Uzasadnienie
P. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 lipca 2016 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy w podatku od spadków i darowizn.
Pismem z dnia 2 stycznia 2017 r. skarżąca zwróciła się o "pilne wydanie decyzji w przedmiocie wstrzymania czynności komorniczych w postępowaniu egzekucyjnym".
W uzasadnieniu podniosła, że w dniu 29 grudnia 2016 r. odebrała upomnienie od Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 grudnia 2016 r., wzywające do uiszczenia należności głównej w wysokości 14.219 zł wraz z odsetkami w wysokości 7.180,00 zł oraz kosztami upomnienia w wysokości 11,60 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania upomnienia. Skarżąca wyjaśniła, że następnego dnia, tj. 30 grudnia 2016 r. skontaktowała się telefonicznie z pracownikami urzędu i uzyskała informację, że w przypadku braku zapłaty w wyznaczonym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne, co oznacza, że zostanie zajęte jej wynagrodzenie oraz rachunek bankowy.
Ponadto wskazała, że zwróciła się do urzędu z prośbą o rozłożenie na raty wymaganej należności na czas trwania postępowania. Jednakże uzyskała informację, że ze względu na sytuację finansową, według urzędu, będzie niewypłacalna, a zatem należność nie zostanie rozłożona na raty. Z uwagi więc na znikome szanse na zawarcie takiego porozumienia złożyła do Sądu wniosek o wydanie decyzji o wstrzymaniu działań komorniczych na czas trwania postępowania.
Skarżąca podkreśliła, że z uwagi na ciężką sytuację finansową, która została przedstawiona w oświadczeniach majątkowych, zajęcie jedynego źródła dochodu oraz rachunku bankowego, z którego pobierane są liczne kredyty w łącznej miesięcznie kwocie 2.387,68 zł doprowadziłoby ją do ogromnej spirali zadłużeń oraz pozbawiłoby jakichkolwiek środków finansowych. W przypadku zajęcia komorniczego nie tylko nastąpiłoby potrącenie wynagrodzenia o połowę, ale także doszłoby do zajęcia rachunku bankowego, przez co nie mogłaby spłacać regularnie rat kredytowych, co do tej pory robiła skrupulatnie.
Według skarżącej, tak drastyczne działania znacząco wpłynęłyby na jej pracę, albowiem ze względu na jej charakter istnieje prawdopodobieństwo jej utraty. Ponadto podjęcie tak radykalnych działań doprowadziłoby do spotęgowania i tak bardzo dużego stresu, co negatywnie wpłynęłoby na jej stan zdrowia psychicznego.
Skarżąca dodała, że sytuacja w jej rodzinie uległa znacznemu pogorszeniu, ponieważ jej matka utraciła dotychczasową pracę, co znacząco wpływa na sytuację finansową rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W badanej sprawie skarżąca wniosła o "pilne wydanie decyzji w przedmiocie wstrzymania czynności komorniczych w postępowaniu egzekucyjnym".
Rozpoznając przedmiotowy wniosek, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Sąd nie ma kompetencji do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Na gruncie wymienionego przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżanych orzeczeń organów administracji, a wniosek o wstrzymanie egzekucji nie posiada podstawy w przepisach regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi. Kognicja wojewódzkich sądów administracyjnych określona została w art. 3 i 4 p.p.s.a. Z treści tych przepisów wynika, iż wstrzymanie prowadzenia egzekucji wykracza poza właściwość sądów administracyjnych, w związku z czym Sąd nie jest uprawniony wstrzymać prowadzonej w stosunku do skarżącej egzekucji. Dodać należy, że wstrzymania czynności egzekucyjnych może dokonać organ egzekucyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.).
Mając jednak na uwadze treść wniosku skarżącej, Sąd uznał, że jej wniosek dotyczy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tym zakresie wskazać należy, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Wniesienie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W ocenie Sądu, wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadny. Wprawdzie świadczenie pieniężne, co do spełnienia którego toczy się spór w niniejszej sprawie, jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednakże, rozważając skutki zapłaty należności, należało mieć na względzie stan zadłużenia skarżącej z tytułu zobowiązania podatkowego w wysokości 14.219 zł wraz z odsetkami w wysokości 7.180 zł oraz kosztami upomnienia w wysokości 11,60 zł oraz zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek.
Ponadto za uwzględnieniem wniosku przemawia trudna sytuacja materialna wnioskodawczyni, znajdująca potwierdzenie chociażby w postanowieniu referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 8 grudnia 2016 r. o przyznaniu skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Wskazać należy, że z analizy dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką oraz niepełnosprawną siostrą. Skarżąca wraz z siostrą jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 38 m2 i wartości poniżej 50 tys. zł (udział każdej z nich wynosi ¼ części). Skarżąca posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętych pożyczek (w tym na opłacenie studiów zaocznych), które na dzień 30 października 2016 r. wynosiło 105.430,84 zł, a których miesięczna spłata wynosi 2.387,68 zł. Na skarżącej i jej siostrze (solidarnie) ciążą zobowiązania podatkowe po zmarłym ojcu w wysokości 14.219 zł. Matka skarżącej posiada natomiast zadłużenie w wysokości 7.744,80 zł z tytułu zaległych opłat za lokal mieszkalny. Skarżąca i jej matka osiągały dochody ze stosunku pracy w łącznej wysokości 4.086,64 zł netto (z wynagrodzenia matki dokonywane były potrącenia egzekucyjne, zajęciu podlegał także jej rachunek bankowy).
Co istotne, z końcem roku matka straciła pracę. Siostra skarżącej nie pracuje i został jej przyznany zasiłek pielęgnacyjny do dnia 31 października 2018 r. w kwocie 153 zł miesięcznie. Rodzina skarżącej wydatkuje średnio kwotę 1.402,75 zł miesięcznie na opłaty za mieszkanie, energię elektryczną oraz gaz. Dopóki matka skarżącej pracowała, do dyspozycji rodziny (po uwzględnieniu spłat pożyczek) pozostawały środki w wysokości 449,21 zł. Ponadto skarżąca otrzymuje pomoc od osoby trzeciej przeznaczaną na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.
W związku z powyższymi okolicznościami, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie, albowiem wyegzekwowanie kwoty, która orzeczona została na podstawie zaskarżonej decyzji, groziłoby pozbawieniem skarżącej znacznej części, niewielkich w sumie dochodów.
Dodatkowo, nie może ujść uwadze fakt, że brak wstrzymania wykonania decyzji mógłby prowadzić do następstw trudnych do odwrócenia nie tylko dla samej skarżącej, ale także dla jej rodziny. Trzeba zwrócić uwagę, że uzyskiwane przez skarżącą wynagrodzenie nie jest przeznaczane wyłącznie na jej potrzeby, ale także na potrzeby utrzymania matki i siostry. Ograniczenie możliwości korzystania z tego wynagrodzenia, stanowiłoby niewątpliwie zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania nie tylko samej wnioskodawczyni, ale również dla członków jej najbliższej rodziny.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały więc podstawy do udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej.
Dodać przy tym należy, że niniejsze postanowienie zapadło w postępowaniu incydentalnym, a zatem nie rozstrzyga o istocie sprawy. Na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd nie dokonuje bowiem oceny merytorycznej skargi. Niezgodność decyzji z prawem, która jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy a udzielenie ochrony tymczasowej, wynikającej z art. 61 p.p.s.a. to dwie odrębne kwestie (por. B. Dauter, Komentarz do art. 61 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 8, LEX, 2013 r.).
W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.