Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku W. N. na podstawie tytułów wykonawczych nr 2209-723.359036.2021 z dnia 29 kwietnia 2021r., nr 2209-723.446702.2021 z dnia 1 czerwca 2021r., nr 2209-723.446667.2021 z dnia 1 czerwca 2021r., nr 2209-723.48472.2022 z 24 stycznia 2022r., nr 2209-723.488240.2020 z dnia 20 sierpnia 2020r.
W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni w oparciu o ww. tytuły wykonawcze zawiadomieniem z dnia 2 lutego 2022 r. nr 2209-SEE.711.47231437.2022.1.KGM9 podjął próbę dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. W związku z pismem z dnia 13 lutego 2022 r., w którym skarżący wniósł m.in. skargę na ww. czynność zajęcia wynagrodzenia za pracę w B. Sp. z o.o., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni wydał postanowienie z dnia 14 marca 2022 r., którym oddalił wniesioną przez skarżącego skargę.
Po rozpoznaniu zażalenia od wspominanego orzeczenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 maja 2022r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i uznał skargę na czynność egzekucyjną wniesioną pismem z dnia 13 lutego 2022r. za uzasadnioną.
Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 3 czerwca 2022r. uchylił zajęcie z dnia 2 lutego 2022r. nr 2209-SEE.711.47231437.2022.5.FDXI. B. Sp. z o.o. otrzymała to pismo w dniu 10 czerwca 2022r.
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni postanowieniem z dnia 19 lipca 2022 r. zaliczył środki pieniężne w łącznej kwocie 7.548,15 zł na poczet:
- - należności głównej, odsetek w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. oraz kosztów egzekucyjnych objętych tytułem wykonawczym z dnia 20 sierpnia 2020r. o nr 2209-723.488240.2020,
- - należności głównej, odsetek w podatku od towarów i usług za grudzień 2020 r. oraz kosztów egzekucyjnych objętych tytułem wykonawczym z dnia 29 kwietnia 2021r. o nr 2209-723.359036.2021,
- - należności głównej, odsetek w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2020 roku oraz kosztów egzekucyjnych objętych tytułem wykonawczym z dnia 1 czerwca 2021r. o nr 2209-723.446702.2021,
- - należności głównej, odsetek w podatku od towarów i usług za marzec 2021 r. oraz kosztów egzekucyjnych objętych tytułem wykonawczym z dnia 1 czerwca 2021r. o nr 2209-723.446667.2021,
- - należności głównej, odsetek w podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r., kwiecień 2020 r. oraz kosztów egzekucyjnych objętych tytułem wykonawczym z dnia 24 stycznia 2022r. o nr 2209-723.48472.2022.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia 19 września 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 19 lipca 2022 r. w całości i umorzył postępowanie organu I instancji.
Zdaniem organu II instancji, nie było podstaw do zastosowania z art. 115 § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. 2020 poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a."). Nie doszło bowiem do zajęcia wynagrodzenia na podstawie zawiadomienia z dnia 2 lutego 2022r. nr 2209 SEE.711.47231437.2022.1.KGM9. W konsekwencji nie można było uznać otrzymanych w dniach 8 kwietnia 2022r., 10 maja 2022r. i 10 czerwca 2022r. środków pieniężnych od B. Sp. z o.o. za środki pieniężne pozostałe po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji. Zatem organ I instancji nie był władny do dokonania zaliczenia kwot uzyskanych w związku zajęciem wynagrodzenia za pracę ww. zawiadomieniem z dnia 2 lutego 2022r.
W tym stanie faktycznym i prawnym organ II instancji uznał, że postępowanie w sprawie przedmiotowego zaliczenia prowadzone przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni było bezprzedmiotowe.
W. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zarzucając:
- 1. lakoniczność wydanego postanowienia, co powoduje, w ocenie strony, utwierdzanie organu egzekucyjnego, że może on działać ponad prawem lub z jego jednoznacznym pomijaniem,
- 2. brak zajęcia jednoznacznego stanowiska w wydanym postanowieniu i nie wskazanie osób winnych zaistniałej sytuacji, przed prawnymi skutkami prowadzenia niezgodnej z przepisami u.p.e.a. egzekucji administracyjnej z wynagrodzenia za pracę, 3.brak jednoznacznego działania i wydanie postanowienia, w wyniku czego nie doszło do zwrotu niezgodnie z prawem zajętego przez organ egzekucyjny wynagrodzenia za pracę, 4.naruszenie zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 i art.7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", art. 120 i art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 1540 ze zm.), w skrócie: "O.p.", oraz art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, 5.brak zajęcia stanowiska w sprawie naliczenia wymaganych odsetek ustawowych za bezprawne zajęcie i przetrzymywanie wynagrodzenia za pracę w trybie art. 383 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.; dalej "k.c.").
W związku z powyższym skarżący wniósł o: stwierdzenie, że organy obu instancji doprowadziły do naruszenia praworządności i interesów strony, tj. w sytuacji spełniającej dyspozycję wyrażoną w art. 227 k.p.a.; zwrot środków pieniężnych do pracodawcy strony przekazanych kwot w dniach 8 kwietnia 2022r., 10 maja 2022r., i 10 czerwca 2022r.; wskazanie osób odpowiedzialnych za zajęcie wynagrodzenia za pracę z naruszeniem przepisów prawa; nakazanie organowi egzekucyjnemu naliczenia i przekazania odsetek ustawowych od zajętego wynagrodzenia za pracę stosownie do żądania zawartego w zażaleniu z dnia 8 sierpnia 2022r. oraz przepisu art. 359 k.c.; potwierdzenie, że zajęcie wynagrodzenia za pracę dnia 10 czerwca 2022r. na skutek wydania przez DIAS w 19 maja 2022r. postanowienia nr 2201-IEE.711.91.105.2022.BT oraz postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 3 czerwca 2022r. uchylającego zajęcie egzekucyjne wynagrodzenia za pracę z dnia 2 lutego 2022r. miało charakter działania niezgodnego z prawem i przepisami k.p.a., jak również z u.p.e.a.; nałożenie kary grzywny na oba organy administracji stosownie do przepisu art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.
Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a."); zasądzenie od obu organów administracji wskazanych w skardze zadośćuczynienia za uniemożliwienie pełnoprawnego korzystania z przysługującego wynagrodzenia za pracę, a tym samym naruszenie strony praw i celowe działanie skutkujące pogorszeniem jakości życia i zdrowia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Sąd na wstępie wskazuje, że złożoną w sprawie skargę rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W związku z powyższym Sąd nie był związany zawartym w skardze wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron. Sąd mógł rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, gdyż przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie.
Dopuszczenie rozpoznania spraw w trybie uproszczonym stanowi odpowiedź ustawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Zastosowanie trybu uproszczonego w tego typu sprawach z pewnością nie może być więc uznane za niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu, ponieważ stanowi element skracania i przyspieszenia procedur sądowych, bez pozbawienia strony należnych uprawnień procesowych (zob. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt I OSK 511/18, z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt II FSK 1894/17, dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 597/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uchylające w całości postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 19 lipca 2022 r. o w sprawie zaliczenia środków pieniężnych środków pieniężnych na poczet należności i umarzające postępowanie organu I instancji w tym zakresie.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem brak jest podstaw, aby wyeliminować je z obrotu prawnego.
Jak wynika z postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 19 lipca 2022r., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni zaliczył kwotę 7.548,15 zł na poczet należności pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi o numerach: 2209-723.488240.2020, 2209-723.359036.2021, 2209-723.446702.2021, 2209-723.446667.2021 i 2209-723.48472.2022. Powyższe środki pieniężne zostały przekazane organowi egzekucyjnemu przez pracodawcę skarżącego- B. Sp. z o.o. - w dniach: 8 kwietnia 2022r., 10 maja 2022r. i 10 czerwca 2022r. - w odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia 2 lutego 2022r. nr 2209-SEE.711.47231437.2022.1.KGM9.
Dokonując powyższego zaliczenia organ I instancji powołał się na przepis art. 115 § 7 u.p.e.a., zgodnie, z którym środki pieniężne pozostałe po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji organ egzekucyjny z urzędu zalicza na poczet innej należności pieniężnej zobowiązanego objętej tytułem wykonawczym, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, obciążających zobowiązanego.
Wspomniane zajęcie wynagrodzenia za pracę w B. Sp. z o.o. dokonane zawiadomieniem z dnia 2 lutego 2022r. zostało uchylone przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 3 czerwca 2022r. Podstawą uchylenia ww. zajęcia było postanowienie organu z dnia 19 maja 2022r., którym uznano skargę na tę czynność egzekucyjną za zasadną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w związku z brakiem uwierzytelnionego podpisu na przedmiotowym zawiadomieniu o zajęciu, zaskarżona czynność egzekucyjna nie wywarła skutku prawnego określonego w art. 72 § 2 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu w tych okolicznościach prawidłowo organ II instancji uznał, że nie było podstaw do zastosowania art. 115 § 7 u.p.e.a. Nie doszło bowiem do zajęcia wynagrodzenia na podstawie zawiadomienia z dnia 2 lutego 2022r. nr 2209-SEE.711.47231437.2022.1.KGM9. W konsekwencji nie można było uznać otrzymanych w dniach 8 kwietnia 2022r., 10 maja 2022r. i 10 czerwca 2022r. środków pieniężnych od B. Sp. z o.o. za "środki pieniężne pozostałe po podziale kwoty uzyskanej z egzekucji". Słusznie zatem wskazano, że organ I instancji nie był władny do dokonania zaliczenia kwot uzyskanych w związku zajęciem wynagrodzenia za pracę ww. zawiadomieniem z dnia 2 lutego 2022r.
W tym stanie faktycznym i prawnym zasadnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie uznał, że postępowanie w sprawie przedmiotowego zaliczenia prowadzone przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni było bezprzedmiotowe, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. Jak stanowi ten przepis, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, to organ administracji państwowej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania, odpowiednio w całości lub w części.
W ocenie Sądu, rację ma Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazując, że bezprzedmiotowość zachodzi gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji (postanowienia) albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania albo utraciła taki charakter w jego toku. Bezprzedmiotowość postępowania stanowi obligatoryjną przesłankę do umorzenia postępowania. Oznacza to, że jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, to organ musi umorzyć postępowanie. Sąd zauważa przy tym, że umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez rozstrzygnięcia istoty sprawy, wydawanym na skutek stwierdzenia wystąpienia trwałej przeszkody uniemożliwiającej jej merytoryczne rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, jako organ odwoławczy, zasadnie wydał postanowienie, którym uchylił postanowienie I instancji w całości i jednocześnie umorzył postępowanie. Oznacza to, że osnowa tego postanowienia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchylił oznaczone postanowienie organu I instancji i określił zakres tego uchylenia, tj. w całości, na skutek stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe; zaś w drugiej części umorzył postępowanie w I instancji określając zakres tego umorzenia, tj. w całości, na skutek stwierdzenia bezprzedmiotowości tego postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.).
Zdaniem Sądu, bezzasadne jest twierdzenie jakoby w zaskarżonym postanowieniu celowo wypowiedziano się lakonicznie, dając ochronę organowi egzekucyjnemu. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest obarczone wadliwością uzasadniającą jego uchylenie. Stąd bezzasadne są również zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji.
Ponadto nie mogły odnieść pożądanego skutku zarzuty i argumentacja w kwestii braku zajęcia stanowiska w sprawie naliczenia wymaganych odsetek ustawowych za bezprawne zajęcie i przetrzymywanie wynagrodzenia za pracę w trybie art. 383 k.c. Zarzuty skargi w tym zakresie wymykają się spod zakresu kognicji sądu sprawowanej w ramach niniejszej sprawy, która dotyczy wyłącznie kontroli rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uchylającego w całości postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 19 lipca 2022 r. w sprawie zaliczenia środków pieniężnych środków pieniężnych na poczet należności i umarzającego postępowanie organu I instancji w tym zakresie.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazywanego przez skarżącego art. 6 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań.
Wskazówki i pouczenia sądu powinny dotyczyć dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania i w powstałej sytuacji procesowej. Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań, a obowiązek ten odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 53). W żadnym zatem razie sąd nie jest zobligowany do zastępowania strony w dokonywaniu określonych czynności procesowych, czy sugerowaniu kierunku pożądanych działań.
Należy odnotować, że z akt sprawy wynika, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 19 grudnia 2022 r. zdygitalizowane w całości akta sprawy sądowej udostępniono skarżącemu (vide: akta sprawy, karta 41). Dodać również należy, że system PASSA umożliwia stronom dostęp tylko do akt sądowych i tylko w takim zakresie mógł być wniosek skarżącego zrealizowany.
Odnośnie zaś wniosku o zasądzenie od organów administracji zadośćuczynienia, wyjaśnić należy, że rozstrzyganie w tym zakresie pozostaje poza właściwością sądów administracyjnych, która określona została w art. 3 i art. 4 p.p.s.a.
Ustosunkowując się do żądań skargi, dotyczących ukarania organów grzywną na podstawie art. 154 p.p.s.a., zauważyć należy, iż Sąd nie posiada kompetencji do karania organów za niewłaściwe, zdaniem skarżącego, działania. Istnieje natomiast możliwość wymierzenia organowi grzywny na podstawie p.p.s.a. w ściśle określonych przypadkach, w tym na podstawie art. 154 p.p.s.a. Sąd jednak stwierdza, że w niniejszej sprawie podstawy do wymierzenia organom kary grzywny, na podstawie art. 154, tj. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie zachodzą.
Podsumowując, Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), co znalazło odzwierciedlenie w jego treści.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.