pełni odpowiadającą wymogom art. 29 Kodeksu celnego. Ponadto należy podkreślić, iż zasada równego traktowania podmiotów dokonujących importu tego typu towarów obliguje organy celne do korzystania z jednego specjalistycznego źródła.

W odwołaniu strona podnosi, iż organ celny podważając cenę transakcyjną nie uwzględnił faktu, iż zakupiony samochód był uszkodzony zarówno pod względem technicznym – brak klimatyzacji, prostowanie i malowanie błotnika, zderzaka oraz klapy przedniej jak również pod względem wyposażenia, a więc handlowym poprzez brak felg aluminiowych, autoalarmu, radia oraz koła zapasowego, co zdaniem skarżącego miało wpływ na jego cenę.

Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił również, że rozporządzeniem z dnia 08.03.2001 r. Minister Środowiska zmienił rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 204). W wyniku tej nowelizacji jako odpad zostały zakwalifikowane pojazdy wycofane z eksploatacji – niezarejestrowane lub niezdolne do ruchu. W dniach 12 i 15 marca 2001 r. Minister Finansów zmienił rozporządzenie w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 197) oraz rozporządzenie w sprawie określenia urzędów celnych, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów i procedur celnych, którymi mogą być obejmowane towary w poszczególnych urzędach celnych (Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 198).

Wyżej wymienione przepisy weszły w życie w dniu 24 marca 2001 r., zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych.

W związku z tym służby celne podjęły działania mające na celu zapewnienie przestrzegania wprowadzonych w życie przepisów. W świetle powyższych regulacji przy zastosowaniu do ustalenia wartości celnej metody "ostatniej szansy" nie ma obecnie wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu (np. EUROTAX) stopnia uszkodzenia pojazdu, gdyż uszkodzone pojazdy nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Dotyczy to także korekty z tytułu ponadnormatywnego przebiegu.

Podniósł również Prezes GUC, że Dyrektor Urzędu Celnego ustalił, iż średnia cena rynkowa pojazdu marki [...], o pojemności silnika 1998 cm3, wyprodukowanego w 1998 r. wynosiła w miesiącu importu 32.500,00 PLN (wg katalogu EUROTAX nr 7/2001 str. 75). Organ odwoławczy weryfikując cenę wyjściową dla ww. pojazdu stwierdził, iż została przyjęta prawidłowo i nie zachodzi też konieczność jakiejkolwiek jej korekty.

Analizując zaprezentowane w decyzji organu celnego I instancji obliczenie wartości celnej, a co za tym idzie określenie kwoty wynikającej z długu celnego, zauważono, iż dokonano ich prawidłowo poprzez wyłączenie z ceny podanej w katalogu kolejno podatku VAT, podatku akcyzowego oraz cła uzyskując w ten sposób średnią cenę importowanego samochodu o ww. parametrach. W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, iż wartość ustalona na podstawie katalogu EUROTAX posłużyła jedynie jako kwota bazowa do sporządzenia kalkulacji, w wyniku której ustalono wartość celną importowanego pojazdu, od której to kwoty naliczono następnie należności celno – podatkowe.

Prezes GUC uważa, że ustalenie wartości celnej metodą "ostatniej szansy" poprzez odliczenie od wartości rynkowej pojazdu tej samej marki i rocznika z katalogu należności celno – podatkowych w odniesieniu do używanych pojazdów następuje z uwzględnieniem wszystkich czynników cenotwórczych i zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych.

Wskazał również Prezes GUC, że rozpatrywanej sprawie organ celny pierwszej instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności podanej w fakturze cenie transakcyjnej, zwłaszcza gdy wyliczona w dalszym postępowaniu cena znacznie odbiegała od ceny w niej zawartej. Tak więc zakwestionowanie wartości sprowadzonego pojazdu uznać należy za w pełni uzasadnione. Przyjęta na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego wartość celna sprowadzonego towaru nie może być kwestionowana, gdyż jako wartość wyjściową przyjęto cenę sprzedaży używanego samochodu. Odliczono też cło według stawki autonomicznej. Zatem należy uznać, że ustalona wartość celna samochodu i wymierzone cło nie są w żadnej mierze krzywdzące dla odwołującego się. Zakwestionowanie wartości transakcyjnej przedmiotowego towaru, zawartej w ww. fakturze nie naruszało art. 23 § 7 Kodeksu celnego.

Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Dyrektor Urzędu Celnego kwestionując wartość transakcyjną wskazaną na rachunku oparł się m.in. na katalogu "Schwacke Liste" zawierającym ceny samochodów na rynku niemieckim. Nową zaś wartość celną pojazdu ustalono w oparciu o katalog wydawnictwa EUROTAX przedstawiający ceny używanych samochodów osobowych na rynku krajowym. Dowodem potwierdzającym zasadność działania organu I instancji jest wartość celna pojazdu ustalona w przeprowadzonym postępowaniu, która to zdecydowanie odbiega od zadeklarowanej przez stronę. W świetle powyższego nie można mówić o naruszeniu przez Dyrektora Urzędu Celnego art. 23 § 1 i § 7 i art. 29 Kodeksu celnego.

Wskazał również Prezes GUC, że niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący nie zastosowania się przez Dyrektora Urzędu Celnego do zaleceń Prezesa Głównego Urzędu Ceł zawartych w decyzji [...] z dnia 14.12.2001 r.

Odnosząc się zaś do zarzutu postawionego przez stronę w odwołaniu dotyczącego naruszenia zasad wyrażonych w art. 120, 121 i art. 122 jak również w art. 180, 181, 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej, Prezes GUC wyjaśnił, iż w postępowaniu przeprowadzonym przez Dyrektora Urzędu Celnego nie dopatrzył się naruszenia zasad wynikających z tychże artykułów. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Urzędu Celnego powołał podstawę prawną, przedstawił również ocenę zebranego materiału dowodowego i wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracyjnych wymaga jedynie od tych organów przestrzegania przepisów procesowych oraz prawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego z uwzględnieniem w szczególności zasady bezstronności w postępowaniu, co w niniejszej sprawie bez wątpienia miało miejsce. Organ celny zgromadził w sposób wyczerpujący całość materiału dowodowego i dopiero po dokonaniu jego oceny wydał decyzję w sprawie.

Odnośnie natomiast naruszenia art. 197 Ordynacji podatkowej poprzez nie powołanie biegłego Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż wbrew twierdzeniom strony przy ustalaniu wartości celnej metodą "ostatniej szansy" nie ma bezwzględnego obowiązku korzystania z opinii biegłego rzeczoznawcy. Jak już wcześniej wskazano przy ustalaniu wartości celnej samochodów używanych tą metodą Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) uznał, iż istnieje możliwość korzystania z wyspecjalizowanych katalogów i czasopism. Samo, zaś odnalezienie w katalogu notowania właściwego dla danego pojazdu i przeprowadzenie stosownej kalkulacji nie wymaga wiedzy specjalistycznej.

Skargę na powyższą decyzję wniósł T. T. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji T. T. zarzucił jej:

1. 1) naruszenie art. 13, 23 § 1, 25-28 oraz 29 ustawy z dnia 09.01.1997 r. Kodeks celny – poprzez błędne ich zastosowanie,
2. 2) naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa w tym:
3. - art. 120 – poprzez działanie niezgodne z przepisami prawa przez indywidualną interpretację przepisów
4. - art. 122 – poprzez nie wyjaśnienie dokładnego stanu faktycznego
5. - art. 180, 181, 188 – poprzez bezzasadne nieuwzględnienie dowodów
6. - art. 197 – poprzez nie powołanie biegłego w celu wydania opinii o wartości rynkowej samochodu.

W uzasadnieniu skargi T. T. wskazał, że w przedmiotowej sprawie decydujące znaczenie ma przepis art. 23 § 1 Kodeksu celnego, który w sposób jasny, precyzyjny i nie budzący wątpliwości definiuje pojęcie wartości celnej. W myśl tego przepisu wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31.

Zgodzić się także należy ze stanowiskiem, iż w przypadku uzasadnionego zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej, organ celny może dokonać ich oceny w oparciu o wynik rewizji bądź oględzin towaru.

Dyrektor Urzędu Celnego nie przeprowadził jednak żadnej rewizji, a tym bardziej nie dokonał oględzin – oceny samochodu przez biegłego rzeczoznawcę.

Zgodnie z art. 84 K.p.a. oraz 197 Ordynacji podatkowej w przypadku, gdy wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji państwowej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

Mimo, iż Dyrektor Urzędu Celnego nie posiada kompetencji ani odpowiedniej wiedzy do oceny samochody, nie powołał biegłego.

Na cenę samochodu poza rocznikiem decydujący wpływa mają jego cechy indywidualne takie jak: wersja, wyposażenie, stopień zużycia, kolor itp.

Dopuszczenie samochodu do ruchu świadczy jedynie o jego sprawności technicznej, nie mając żadnego wpływu na jego ocenę.

Pozytywnie przejdzie badanie techniczne, zarówno samochód wyposażony w wersję Lux jak np. klimatyzacja, komputer, sześć poduszek powietrznych, otwierany dach itp., jak również samochód pozbawiony tych walorów. Wyposażenie samochodu nie ma żadnego wpływu na jego stan techniczny, ale ma ogromny wpływ na jego cenę.

W związku z tym, iż samochód [...] był samochodem zarówno uszkodzonym pod względem technicznym – brak klimatyzacji, prostowanie i malowanie błotnika, zderzaka oraz klapy przedniej – to był też uszkodzony pod względem wyposażenia, a więc handlowym) – brak felg aluminiowych 1.600,00 zł, autoalarmu 1.000,00 zł, radia 1.000,00 zł oraz koła zapasowego 600,00 zł – uszkodzenie klimatyzacji 6.000,00 zł, a zatem pozbawiony był elementów, które posiada każdy samochód [...] w wyposażeniu seryjnym.

Wskazał również skarżący, że w oparciu o art. 29 § 1 Prawo celne wartości celnej do sprowadzonego na polski obszar celny samochodu uszkodzonego nie może mieć zastosowania metoda polegająca na ustalaniu wartości celnej na podstawie kalkulacji, która za punkt wyjścia przyjmuje ceny katalogowe rzeczy. W takim bowiem przypadku punkt wyjścia kalkulacji dotknięty jest błędem, gdyż pomija okoliczność, że uszkodzony samochód może być porównywany jedynie z takimi samymi lub podobnymi rzeczami, jeżeli posiadają one również uszkodzenia porównywalne z uszkodzeniami samochodu sprowadzonego. Okoliczność ta jednak nie wynika z cen katalogowych.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy zastosował taką właśnie metodę obliczenia wartości celnej, nie badając jednak, czy samochody wskazane w katalogach charakteryzowały się podobnymi uszkodzeniami, jak samochód sprowadzony przez skarżącego.

Działania organów celnych, mimo próby uzasadnienia rezygnacji z zastosowania art. 23-28 Kodeksu celnego, zmierzają do korzystania przez nie z najprostszej metody tzw. "ostatniej szansy".

W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do ustalenia wartości celnej w trybie art. 29 Kodeksu celnego, a tylko wyłącznie w oparciu o art. 23 § 1.

Dodał również skarżący, iż zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego sygn. akt III RN 202/00 ochrona polskiego rynku przed importerem z zagranicy po zaniżonych cenach powinna odbywać się z uwzględnieniem procedur antydupingowych, a nie przepisów Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej (jako następca Prezesa GUC – w rozpoznawanej sprawie) wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów celnych w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie problemem spornym jest zakwestionowanie przez organy celne zadeklarowanej ceny importowanego przez skarżącego samochodu, oraz ustalanie wartości celnej po zakwestionowaniu wartości transakcyjnej.

W Kodeksie celnym przyjęto zasadę, według której wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zasada ta odnosi się też do używanych pojazdów samochodowych, zwłaszcza do tych, których import następuje bezpośrednio po sprzedaży. W punkcie 6 studium 1.1 dotyczącym postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiącego część Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 80, poz. 908), czytamy bowiem,,Jako że import następuje bezpośrednio po sprzedaży cena faktycznie zapłacona lub należna zgodnie z transakcją powinna stanowić podstawę ustalenia wartości transakcyjnej za każdym razem, kiedy spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia".

Będzie zatem ona mieć zastosowanie także w niniejszej sprawie, bowiem po pierwsze import nastąpił bezpośrednio po sprzedaży, po drugie spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia (kupujący nie jest ograniczony w dysponowaniu lub użytkowaniu towaru, sprzedaż lub cena nie są uzależnione od warunków lub świadczeń, których wartość nie może być ustalona w odniesieniu do towarów, dla których ustalona jest wartość celna, jakakolwiek część przychodów z jakiejkolwiek dalszej sprzedaży, dyspozycji lub użytkowania towarów przez kupującego nie przypada bezpośrednio czy tez pośrednio sprzedającemu; kupujący i sprzedający nie są powiązani).

Odstępstwo od zasady, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana, według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego, przewiduje art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Według tego przepisu wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Interpretując ten przepis należy przede wszystkim wyjaśnić, czy pod użytym w art. 23 § 7 Kodeksu celnego pojęciem,,wartość transakcyjna" należy rozumieć, jak wynikać by to mogło z art. 23 § 1 Kodeksu celnego, cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. W ocenie Sądu w tym przypadku nie chodzi o cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar, lecz o cenę zadeklarowaną. Taka tylko bowiem może być poddawana w wątpliwość w razie zakwestionowania dokumentów lub informacji albo w przypadku braku dokumentów.

W art. 27 § 7 Kodeksu celnego nie chodzi zatem o ustalanie przez organ celny rzeczywistej wartości towaru, lecz o wykazanie fałszu formalnego lub intelektualnego przedstawionych dokumentów. Taka interpretacja jest zgodna z Porozumieniem w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf i Handlu 1994 roku (Dz.U.

z 1995 r. Nr 98, poz. 483), gdyż w opinii nr 2.1. Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu 1994 roku (Dz.U. Nr 80, poz. 908 ze zm.) wyjaśniono, że sam fakt, iż jakaś cena jest niższa od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary nie stanowi wystarczającego powodu, by ją odrzucić z punktu widzenia Artykułu 1, z zastrzeżeniem jednak postanowień Artykułu 17 Porozumienia. Z opinii tej zatem wynika, że organy celne nie są uprawnione do badania wartości towaru, lecz do badania prawdziwości dokumentów i oświadczeń. Niższa cena od aktualnych cen rynkowych wskazywałaby bowiem, że wartość transakcyjna jest zaniżona w stosunku do wartości rynkowej, co jednak nie upoważnia organu celnego do odrzucenia jej z punktu widzenia Artykułu 1 Porozumienia. Powołanie się przy tym na Artykuł 17 Porozumienia, który stanowi, że nic w niniejszym Porozumieniu nie będzie interpretowane jako ograniczenie lub poddawane w wątpliwość praw administracji celnych do satysfakcjonującego je upewnienia się prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji, przedłożonych dla celów wartości celnej, wskazuje, że organy celne mają w takiej sytuacji jedynie prawo badać, czy dokumenty i oświadczenia złożone w celu ustalenia wartości celnej są prawdziwe.

Na problem prawdziwości zgłoszonej ceny zakupu, a więc wartości transakcyjnej, wskazuje się też w powołanym już studium 1.1, gdzie w punkcie 24 pisze się, że jedną z podstawowych trudności jakie mogą pojawić się w przypadku importu używanych pojazdów jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych i faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej, ponieważ zakupom czynionym przez osoby fizyczne nie zawsze towarzyszy wystawianie faktury handlowej, a często poprzestaje się na wystawieniu zwykłego pokwitowania, pisemnej notatki lub wręcz na porozumieniu ustnym. W takich przypadkach, według tego studium, administracja celna musi sprawdzić prawdziwość zgłoszonej ceny zakupu. W art. 23 § 7 Kodeksu celnego chodzi więc o sprawdzenie prawdziwości zgłoszonej ceny a nie o ustalenie wartości towaru sprowadzonego na polski obszar celny.

W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że wartość transakcyjną zakwestionowano w wyniku analizy dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz notowań cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu "Schwacke Liste". A zatem podstawą zakwestionowania wartości transakcyjnej były ceny publikowane w ww. katalogu, który to katalog i zawarte w nim dane został przyjęty jako dowód uzasadniający zakwestionowanie ceny transakcyjnej. Wobec powyższego dowód ten winien być dołączony do akt w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim stronie i Sądowi. Ponadto w treści uzasadnienia winna się znajdować ocena tego dowodu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia – dokonana przez organ (art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego).

W aktach sprawy brak tego dowodu w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim, również uzasadnienie decyzji, nie zawiera oceny tego dowodu. Nie można bowiem przyjąć, iż kserokopia jednej strony w języku niemieckim jest przedstawieniem dowodu spełniającym wymogi przepisów prawa.

Powyższe uchybienia powodują, ze ocena legalności zaskarżonej decyzji już na etapie kwestionowania wartości transakcyjnej jest niemożliwa dla Sądu jak i dla strony. Uniemożliwiają stronie właściwą obronę jej prawa, Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania, ponieważ "Schwacke Liste" nie jest powszechnie uznanym aktem prawnym i wymaga tłumaczenia na język polski, który jest językiem urzędowym w niniejszej sprawie.

Zastosowanie art. 23 § 7 Kodeksu celnego wiąże się natomiast zawsze z koniecznością uzasadnienia przyczyn zakwestionowania ceny transakcyjnej przez wykazanie niewiarygodności przedstawionych dokumentów lub informacji służących do określenia wartości celnej. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, powyższy przepis ma charakter wyjątku od reguły, że co do zasady wartością celną jest wartość transakcyjna. Wynika to zarówno z systematyki przepisu, jak i wyraźnego zaznaczenia, że organ celny jest uprawniony do ustalenia wartości celnej metodą zastępczą tylko wówczas, gdy zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości transakcyjnej jako wartości celnej. Oznacza to, że organ celny za każdym razem obowiązany jest, w uzasadnieniu wykazać, iż wystąpiły przyczyny i jakie zakwestionowania wartości transakcyjnej w konkretnej sprawie.

Nie będą taką przyczyną ogólnikowe stwierdzenia ani wskazanie, bez indywidualnej analizy, pozycji z katalogu kraju eksportu.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że orzekające w niniejszej sprawie organy celne naruszyły art. 23 § 7 Kodeksu celnego, gdyż zakwestionowały wiarygodność dokumentu służącego do określenia wartości celnej bez uzasadnionych przyczyn. Wskazane naruszenie prawa miało przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tym samym otwarto możliwość ustalenia wartości celnej z pominięciem wartości transakcyjnej. W konsekwencji skarga skarżącego podlega uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawdo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw – Dz.U. Nr 41, poz. 365 – jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji celnej uwzględnią powyższe wskazania, co do interpretacji art. 23 § 7 Kodeksu celnego.

Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji.