Uzasadnienie
A Sp. z o.o. wniosła w dniu 9 stycznia 2020 r. skargę na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w postaci odmowy zarejestrowania jako podatnika VAT.
Postanowieniem z dnia 13 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 154/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uznając, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu.
Postanowieniem z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt I FZ 204/20 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku stwierdzając, że Sąd I instancji nie odniósł się do kwestii winy spółki w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi, czego wymaga art. 53 § 2 p.p.s.a.
Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.
W przedmiotowej sprawie zaskarżoną czynnością jest dokonana w dniu 8 listopada 2019 r. odmowa zarejestrowania skarżącej spółki jako czynnego podatnika VAT. Zgodnie z art. 96 ust. 4a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r., poz. 106) brak jest obowiązku zawiadomienia wnioskodawcy o dokonanej odmowie zarejestrowania. W dniu 12 listopada 2019 r., tj. w następnym dniu roboczym, informacja o odmowie zarejestrowania została jednak ujawniona w wykazie podmiotów, w odniesieniu do których właściwy naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał rejestracji albo które wykreślił z rejestru jako podatników VAT, prowadzonym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w formie elektronicznej i opublikowanego na stronie internetowej. W ocenie Sądu od tej daty liczyć należy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na dokonaną czynność polegającą na odmowie zarejestrowania spółki jako podatnika VAT.
Spółka wprawdzie pismem z dnia 21 listopada 2019 r. zwróciła się do Naczelnika US z pytaniem czy została zarejestrowana jako podatnik VAT, na co uzyskała odpowiedź w piśmie z dnia 5 grudnia 2019 r., doręczonym w dniu 18 grudnia 2019 r., niemniej jednak w ocenie Sądu pozostaje to bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi. Początek biegu tego terminu należy bowiem liczyć od daty umieszczenia stosownej informacji w jawnym i ogólnodostępnym rejestrze, a nie od daty otrzymania pisma organu z dnia 5 grudnia 2019 r.
Spółka argumentowała, powołując się na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 392/19, że mimo iż czynność wykreślenia nie wymaga wydania decyzji, okoliczność ta nie zwalnia organu podatkowego od zastosowania się do ogólnej zasady pisemności określonej w art. 126 Ordynacji podatkowej i pisemnego zawiadomienia podatnika o czynności wykreślenia z rejestru podatników VAT i pouczenia o środku zaskarżenia tej czynności.
Sąd poglądu tego nie podziela, wskazując, że z treści art. 96 ust. 4a ustawy o podatku od towarów i usług jednoznacznie wynika brak konieczności zawiadomienia podatnika o czynności wykreślenia. Jak stwierdził NSA w postanowieniu z dnia 19 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 582/17 (dostępne w bazie CBOSA), "Odnosząc się do kwestii winy spółki w niedochowaniu terminu oraz braku pouczenia w piśmie informacyjnym organu o wykreśleniu podmiotu z rejestru podatników VAT, należy wskazać, że wykreślenie z rejestru podatników VAT na podstawie art. 96 ust. 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (...) nie jest dokonywane w formie decyzji lub postanowienia, jest czynnością materialnotechniczną, albowiem w przepisie tym ustawodawca przesądził, że wykreślenie z urzędu podatnika z rejestru następuje po przeprowadzeniu czynności sprawdzających i bez konieczności zawiadamiania o tym podatnika.
Skoro zatem organ nie ma obowiązku informowania strony o dokonanej czynności polegającej na wykreśleniu podmiotu z rejestru, w sytuacjach określonych we wskazanym powyżej przepisie, to tym bardziej nie ma obowiązku pouczenia strony o przysługujących jej uprawnieniach do poddania tej czynności kontroli sądowoadministracyjnej". Pogląd powyższy wyrażony na gruncie art. 96 ust. 9 ustawy o podatku od towarów i usług w odniesieniu do czynności materialnotechnicznej polegającej na wykreśleniu podatnika z rejestru odnieść należy również do art. 96 ust. 4a tej ustawy, dotyczącego czynności materialnotechnicznej polegającej na odmowie zarejestrowania podatnika, oba bowiem przewidują brak konieczności zawiadamiania go o tym.
Skoro termin do wniesienia skargi na zaskarżoną czynność polegającą na odmowie zarejestrowania podatnika VAT rozpoczął bieg w dniu 12 listopada 2019 r., to upłynął w dniu 12 grudnia 2019 r.
W przedmiotowej sprawie termin ten nie został dochowany, bowiem skarga wniesiona została w dniu 9 stycznia 2020 r., co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do kwestii winy Skarżącej w niedochowaniu terminu wskazać należy, iż z brakiem winy mamy do czynienia w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z 16 czerwca 2020 r., II OZ 376/20 i przywołane tam orzeczenia).
Skarżąca będąc osobą prawną jest podmiotem, który powinien być odpowiednio zorganizowany w celu realizacji określonych zadań i od którego można wymagać staranności w prowadzeniu własnych spraw i wiedzy koniecznej do uczestniczenia w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Elementem takiej wiedzy jest fakt istnienia ogólnodostępnego rejestru podatników. O działaniu tego rejestru Spółka nie tylko powinna wiedzieć, ale też niewątpliwie wiedziała, bowiem starania o rejestrację w celu uzyskania statusu czynnego podatnika VAT równolegle podejmowały dwie spółki zarządzanie przez H.H. występującego w obu z nich jako Prezes Zarządu – były to spółki A i B. Już w piśmie z dnia 5 września 2019 r. prezes zarządu spółki B H.H. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. podnosząc, że ze strony internetowej www.podatki.gov.pl powziął informację o odmowie rejestracji spółki B SA jako czynnego podatnika VAT.
W odpowiedzi organ poinformował o braku rejestracji powołując się na treść art. 96 ust. 4a ustawy o podatku od towarów i usług i wyjaśnił, że przepis ten umożliwia organowi podatkowemu zastosowanie trybu niewymagającego zawiadomienia podatnika o fakcie odmowy.
Zarząd Spółki A w osobie H.H. miał zatem świadomość istnienia powszechnie dostępnego źródła, w którym można pozyskać wiarygodną informację o dokonaniu lub odmowie rejestracji dla celów podatku od towarów i usług i ze źródła tego aktywnie korzystał, czego dowodzi postępowanie w sprawie rejestracji spółki B. W tym świetle nie można uwzględnić argumentów Spółki, że została ona niejako wprowadzona w błąd przez organ, który postanowieniem z dnia 24 października 2019r. poinformował ją, że sprawa dotycząca zarejestrowania podmiotu A Sp. z o.o. zostanie załatwiona do dnia 26 listopada 2019 r. Treść tego postanowienia nie usprawiedliwia założenia, że procedura rejestracji spółki A będzie odmienna od procedury rejestracji spółki B. Zarząd Spółki A znał treść art. 96 ust. 4a ustawy o podatku od towarów i usług i był świadomy, że brak odmowy zarejestrowania podatnika ujawniany jest w internetowym rejestrze bez konieczności zawiadomienia podatnika, co wynikało z doświadczenia w przypadku rejestracji spółki B. W tej sytuacji pisemne zwrócenie się do organu o wyjaśnienie co do sposobu załatwienia wniosku o rejestrację, zamiast sprawdzenia na stronie internetowej dokonanego wpisu, podobnie jak miało to miejsce w odniesieniu do spółki B, nie stanowi dostatecznego usprawiedliwienia dla niedochowania terminu we wniesieniu skargi. W ocenie Sądu Spółka A nie wskazała takich okoliczności, które uzasadniałyby uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy w rozumieniu art. 53 § 2 p.p.s.a.
O zwrocie wpisu sądowego uiszczonego od skargi podlegającej odrzuceniu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.