Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 22 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1257/19

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 maja 2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS, organ odwoławczy), działając na podstawie:

1. - art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) - dalej jako k.p.a.,
2. - art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) - dalej jako u.p.e.a., po zbadaniu akt sprawy w związku z zażaleniami wniesionymi przez W.T. pismami z dnia 11 lutego 2019 r. na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 15 stycznia 2019r., w części, w której połączono - odpowiednio:
3. - pisma zobowiązanego stanowiące zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z dnia 22 października 2018 r.,
4. - wnioski zobowiązanego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów,
5. - wnioski zobowiązanego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdził niedopuszczalność zażaleń na wskazane postanowienia w powołanym zakresie.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczął do majątku W.T. jako zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z dnia 22 października 2018 r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały zobowiązanemu doręczone w dniu 5 listopada 2018 r.

Pismami z dnia 14 i 15 listopada 2018 r. zobowiązany wniósł następujące środki prawne:

1. • wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
2. • zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym;
3. • wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W wyniku rozpoznania powyższych podań, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w dniu 15 stycznia 2019 r. wydał następujące postanowienia:

1. a) nr [...], którym:
2. - połączył wnioski o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów;
3. - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów;
4. b) nr [...], którym:
5. - połączył pisma stanowiące zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z dnia 22 października 2018 r.,
6. - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie tych zarzutów, jako złożonych po terminie;
7. c) nr [...], którym:
8. - połączył wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego;
9. - odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W.T. złożył zażalenia na powyższe postanowienia.

Rozpoznając zażalenie na postanowienie Naczelnika w przedmiocie połączenia ww. podań, DIAS stwierdził niedopuszczalność zażaleń w tym zakresie, wyjaśniając, że ustawodawca nie przewidział możliwości, aby organ drugiej instancji mógł kontrolować zasadność takiego połączenia spraw.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie DIAS, W.T. domagając się jego uchylenia podniósł, że zostało ono wydane z naruszeniem:

1. - art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 62 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie;
2. - art. 142 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie;
3. - art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. 2018 r. poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu powodującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Kontrolowane postanowienie DIAS wydane zostało na podstawie art. 134 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a został on zastosowany w zw. z art. 144 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Powyższe przepisy określają obowiązki organu drugiej instancji we wstępnej fazie postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze (i odpowiednio zażaleniowe) składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego i fazy wydania decyzji (odpowiednio postanowienia). Jak wynika z treści art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w pierwszej fazie postępowania zobowiązany jest do ustalenia, czy odwołanie (zażalenie) jest dopuszczalne i czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. W razie stwierdzenia niedopuszczalności lub uchybienia terminu organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie wniesionego środka zaskarżenia. W drodze postanowienia organ odwoławczy winien zaś stwierdzić niedopuszczalność odwołania (lub odpowiednio zażalenia) Rozpatrzenie odwołania niedopuszczalnego lub wniesionego z uchybieniem terminu stanowi naruszenie prawa, które należy zakwalifikować jako rażące zważywszy, że oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym aktu, który na podstawie art. 16 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości.

Mając na uwadze powyższe uznać należy, że obowiązkiem organu odwoławczego było w pierwszej kolejności rozstrzygnięcie, czy wniesienie przez skarżącego zażalenie na postanowienie o połączeniu spraw jest w ogóle dopuszczalne.

W doktrynie ustalono, że niedopuszczalność odwołania, o której mowa w art. 134 k.p.a., może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym jak również i podmiotowym. Przy czym niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., str. 600).

Zdaniem Sądu, DIAS prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi niedopuszczalność wniesionego przez skarżącego zażalenia na postanowienie Naczelnika o połączeniu spraw z przyczyny o charakterze przedmiotowym, gdyż przepisy prawa (art. 62 k.p.a.) wyłączają możliwość jego zaskarżenia.

Zgodnie z treścią art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zarzut naruszenia art. 62 k.p.a. nie podlega rozstrzygnięciu w formie procesowej. Oznacza to, że dopiero na etapie rozpoznania sprawy co do istoty powstaje możliwość weryfikacji prawidłowości przyjętego przez organ rzeczowego i podmiotowego zakresu rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie jest w konsekwencji obarczone innymi wadami wskazanymi w treści skargi. Nie można przy tym powiedzieć, że zostało ono wydane przedwcześnie, jako że na ocenę rzeczonej sprawy (tj. weryfikację dopuszczalności zaskarżenia wymienionych rozstrzygnięć) nie ma wpływu udzielenie skarżącemu rat i zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Nie ma podstaw, by zakwestionowane postępowanie "wpadkowe" nie zostało zakończone z uwagi na niepodejmowanie obecnie przez organ egzekucyjny czynności wykonawczych do majątku zobowiązanego (co stało się na mocy zawieszenia postępowania egzekucyjnego).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.