Uzasadnienie
Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 13 kwietnia 2011 r., G.B. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, z którą mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 2.700 zł brutto, nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, spłacają kredyty (często po terminie na wezwania windykacyjne), ich majątek stanowi dom o powierzchni 140 m2.
Postanowieniem z dnia 1 lipca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł sprzeciw, w którym podniósł, że o jego wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej świadczą dokumenty bankowe, obrazujące wysokość zadłużenia, które zostały dołączone do sprzeciwu. Przy obecnych niskich dochodach rodziny skarżący nie jest w stanie uregulować należności wobec banków, a tym bardziej nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Analiza materiału dowodowego wskazuje, że wnioskodawca nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Zatem sam uniemożliwił dokonanie takiej oceny, co skutkowało niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W konsekwencji uznać należało, iż nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Wnioskodawca załączył wprawdzie do sprzeciwu dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez niego kosztów utrzymania w kwocie 910 zł miesięcznie, a także świadczące o posiadanym zadłużeniu w kilku bankach, ponownie jednak uchylił się od przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, uniemożliwiając tym samym ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak ilość posiadanych rachunków bankowych, stan zgromadzonych na nich zasobów pieniężnych, rodzaj i wysokość księgowanych na nich wpływów i rozchodów. Za wykonanie tego obowiązku nie sposób bowiem uznać jego oświadczenia o posiadaniu kont bankowych z linią kredytową, których salda są minusowe i z których dokonywane są tylko spłaty odsetek od kredytu.
Należy też podkreślić, że brak powyższych dokumentów i ich istotny wpływ na ocenę zasadności wniosku został wytknięty przez referendarza sądowego w postanowieniu odmawiającym skarżącemu przyznania prawa pomocy, a mimo to wnosząc sprzeciw skarżący braku tego nie uzupełnił. Skarżący skupił się jedynie na wykazaniu wysokości ponoszonych wydatków i posiadanych zobowiązań, nie wykazał natomiast w sposób rzetelny wysokości osiąganych przychodów, co uniemożliwia dokonanie oceny jego wniosku. Skarżący przedłożył wprawdzie zaświadczenia o wysokości osiąganych przez małżonków przychodów z tytułu wynagrodzenia za pracę w A sp. z o.o., w której skarżący pełni funkcję Prezesa Zarządu, jednakże brak wyciągów z rachunków bankowych uniemożliwia zweryfikowanie, czy jest to jedyne źródło przychodów skarżącego.
Okoliczność posiadania przez wnioskodawcę znacznych zobowiązań kredytowych nie oznacza jeszcze, iż małżonkowie znajdują się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby ich do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Bezspornym jest, że udzielając tych kredytów, banki dokonały oceny zdolności kredytobiorcy i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez niego zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że jego sytuacja majątkowa nie daje gwarancji spłaty kredytów.
Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 128/05, niepubl.).
Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.