Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012 r. oddalił skargę A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...].
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I skarżący wezwany został do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł.
Skarżący wnioskiem z dnia 31 stycznia 2012 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną oraz dwojgiem małoletnich dzieci, źródłem utrzymania rodziny jest wypłacany konkubinie dodatek opiekuńczy w kwocie 1.717 zł oraz osiągane przez wnioskodawcę dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.950 zł, majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni 422 m2, mieszkanie o powierzchni 29,90 m2 oraz samochód [...]. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca ponosi dodatkowe koszty w związku ze stanem zdrowia dzieci i koniecznością ich leczenia w przychodniach (poradniach) specjalistycznych.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2012 r. wnioskodawca – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego konkubinę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłaty, wpłaty, przelewy), a w przypadku ich nieposiadania – oświadczenia złożonego przez każdą z ww. osób w tym przedmiocie, (2) dokumentu potwierdzającego wysokość wypłacanego konkubinie świadczenia (dodatku opiekuńczego), (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiąganego przez wnioskodawcę z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, ewidencji środków trwałych, kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami oraz – jeśli jest podatnikiem podatku VAT – deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, (4) oświadczenia wnioskodawcy, czy osiąga dochody z tytułu najmu wykazanego we wniosku mieszkania; jeśli tak – przedstawienia dokumentu, z którego wynikałaby wysokość osiąganego z tego tytułu miesięcznego dochodu, (5) oświadczenia złożonego przez konkubinę w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych), a także oświadczenia, czy posiada status osoby bezrobotnej wraz z dokumentami okoliczność tę potwierdzającymi (decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy), (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę i jego konkubinę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne) oraz kosztów związanych z odpłatnym leczeniem dzieci, (7) oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego konkubinę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Wnioskodawca pomimo nałożonego na niego zobowiązania nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że skarżący już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Bierność wnioskodawcy skutkuje zatem niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować należy jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Zważyć przy tym należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., II OZ 235/06, postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., OZ 128/05).
W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należało, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie oceny jego sytuacji finansowej. Jak już wskazano zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Mając na uwadze powyższe uznano, że wnioskodawca nie wykazał zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.