Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r., I SA/Gd 1203/11 oddalił skargę J. F. i H. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej uchylającej w części decyzję w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997.
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i trybie wnoszenia skargi kasacyjnej doręczony został pełnomocnikowi skarżących radcy prawnemu C. L. w dniu 25 maja 2012 r.
W dniu 20 czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżących wniósł sporządzoną skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Akta wraz ze skargą kasacyjną przedstawione zostały Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
J. F., powołując się na art. 285a w związku z art. 285d i art. 285e § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270), złożył w dniu 8 sierpnia 2012 r. – osobiście przez siebie sporządzoną – skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 285a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, dalej: p.p.s.a.), skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
Z powyższego wynika, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest szczególnym środkiem prawnym mieszczącym się w kategorii nadzwyczajnych środków zaskarżenia, bowiem przysługuje wyłącznie od prawomocnego orzeczenia. Ten szczególny charakter skargi również wynika z tego, że uwzględnienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie prowadzi do wyeliminowania z porządku prawnego zaskarżonego orzeczenia (za wyjątkiem wskazanym w art. 285k § 3 p.p.s.a.), gdyż Sąd uwzględniając skargę, ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem.
Wobec tego zarówno zaskarżone orzeczenie sądu administracyjnego, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pozostają w mocy. Zatem skarga ta nie może być w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych oraz skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.
Wobec powyższego dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zależy od łącznego spełnienia czterech podstawowych, ogólnych przesłanek dopuszczalności rzeczonej skargi: 1) zaskarżone orzeczenie sądu administracyjnego uzyskało walor prawomocności;
- 2) wniesienia skargi przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego;
- 3) uprawdopodobnienia wyrządzenia stronie postępowania sądowoadministracyjnego szkody na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia;
- 4) niemożności uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia w drodze środków prawnych przysługujących stronie.
Wskazane przesłanki są charakterystyczne dla instytucji skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i determinują charakter tego środka prawnego.
W świetle przytoczonych regulacji, skoro skarga przewidziana art. 285a § 1 p.p.s.a. przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, to nie budzi wątpliwości, iż skutecznie skargę taką można wnieść wyłącznie po uprawomocnieniu się skarżonego orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu z dnia 25 kwietnia 2012 r. wniesiono w dniu 8 sierpnia 2012 r. W tej dacie wyrok ten nie posiadał waloru prawomocności, bowiem – jak wynika z akt sprawy – Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 25 kwietnia 2012 r., co oznacza, że na dzień wniesienia skargi, tj. 8 sierpnia 2012 r. wyrok ten nie był jeszcze prawomocny.
Tym samym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wniesioną od orzeczenia nieprawomocnego w dacie jej wniesienia, uznać należy za niedopuszczalną, bowiem co do zasady, czynności procesowe przedwczesne uważa się za niedopuszczalne [por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2008 r., I OZ 346/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych i powołane tam postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 stycznia 1997 r., I PKN 1/97 (OSNP z 1997 nr 18, poz. 342), z 15 marca 2000 r., I PKN 406/00 (OSNP z 2002 r. nr 8, poz. 190), z 14 września 2004 r., III CZ 74/04 (niepubl.)].
Wobec powyższego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r. jako przedwczesną i tym samym niedopuszczalną należało odrzucić.
Wniesiona skarga jest niedopuszczalna również z innej przyczyny, mającej charakter nieusuwalny, bowiem została wniesiona z naruszeniem art. 175 § 1 i § 3 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 285f § 3 i art. 285b p.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna być sporządzona przez adwokata, radcę prawnego, a w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami także przez doradcę podatkowego. Wymóg ten nie dotyczy sytuacji, kiedy skargę taką wnosi Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Pomimo zatem tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, czyli obowiązku sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przez uprawnione osoby, wymienione w art. 175 § 1 i § 3 pkt 1 p.p.s.a., skarga ta została sporządzona osobiście przez J. F., co uchybia powyższej regulacji, w konsekwencji czyniąc ją niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu.
W myśl art. 285l p.p.s.a., w przypadkach nieuregulowanych przepisami Działu VIIa p.p.s.a., dotyczącego skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, do postępowania wywołanego wniesieniem takiej skargi stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Zatem – zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 178 p.p.s.a. – sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 178 w związku z art. 285l oraz art. 285a § 1 i art. 175 § 1 i § 3 w zw. z art. 285f § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.