Uzasadnienie
Wnioskiem zawartym w skardze, złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 27 października 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący M. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy należy mieć na uwadze, że orzeczenie w tej kwestii winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że na tym etapie sprawy koszty sądowe kształtuje wpis od skargi w kwocie 501 zł. Natomiast pozostałe koszty, które mogą powstać w przyszłości stanowią: wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 251 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd, który wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192).
Z oświadczenia złożonego przez skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych przez niego na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2016 r., wynika, że skarżący samotnie wychowuje dziewięcioletnią córkę, z którą zamieszkuje u rodziców swojej partnerki życiowej. Skarżący nie posiada żadnego majątku.
Źródłem utrzymania skarżącego jest działalność gospodarcza. Z tego tytułu w okresie od 1 stycznia do 31 października 2016 r. skarżący osiągnął przychód w łącznej kwocie 255.944,62 zł, zaś dochód (po uwzględnieniu poniesionych kosztów działalności) wyniósł 100.444,02 zł. Zatem średni miesięczny przychód skarżącego w ww. okresie wyniósł 25.594,46 zł, zaś dochód – 10.044,40 zł. Skarżący do stałych wydatków, jakie ponosi każdego miesiąca zaliczył kwotę około 600-700 zł, przekazywaną rodzicom partnerki tytułem opłat za energię elektryczną i media, kwoty od 400 zł do 1.000 zł za dodatkowe zajęcia wyrównawcze córki, na które uczęszcza zgodnie z zaleceniami pedagoga i psychologa. Wskazał również, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec syna, na rzecz którego powinien przekazywać 400 zł miesięcznie, jednak ze względu na brak środków zaprzestał płacenia alimentów.
Skarżący posiada zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 18.100,60 zł (wraz z odsetkami), jest zadłużony z tytułu alimentów na rzecz syna na kwotę 12.000 zł oraz wobec ZUS z tytułu nieuregulowanych składek na kwotę 10.000 zł.
Referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania. Sytuacja finansowa skarżącego, ustalona na podstawie złożonych przez niego oświadczeń i nadesłanych dokumentów, nie pozwala przyjąć, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie w całości.
Dokonane ustalenia przeczą twierdzeniom skarżącego o trudnej sytuacji finansowej. Pomimo – jak wskazuje skarżący – problemów z pozyskiwaniem nowych klientów jego przychody w okresie od stycznia do października 2016 r. kształtowały się pomiędzy 9.049,80 zł a 62.053,19 zł miesięcznie (w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przychód skarżącego wyniósł 11.345,60 zł, zaś w miesiącu złożenia wniosku – 16.466,90 zł).
W tym miejscu wyjaśnić należy skarżącemu, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wskazywano, że koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją, zatem miarodajną dla oceny zdolności płatniczych osób prowadzących działalność gospodarczą nie jest kategoria dochodu a przychodu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonując oceny możliwości płatniczych skarżącego nie sposób pominąć ustaleń w zakresie środków pieniężnych, które pozostają do jego dyspozycji, po uwzględnieniu ponoszonych przez niego wydatków, zarówno tych bezpośrednio związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą, jak i prywatnych.
Skarżący zadeklarował we wniosku, że jego miesięczny dochód z działalności gospodarczej wynosi 2.200 zł netto. Wskazał, że jedyne opłaty, jakie ponosi w związku z zamieszkiwaniem u rodziców swojej partnerki to opłaty za energię elektryczną i media, które wynoszą około 600-700 zł miesięcznie. Dodatkowo ponosi wydatki na zajęcia wyrównawcze córki w kwocie od 400 zł do 1.000 zł.
Danym tym przeczą ustalenia podjęte na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów. Wynika z nich, że we wrześniu 2016 r., już po odliczeniu wydatków związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą oraz opłat za media i zajęcia wyrównawcze córki, skarżący dysponował kwotą od 9.419,34 zł do 10.119,34 zł. Natomiast w październiku 2016 r. kwota ta kształtowała się na poziomie od 14.766,90 zł do 15.466,90 zł. Trudno zatem przyjąć, że z kwot tych skarżący nie był w stanie zabezpieczyć środków na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W tym miejscu referendarz sądowy zauważa, że określając kwotę miesięcznych wydatków skarżącego nie uwzględnił kwot wynikających z przedłożonych potwierdzeń opłat za telefon komórkowy na kwotę 1.000 zł oraz usługi napełnienia pojemników z tuszem do drukarek. Wydatki te związane były z działalnością gospodarczą i bez wątpienia zostały przez skarżącego włączone do jej kosztów. Natomiast z potwierdzenia opłaty za drugi telefon komórkowy w kwocie 1.000 zł wynika, że została ona poniesiona przez skarżącego za Z. O., stąd też wydatek ten nie mógł zostać przyjęty przy określaniu miesięcznych wydatków skarżącego.
Natomiast bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje okoliczność zadłużenia skarżącego wobec ZUS, czy urzędu skarbowego nie tylko z tego powodu, że zobowiązania z tych tytułów nie mają pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty postępowania sądowoadministracyjnego, ale także z tego względu, że skarżący nie reguluje ich terminowo z własnego wyboru, mimo że – jak wynika z nadesłanych dokumentów – posiada na nie środki z prowadzonej działalności gospodarczej.
Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – należało uznać, że skarżący ma realne możliwości poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych w całości. Wskazane okoliczności, w szczególności wysokość uzyskiwanych przychodów, nie potwierdzają, że jego aktualna sytuacja uniemożliwia ich poniesienie.
Referendarz sądowy nie dał wiary oświadczeniu skarżącego w kwestii nieposiadania przez niego rachunków bankowych i dokonywania wszystkich rozliczeń gotówką. Z akt podatkowych sprawy wynika, że skarżący posiada trzy rachunki bankowe w [...] – konto złotówkowe o numerze [...] oraz dwa konta walutowe o numerach [...] (euro) i [...] (GBP). Rachunki te skarżący wykorzystywał do rozliczeń z kontrahentami. Jednocześnie, skarżący nie przedstawił dokumentów, które potwierdzałyby okoliczność, że zostały one zlikwidowane, mimo że był on zobowiązany do ich przedłożenia (punkt 1 lit. e) zarządzenia z dnia 30 listopada 2016 r.).
Stąd też wątpliwości orzekającego nadal budzi okoliczność, jakimi faktycznie środkami skarżący dysponuje.
Z tych wszystkich względów uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.