Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 maja 2021 r. Prezydent Miasta Wejherowa (dalej w skrócie zwany Prezydentem lub organem pierwszej instancji) określił R. K. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 91,39 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 marca 2020 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy prawomocną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2021 r., o sygn. akt SKO Gd/3158/21.
W dniu 25 października 2021 r. R. K. dokonał wpłaty w wysokości 180 zł.
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2022 r., Prezydent orzekł o zaliczeniu tej wpłaty na poczet zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, powstałymi w kwietniu, maju, czerwcu i lipcu 2020 r.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę zażalenia postanowieniem z dnia 26 września 2022 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej w skrócie zwane Kolegium lub organem odwoławczym) utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że konsekwencją wydania prawomocnej decyzji w przedmiocie określenia R. K. opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest spoczywający na nim obowiązek jej uiszczania w wysokości 91,39 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 marca 2020 r. Kolegium wskazało następnie, że na etapie postępowania w sprawie zażalenia na postanowienie o zaliczeniu wpłaty nie można skutecznie domagać się uchylenia lub zmiany decyzji określającej wysokość opłaty. Rozpatrując zażalenie na postanowienie o zaliczeniu wpłaty ocenia się bowiem wyłącznie zgodność z prawem tego postanowienia.
W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo rozliczył dokonaną przez skarżącego wpłatę, którą należało zaliczyć, zgodnie z brzmieniem art. 62 Ordynacji podatkowej, w pierwszej kolejności na poczet zobowiązań zaległych o najwcześniejszym terminie płatności. Dokonana przez R. K. wpłata nie jest księgowana na poczet raty za bieżący miesiąc, lecz na poczet zaległości i to pomimo wskazania przez zobowiązanego. Zdaniem Kolegium, w przypadku istnienia zaległości podatkowych podatnik nie może zadysponować zaliczenia wpłaty na poczet zobowiązania bieżącego.
Na wskazane postanowienie Kolegium, R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę domagając się jego uchylenia. Argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego postanowienia strona przedstawiła w piśmie z dnia 13 stycznia 2023 r., stanowiącym rozszerzenie skargi. W piśmie tym skarżący opisywał okoliczności mające wskazywać na wadliwość decyzji Kolegium w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co do której złożony został wniosek o stwierdzenie nieważności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W piśmie z dnia 23 lutego 2023 r. R. K. złożył wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się przez Kolegium postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia 30 sierpnia 2021 r., sygn. akt SKO Gd/3158/21.
Postanowieniem z dnia 13 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił zawieszenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa.
Kontroli sądowej zostało poddane postanowienie Kolegium w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej przez skarżącego, na poczet zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od kwietnia do lipca 2020 r. oraz na koszty upomnienia.
Wobec argumentacji prezentowanej przez stronę w treści skargi, należy w tym miejscu podkreślić, że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie zaliczenia wpłaty, nie zaś prawidłowość określenia R. K. wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Sąd zaznacza, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości, lecz informującym jedynie o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty. Ze względu na charakter tego postępowania nie można w jego ramach rozstrzygać wszelkich zagadnień materialnoprawnych, nie może się ono przekształcić w kolejną fazę postępowania wymiarowego, choć dla zaliczenia wpłaty na zaległość podatkową koniecznym jest ustalenie, że zaległość ta istnieje (wyrok NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 1439/11, wyrok z 26 października 2017 r., II FSK 2660/15, 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1252/15, CBOSA). W postępowaniu tym organ nie jest uprawniony do ustalania wysokości kwoty podlegającej zaliczeniu (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r., II FSK 3278/15).
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie dotyczącej zaliczenia wpłaty na poczet zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organy nie mogły badać kwestii dotyczącej prawidłowości określenia wysokości tej opłaty, w tym ważności decyzji Kolegium z 30 sierpnia 2021 roku. Wydane w sprawie postanowienie jest jedynie aktem formalnym potwierdzającym wykonanie czynności o charakterze rachunkowo-technicznym.
Zgodnie z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu nadanym od 1 stycznia 2020 r.), jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. Jeżeli na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej kolejności na poczet tych kosztów (art. 62 § 1a).
Z kolei jak stanowi art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1297) w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niepodatkową należnością budżetową jednostki samorządu terytorialnego a do takich, z mocy art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305) stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu, zmiana brzmienia art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej umożliwia dysponowanie przez podatnika dokonaną przez niego wpłatą (tj. dokonanie wyboru na poczet, którego zobowiązania podatkowego spośród wielu ma być zarachowana wpłata), ale dotyczy podatników, którzy terminowo, rzetelnie i systematycznie regulują swoje zobowiązania podatkowe. Dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty - wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego - jest zatem wiążąca dla organu tylko w sytuacji, gdy podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął. Wynika to wprost z brzmienia zdania drugiego art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej.
W sytuacji posiadania zaległości podatkowych, podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale tylko w zakresie tytułu podatkowego, a nie okresu, za który powstała zaległość, albowiem z urzędu będzie ona zaliczana na koszty upomnienia oraz na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku, a w przypadku braku określenia podatku, albo braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności, spośród wszystkich zaległości podatkowych.
Dodać należy, że art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej zawiera sposób (kolejność) zaliczania wpłat i jest to przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 68/10, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Zasadą jest, że przepisy prawa materialnego stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia zdarzenia, które wywołuje skutki prawne, a zatem zaliczenie wpłaty następuje z datą jej dokonania i odbywa się zawsze według reguł obowiązujących w czasie, gdy wpłata została dokonana.
Z omawianych przepisów wynika, że postanowienie wydane na podstawie art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej ma charakter deklaratoryjny. To zaś oznacza, że dokonana wpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej z dniem jej dokonania, a wydane postanowienie, jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na rozliczeniu dokonanej wpłaty na poczet zaległości, według zasad określonych w Ordynacji podatkowej. Organowi nie przysługuje żadna uznaniowość w rozliczeniu wpłaconej kwoty, gdyż rozliczenie następuje z mocy prawa, zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili dokonania wpłaty.
Organ odwoławczy podniósł, że R. K., począwszy od dnia 1 marca 2020 r. zobowiązany był uiszczać miesięcznie kwotę 91,39 zł, najpóźniej do dnia 15 każdego miesiąca, stanowiącą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. R. K. nie uiścił wymaganej opłaty za miesiąc maj i lipiec, w związku z czym, w każdym z tych miesięcy powstała zaległość na sumę 91,39 zł, natomiast w miesiącach kwietniu i czerwcu zaległość wynosiła 9,39 zł (w każdym z miesięcy), w związku z dokonaniem częściowej wpłaty tytułem należnej opłaty. Wpłaconą przez R. K. kwotę w wysokości 180 zł organ pierwszej instancji zaliczył zatem na poczet zaległości w opłacie za miesiące kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2020 r. oraz na poczet powstałych kosztów upomnienia, w wysokości 11 zł. Wskazane rozliczenie zostało dokonane zgodnie z wymogami art. 62 § 1 i 1a Ordynacji podatkowej, a w związku z tym zaskarżone postanowienie nie narusza prawa co oznacza, że Sąd nie znalazł podstaw do jego uchylenia.
Sąd wskazuje jednocześnie, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy nie stwierdził podstaw do zawieszenia postępowania, czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia 13 marca 2023 r. Strona wnosząca skargę wskazywała na konieczność zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na toczące się przed Kolegium postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia 30 sierpnia 2021 r., sygn. akt SKO Gd/3158/21.
Wydając postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania Sąd miał na uwadze treść art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Przewidziana w ww. przepisie możliwość zawieszenia postępowania sądowego ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, który powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy i czy nie naruszy ono praw gwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz wynikającego z art. 7 p.p.s.a. postulatu szybkości postępowania. Zawieszenie postępowania nie jest instytucją prawną gwarantującą szybkie załatwienie sprawy. Zestawienie przesłanek zawieszenia postępowania z nakazem wynikającym z art. 7 p.p.s.a. oznacza, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym przypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy w danej sprawie uzasadnione jest odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy. W orzecznictwie wskazuje się że, aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona.
Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (por. np. postanowienia NSA z dnia: 28 lutego 2012 r., sygn. akt I GZ 27/12, LEX nr 1136610; 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 304/12, LEX nr 1125525; wyrok NSA z dnia 15 września 2017 r., sygn. akt I GSK 613/17, LEX nr 2353675). Innymi słowy, zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne należy zatem rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni oraz realny wpływ na jego wynik. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej.
Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie sprawy ze skargi na postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia wysokości tej opłaty. Kontrola przez sąd postanowienia o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości, z uwagi na formalny charakter tego aktu, polega na zweryfikowaniu prawidłowości dokonanego przez organ rozliczenia. W tym postępowaniu nie podlega natomiast weryfikacji kwestia istnienia zobowiązania, którego nieuregulowanie doprowadziło do powstania zaległości. Tym samym toczące się postępowanie w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium, jako nie mające charakteru zagadnienia wstępnego, nie uzasadniało zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.
Uznając, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie narusza prawa Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.