Uzasadnienie
ZASKARŻONĄ DO SĄDU DECYZJĄ PREZES ZUS, PO ROZPATRZENIU WNIOSKU PANA T. J. M. REPREZENTOWANEGO PRZEZ PEŁNOMOCNIKA O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO ZŁOŻENIA WNIOSKU O PONOWNE ROZPOZNANIE SPRAWY, WSZCZĘTEJ Z URZĘDU O STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI DECYZJI ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Z DNIA 30 GRUDNIA 2004 R., ZNAK: [...] NA PODSTAWIE ART. 105 § 1, ART. 107 I ART. 157 § 1 USTAWY Z DNIA 14 CZERWCA 1960 R. KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO (DZ. U. Z 2000 R., NR 98, POZ. 1071 Z PÓŹN. ZM.), (ZWANEGO DALEJ K.P.A.), ART. 52 I 53 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 R. PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI (DZ. U. Z 2002 R. NR 153, POZ. 1270), (ZWANEJ DALEJ P.P.S.A.), ORAZ ART. 66 UST. 5, ART. 83 UST. 4 I ART. 123 USTAWY Z DNIA 123 Z DNIA 13 PAŹDZIERNIKA 1998 R., O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH (DZ. U. Z 2009 R., NR 205, POZ. 1585), (ZWANEJ DALEJ S.U.S.), UMORZYŁ POSTĘPOWANIE.
W UZASADNIENIU PREZES ZUS PODAJE, ŻE WNIOSKIEM Z DNIA 30 CZERWCA 2010 R. PAN T. J. M. REPREZENTOWANY PRZEZ PEŁNOMOCNIKA WYSTĄPIŁ DO PREZESA ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO ZŁOŻENIA WNIOSKU O PONOWNE ROZPOZNANIE SPRAWY, WSZCZĘTEJ Z URZĘDU O STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI DECYZJI ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Z DNIA 30 GRUDNIA 2004 R., ZNAK: [...].
UZNAJĄC WNIOSEK TEN ZA BEZPRZEDMIOTOWY ORGAN WSKAZAŁ, IŻ ZGODNIE Z ART. 83 UST. 4 USTAWY O S.U.S., OD DECYZJI PRZYZNAJĄCEJ ŚWIADCZENIE W DRODZE WYJĄTKU ORAZ OD DECYZJI ODMAWIAJĄCEJ PRZYZNANIA TAKIEGO ŚWIADCZENIA, A TAKŻE OD DECYZJI W SPRAWACH O UMORZENIE NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE STRONIE PRZYSŁUGUJE PRAWO DO WNIESIENIA WNIOSKU DO PREZESA ZAKŁADU O PONOWNE ROZPATRZENIE SPRAWY, NA ZASADACH DOTYCZĄCYCH DECYZJI WYDANEJ W PIERWSZEJ INSTANCJI PRZEZ MINISTRA.
POWYŻSZE PRZESĄDZA, ZDANIEM PREZESA ZUS, IŻ OD DECYZJI O UMORZENIU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO W ZAKRESIE STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI DECYZJI NIE PRZYSŁUGUJE WNIOSEK O PONOWNE ROZPATRZENIE SPRAWY, NIE MOŻNA TYM SAMYM PRZYWRÓCIĆ TERMINU DO JEGO ZŁOŻENIA.
ZGODNIE Z ART. 157 § 1 K.P.A., WŁAŚCIWY DO STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI DECYZJI JEST ORGAN WYŻSZEGO STOPNIA. ZGODNIE Z ART. 66 UST. 5 USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH W POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM ORGANEM WYŻSZEGO STOPNIA W STOSUNKU DO TERENOWYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH (TU INSPEKTORATU ZUS, KTÓRY WYDAŁ DECYZJE Z DNIA 30 GRUDNIA 2004 R., ZNAK: [...]) JEST PREZES ZAKŁADU. DECYZJA PREZESA ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH JEST OSTATECZNA - STRONIE NIE PRZYSŁUGUJE JUŻ OD NIEJ ŚRODEK ZASKARŻENIA.
WEDŁUG Z ART. 52 P.P.S.A., SKARGĘ MOŻNA WNIEŚĆ PO WYCZERPANIU ŚRODKÓW ZASKARŻENIA, JEŻELI SŁUŻYŁY ONE SKARŻĄCEMU W POSTĘPOWANIU PRZED ORGANEM WŁAŚCIWYM W SPRAWIE (§ 1). PRZEZ WYCZERPANIE ŚRODKÓW ZASKARŻENIU NALEŻY ROZUMIEĆ SYTUACJĘ, W KTÓREJ STRONIE NIE PRZYSŁUGUJE ŻADEN ŚRODEK ZASKARŻENIA, TAKI JAK ZAŻALENIE, ODWOŁANIE LUB WNIOSEK O PONOWNE ROZPATRZENIE SPRAWY, PRZEWIDZIANY W USTAWIE (§ 2).
POWYŻSZE ZDANIEM PREZESA ZUS OZNACZA, IŻ OD DECYZJI PREZESA ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH PRZYSŁUGUJE SKARGA DO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO.
W rzeczonej sprawie brak jest więc zdaniem organu podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu co przemawia za bezprzedmiotowością postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w myśl art. 105 § 1 k.p.a. W konsekwencji również wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy organ pozostawił bez rozpoznania.
W SKARDZE DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W GDAŃSKU NA POWYŻSZĄ DECYZJĘ, PEŁNOMOCNIK SKARŻĄCEGO ZARZUCAJĄC PREZESOWI ZUS:
- - NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA, A SZCZEGÓLNOŚCI ART. 15, ART. 17 PKT 3, ART. 127 K.P.A., ORAZ NARUSZENIE PRZEPISÓW ART. 52 § 1 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2003 R. - PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI (DZ. U. NR 153 POZ. 1270) PRZEPISU ART. 66 UST. 5 ORAZ ART. 83A UST 2 I ART. 123 USTAWY Z DNIA 13 PAŹDZIERNIKA 1998 R., O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH (DZ. U. NR 205 POZ. 1585), POPRZEZ ICH NIE ZASTOSOWANIE ORAZ BŁĘDNĄ WYKŁADNIĘ, CO SKUTKOWAŁO PRZYJĘCIEM, ŻE OD DECYZJI WYDANEJ PRZEZ PREZESA ZUS, W TRYBIE PRZEWIDZIANYM ART. 83A UST. 2 USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH NIE PRZYSŁUGUJE ŚRODEK ODWOŁAWCZY W POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM, WNIÓSŁ O:
- 1) uchylenie zaskarżonej decyzji,
- 2) ZASĄDZENIE KOSZTÓW POSTĘPOWANIA ORAZ KOSZTÓW ZASTĘPSTWA PROCESOWEGO WEDŁUG NORM PRZEPISANYCH.
W UZASADNIENIU SKARGI PEŁNOMOCNIK SKARŻĄCEGO PODAJE, IŻ PREZES ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DECYZJĄ Z DNIA 31 MARCA 2010 R., UMORZYŁ POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE W ZAKRESIE STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI DECYZJI ZUS Z DNIA 30 GRUDNIA 2004 R., ZNAK: [...].
W TEJ DECYZJI BYŁO ZAWARTE POUCZENIE, IŻ SKARŻĄCEMU PRZYSŁUGUJE PRAWO WNIESIENIA SKARGI NA DECYZJĘ DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W GDAŃSKU.
SKARŻĄCY DZIAŁAJĄC ZGODNIE Z POUCZENIEM ZAWARTYM W DECYZJI Z DNIA 31 MARCA 2010 R., W DNIU 27 KWIETNIA 2010 R., ZŁOŻYŁ SKARGĘ DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W GDAŃSKU.
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W GDAŃSKU, POSTANOWIENIEM WYDANYM DNIA 16 CZERWCA 2010 R., SYGN. AKT I SA/GD 518/10, ODRZUCIŁ SKARGĘ UZASADNIAJĄC POWYŻSZE, ŻE WARUNKIEM WNIESIENIA SKARGI DO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO JEST WYCZERPANIE PRZEZ STRONĘ PRZYSŁUGUJĄCYCH JEJ W POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM ŚRODKÓW ZASKARŻENIA, A SKARŻĄCY TAKICH ŚRODKÓW NIE WYCZERPAŁ, GDYŻ NIE ZŁOŻYŁ ODWOŁANIA OD TEJ DECYZJI, TYLKO DZIAŁAJĄC ZGODNIE Z POUCZENIEM ZAWARTYM W DECYZJI ZŁOŻYŁ SKARGĘ DO SĄDU.
SKARŻĄCY POSTANOWIENIE SĄDU Z DNIA 16 CZERWCA 2010 R., OTRZYMAŁ W DNIU 24 CZERWCA 2010 R., I W TERMINIE 7 DNI OD DORĘCZENIA POSTANOWIENIA, ZŁOŻYŁ WNIOSEK O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO ZŁOŻENIA WNIOSKU O PONOWNE ROZPOZNANIE SPRAWY, WSZCZĘTEJ Z URZĘDU O STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI DECYZJI ZUS Z DNIA 30 GRUDNIA 2004 R., ZNAK: [...]. WRAZ Z WNIOSKIEM O PRZYWRÓCENIE TERMINU, SKARŻĄCY ZŁOŻYŁ WNIOSEK O PONOWNE ROZPOZNANIE SPRAWY WSKAZANEJ WYŻEJ.
W DNIU 26 LIPCA 2030 R., SKARŻĄCY OTRZYMAŁ DECYZJĘ PREZESA ZUS Z DNIA 20 LIPCA 2010 R., UMARZAJĄCĄ POSTĘPOWANIE O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO ZŁOŻENIA WNIOSKU W SPRAWIE WSKAZANEJ WYŻEJ, ORAZ ZAWIERAJĄCĄ INFORMACJĘ, ŻE WNIOSEK SKARŻĄCEGO O PONOWNE ROZPOZNANIE SPRAWY ZOSTAŁ POZOSTAWIONY BEZ ROZPATRZENIA.
W DECYZJI TEJ ORGAN WSKAZAŁ, IŻ OD DECYZJI O UMORZENIU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO W ZAKRESIE NIEWAŻNOŚCI DECYZJI, NIE PRZYSŁUGUJE WNIOSEK O PONOWNE ROZPOZNANIE SPRAWY.
W OCENIE ORGANU BRAK JEST PODSTAW PRAWNYCH DO PRZYWRÓCENIA TERMINU DO ZŁOŻENIA TAKIEGO WNIOSKU.
JAKO PODSTAWĘ PRAWNĄ ROZSTRZYGNIĘCIA, WSKAZANO ART. 83 UST. 4 USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH, KTÓRY ZDANIEM SKARŻĄCEGO NIE MA ZASTOSOWANIA W NINIEJSZEJ SPRAWIE, GDYŻ SKARGA NIE DOTYCZYŁA DECYZJI, KTÓRYCH PRZEDMIOTEM BYŁYBY SPRAWY OKREŚLONE W ART. 83 UST. 4 USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH.
W DALSZEJ CZĘŚCI UZASADNIENIA DECYZJI WSKAZANO PRZEPISY ART. 157 § 1 K.P.A., ORAZ ART. 66 UST. 5 USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH I ART. 52 PRAWA O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI I NA PODSTAWIE WYŻEJ WSKAZANYCH PRZEPISÓW ORGAN ORZEKŁ, ŻE OD DECYZJI PREZESA ZUS, STRONIE PRZYSŁUGUJE SKARGA DO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO, A NIE PRAWO ZŁOŻENIA ODWOŁANIA W TRYBIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO.
STANOWISKO ORGANU PRZEDSTAWIONE WYŻEJ PEŁNOMOCNIK SKARŻĄCEGO UZNAŁ ZA BŁĘDNE. ORGAN WYDAJĄC ZASKARŻONĄ DECYZJĘ, DOKONAŁ NIEPRAWIDŁOWEJ WYKŁADNI PRZEPISU ART. 52 § 1 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 R. PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI, ZGODNIE Z TREŚCIĄ, KTÓREGO SKARGA DO SĄDU PRZYSŁUGUJE PO WYCZERPANIE SŁUŻĄCYCH W POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM ŚRODKÓW ZASKARŻENIA.
NADTO ZDANIEM STRONY SKARŻĄCEJ ORGAN WYDAJĄC ZASKARŻONĄ DECYZJĘ, NIE ZASTOSOWAŁ PRZEPISU ART. 123 USTAWY Z DNIA 13 PAŹDZIERNIKA 1998 R. O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH, KTÓRY STANOWI ŻE W SPRAWACH UREGULOWANYCH USTAWĄ STOSUJE SIĘ PRZEPISY KPA, CHYBA ŻE USTAWA STANOWI INACZEJ. TAK WIĘC DO POSTĘPOWAŃ PRZED ZUS, STOSUJE SIĘ PRZEPISY KPA, A W SZCZEGÓLNOŚCI ART. 15, KTÓRY STANOWI ŻE POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE JEST DWUINSTANCYJNE.
SKORO USTAWODAWCA W PRZEPISACH USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH, NIE WYELIMINOWAŁ ODWOŁANIA Z ART. 127 KPA ORAZ Z UWAGI NA TO, ŻE NAKAZAŁ W SPRAWACH UREGULOWANYCH W TEJ USTAWIE STOSOWAĆ PRZEPISY PROCEDURY ADMINISTRACYJNEJ, PRZYJĄĆ ZDANIEM SKARŻĄCEGO NALEŻY, ŻE OD DECYZJI ZUS WYDANEJ W PIERWSZEJ INSTANCJI W TRYBIE PRZEWIDZIANYMI W ART. 83 A UST. 2 USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH, PRZYSŁUGUJE ŚRODEK ZASKARŻENIA W POSTACI ODWOŁANIA.
WOBEC POWYŻSZEGO, W TAKIEJ SPRAWIE WINIEN MIEĆ ZASTOSOWANIE PRZEPIS ART. 127 KPA, CZEGO ORGAN WYDAJĄC ZASKARŻONĄ DECYZJĘ NIE WZIĄŁ POD UWAGĘ.
JEDNOCZEŚNIE PEŁNOMOCNIK PODAJE, IŻ STANOWISKO SKARŻĄCEGO, ZNAJDUJE W PEŁNI POTWIERDZENIE W ORZECZNICTWIE SĄDOWYM - WYROK NSA Z DNIA 3 LIPCA 2008 R., SYGN. AKT II GSK 240/08 (LEX NR 493540) ORAZ - WYROK WSA W GDAŃSKU Z DNIA 18 WRZEŚNIA 2008 R., SYGN. AKT III SA/GD 250/08 (CENTRALNA BAZA ORZECZEŃ SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH).
W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ PREZES ZUS WNOSZĄC O JEJ ODDALENIE, W PEŁNI PODTRZYMAŁ DOTYCHCZASOWE STANOWISKO W SPRAWIE.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Na wstępie wypada przypomnieć, że postanowieniem z dnia 16 czerwca 2010 r., w sprawie I SA/Gd 518/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę p. T. J. M. na decyzję Prezesa ZUS z dnia 31 marca 2010 r., - umarzającej postępowanie administracyjne w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji ZUS z dnia 30 grudnia 2004 r., znak: [...]. Powodem powyższego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było niewyczerpanie przez skarżącego środków zaskarżenia przedmiotowej decyzji - wskutek błędnego pouczenia przez Prezesa ZUS. Jednocześnie w/w postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że stosownie do art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa m.in. wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
W konsekwencji powyższego rozstrzygnięcia strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wszczętej z urzędu o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS z dnia 30 grudnia 2004 r., załączając jednocześnie wniosek o ponowne rozpoznanie w/w sprawy.
Prezes ZUS zaskarżoną natomiast do sądu decyzją umarzając postępowanie w sprawie uznał, iż przedmiotowe żądanie dotyczy tylko spraw o których mowa w art. 83 ust. 4 ustawy s.u.s., - a do tych rozważana sprawa nie należy.
Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że trafnie Prezes ZUS zauważa, iż sprawa o stwierdzeniu nieważności decyzji ZUS nie należy do kategorii spraw o których mowa w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s.
Jednakże Prezesowi ZUS uszło uwadze, że w rozważanej sprawie w/w przepis w ogóle nie miał zastosowania - tylko przepis art. 83 a ust. 2 ustawy o s.u.s. Zgodnie z tym przepisem decyzje Zakładu (tu: decyzja ZUS - Inspektorat z dnia 30 grudnia 2004 r.), od których nie wniesiono odwołania do właściwego sądu (tu: nie było odwołania) mogą być z urzędu (...) unieważnione na zasadach określonych w przepisach kpa (podkr. sądu).
Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., - właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a., - jest organ wyższego stopnia (...).
Zgodnie z art. 66 ust. 5 ustawy o s.u.s., - w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do terenowych jednostek organizacyjnych jest Prezes Zakładu.
W rozważanej sprawie o stwierdzeniu z urzędu nieważności decyzji z dnia 30 grudnia 2004 r., - prawidłowo rozstrzygał zatem Prezes ZUS - co znalazło wyraz w decyzji z dnia 31 marca 2010 r.
Jak już wyżej podkreślono, postępowanie nadzwyczajne przewidziane w art. 83 a ust. 2 wym. ustawy o s.u.s., - toczy się na zasadach określonych w przepisach kpa. Powyższe oznacza, iż wg. przepisów k.p.a., należy ustalić nie tylko który organ jest właściwy do orzekania w przedmiocie decyzji (art. 157 § 1 k.p.a.), ale i to, czy decyzje wydane w tym trybie podlegają zaskarżeniu.
Zgodnie z art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuistancyjne, natomiast art. 127 k.p.a., stanowi o przysługujących stronie środkach zaskarżenia decyzji wydanych przez organ pierwszej instancji.
W rozważanej sprawie decyzja z dnia 31 marca 2010 r., wydana została w trybie stwierdzenia nieważności decyzji (na podstawie art. 83 a ust. 2 ustawy o s.u.s.), przez Prezesa ZUS - jako organ pierwszej instancji - skoro przepisy k.p.a., nie wyłączają zasady dwuintancyjności postępowania w tej kategorii spraw.
Z uwagi na to, że Prezes ZUS zgodnie z art. 66 ust. 5 wym. ustawy o s.u.s., jest organem wyższego stopnia w stosunku do terenowych jednostek organizacyjnych - a w zakresie spraw indywidualnych rostrzyganych w drodze administracyjnej nie podlega nadzorowi ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego (art. 66 ust. 2 w/w ustawy), (a więc nie ma nad nim organu wyższego stopnia) stwierdzić należy, że od decyzji Prezesa ZUS wydanych w pierwszej instancji przysługuje środek zaskarżenia sprecyzowany w art. 127 § 3 k.p.a., w związku z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., a więc wezwanie do ponownego rozpoznania sprawy.
Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić zatem należy, iż prawidłowo pełnomocnik skarżącego wobec wadliwego pouczenia przez Prezesa ZUS w decyzji z dnia 31 marca 2010 r., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a.), wraz z wnioskiem.
Reasumując: Prezes ZUS obowiązany będzie merytorycznie rozpoznać wnioski skarżącego sprecyzowane w piśmie z dnia 30 czerwca 2010 r.
Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 200 p.p.s.a., orzeczono jak w wyroku.