Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 263/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D. i K.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 grudnia 2009 r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. Orzeczenie stało się prawomocne od dnia 16 lipca 2010 r.
Pismem z dnia 25 listopada 2010 r. D. i K.B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym powyżej wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r. Jako ustawową podstawę wznowienia skarżący wskazali art. 271 § 1 w zw. z art. 18 § 1 oraz art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przedmiotowej sprawie (I SA/Gd 263/10) orzekali sędziowie, którzy brali również udział w rozpoznaniu innych skarg D. lub K.B., a mianowicie w sprawach zakończonych:
- – wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 323/10) w sprawie ze skargi K.B. w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2006 rok,
- – wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 219/10) w sprawie ze skargi K.B. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2005 r.,
- – wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 264/10) w sprawie ze skargi D.B. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r.
Ponadto, zdaniem skarżących w sprawie pojawiły się okoliczności faktyczne i środki dowodowe mogące mieć wpływ na wynik sprawy, z których nie mogli skorzystać we wcześniejszym postępowaniu, przejawiające się w zaniechaniu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, a następnie Dyrektora Izby Skarbowej przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność przeznaczenia środków ze sprzedaży oraz charakteru uzyskanego przez skarżącego wynagrodzenia.
Ich zdaniem w wydanych w sprawie decyzjach organy podatkowe nietrafnie i w krzywdzący sposób przyjęły, że skarżąca "przechwyciła" nadwyżkę środków pieniężnych uzyskanych na skutek sprzedaży samochodów na warunkach korzystniejszych.
W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie uznając podniesione zarzuty za nieuzasadnione.
W jego ocenie skarżący nie wykazali aby w przedmiotowej sprawie zachodziły okoliczności wskazane w art. 273 § 2 P.p.s.a. Organ podkreślił, że nie doszło w sprawie do zaniechania przeprowadzenia żądanego przez stronę dowodu ze świadków, a stanowisko skarżących o braku możliwości skorzystania w prowadzonym postępowaniu z tego dowodu jest nieprawdziwe, ponieważ na żadnym z jego etapów nie składano wniosków dowodowych w tym zakresie, zaś zebrany materiał dowodowy dawał wyczerpujące podstawy do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Dodatkowo organ zwrócił uwagę na niewypełnienie wynikającej z art. 277 P.p.s.a, przesłanki nakazującej wniesienie skargi o wznowienie postępowania w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podstawach wznowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Wznowienie postępowania sądowego jest wyjątkową, obwarowaną licznymi rygorami instytucją. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że przywrócenie stanu sprzed wydania orzeczenia kończącego postępowanie sądowe może nastąpić wyłącznie z przyczyn ściśle określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 P.p.s.a.).
Skargę należy oprzeć na co najmniej jednej z przewidzianych w art. 271 – 273 P.p.s.a. przesłanek, które można podzielić na trzy grupy:
- 1) przyczyny związane z nieważnością postępowania (art. 271 P.p.s.a.);
- 2) przyczyny związane z niekonstytucyjnością podstawy orzeczenia (art. 272 P.p.s.a.);
- 3) przyczyny restytucyjne (art. 273 P.p.s.a.).
Rozpoznanie skargi następuje etapowo. W pierwszej kolejności, w myśl przepisu art. 280 § 1 P.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek (skargę) odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
W dalszej kolejności, stosownie do art. 281 zd. 1 P.p.s.a. na rozprawie Sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Wskazany wymóg oparcia żądania dotyczącego wznowienia postępowania na ściśle określonych ustawowych podstawach oznacza nie tylko obowiązek powołania przez skarżącego w skardze określonego przepisu, lecz również wymóg przytoczenia przez niego okoliczności uprawdopodabniających faktyczne istnienie podstawy wznowienia. Występowanie tak rozumianej podstawy wznowienia warunkuje dopuszczalność wznowienia i w związku z tym podlega badaniu przez sąd przed merytorycznym rozpoznaniem skargi. Jednakże przyjmuje się, że brak ustawowej podstawy wznowienia zachodzi nie tylko wtedy, gdy powołana w niej podstawa wznowienia została sformułowana w sposób nieodpowiadający ustawie, ale także wówczas, gdy w rzeczywistości podstawa ta nie występuje (por. A. Kabat (w:) A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 652).
Zwrócić uwagę należy również na to, że Sąd nie może wszcząć postępowania wznowieniowego z urzędu, jak również dokonać modyfikacji przedmiotu zaskarżenia, który zależy wyłącznie od skarżącego. Z tego względu skarga powinna zawierać wyczerpujące uzasadnienie. To na skarżącym, jako stronie inicjującej przedmiotowe postępowanie, spoczywa ciężar dowodu. Musi on wykazać, że zaskarżone postępowanie nacechowane jest przewidzianymi przez ustawodawcę wadami kwalifikującymi je do wznowienia.
Jeżeli zaś uznano, że skargę oparto na ustawowej podstawie wznowienia oraz zachowano termin do jej wniesienia, na podstawie art. 282 § 1 P.p.s.a. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia.
Badając przedmiotową skargę zgodnie z kryteriami przedstawionymi powyżej, w pierwszej kolejności wskazać należy, że wbrew twierdzeniom organu skarżący zachowali trzymiesięczny termin do jej wniesienia. Pismami z dnia 30 grudnia 2010 r. skarżący wyjaśnili bowiem, że o treści zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia dowiedzieli się dopiero z dniem 16 listopada 2010 r. na skutek doręczenia im przez Sąd Okręgowy, w związku z toczącym się przed tym sądem postępowaniem ([...]) stanowiących załączniki do pisma procesowego kopii wyroków wydanych w sprawach o sygn. akt: I SA/Gd 852/09, I SA/Gd 323/10, I SA/Gd 219/10, I SA/Gd 137/10, I SA/Gd 263/10, I SA/Gd 676/09, I SA/Gd 853/09, I SA/Gd 264/10.
Tym samym przyjąć należy, że wspomniany termin upłynął z dniem 16 lutego 2011 r., a zatem wniesiona 26 listopada 2010 r. (data stempla pocztowego) skarga zmieściła się w ustawowym terminie i nie może podlegać odrzuceniu z powodu uchybienia terminowi.
Inaczej zdaniem Sądu wygląda natomiast kwestia wystąpienia ustawowej podstawy wznowienia. Sąd doszedł bowiem do przekonania, że pomimo wskazania przez skarżących aż dwóch przesłanek żadna z nich nie koresponduje z przytoczonymi na ich poparcie okolicznościami.
Po pierwsze, skarżący żądają wznowienia postępowania z powodu jego nieważności, ponieważ w składzie Sądu, na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r., orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy [art. 271 pkt 1) P.p.s.a.]. Wskazać należy, że katalog spraw, w których sędziowie podlegają wyłączeniu z mocy ustawy zawarty został w przepisie art. 18 § 1 P.p.s.a. W myśl tego przepisu sędzia jest wyłączony w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Zdaniem Sądu wskazane przez skarżących okoliczności nie wskazują na nieważność postępowania z tego powodu, nie wyczerpano bowiem żadnej ze wskazanych powyżej przesłanek. Przytoczone przez skarżących sprawy o sygnaturach akt: I SA/Gd 323/10, I SA/Gd 219/10 oraz I SA/Gd 264/10, ze względu na swój przedmiot, stanowiły odrębne sprawy sądowoadministracyjne. Dotyczyły bowiem odrębnych podatków oraz różnych okresów, za które je określono.
W ocenie Sądu nie ma podstaw, aby sędziowie orzekający w którejkolwiek z wymienionych spraw toczących się z udziałem skarżącego lub jego małżonki podlegali wyłączeniu ze wskazanego przez skarżących powodu w kolejnych sprawach z ich skargi. Orzekający we wcześniejszych sprawach małżonków B. sędziowie byliby wyłączeni od rozpoznania sprawy w przypadku uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zapadłego w niej wyroku i konieczności ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji. Wówczas taką sprawę musiałby rozpoznać inny skład sędziowski od tego, który pierwotnie ją badał. Decydująca jest tu zatem tożsamość przedmiotowa sprawy. Natomiast w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, a zatem nie można mówić o jakiejkolwiek nieprawidłowości w składzie sądu, który wydał rozstrzygnięcie z dnia 15 czerwca 2010 r. w sprawie I SA/Gd 263/10.
Po wtóre, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut skargi, odnośnie późniejszego wykrycia przez skarżących takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogli skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Skarżący ograniczyli się bowiem wyłącznie do przytoczenia tej podstawy oraz wskazania dowodu, z którego jak twierdzą wcześniej nie mogli skorzystać. Natomiast, pomimo spoczywającego na nich ciężaru dowodu nie wyjaśnili przyczyn, dla których wcześniejsze się nim posłużenie nie było w sprawie możliwe. Tymczasem ze sformułowania użytego w art. 273 § 2 P.p.s.a. wynika, że "wykrycie" odnosi się do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnialnych z tego powodu, że nie były znane stronom. Jednakże skarżący znali zarówno dane osób, z którymi zawierano przywołanie przez nich umowy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz ich postanowienia, dlatego mogli we wcześniejszym okresie zgłosić wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań tych osób. Zgłaszany zarzut jest zatem w pełni niezasadny.
W związku z brakiem wystąpienia ustawowej podstawy wznowienia Sąd, na podstawie art. 281 zd. 1 P.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania odrzucił.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego.