Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 lutego 2022 r. Wójt G. ustalił A. i Z. W. oraz A. W. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r.
Od wydanej decyzji A. W. oraz Z. W. złożyli odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. (dalej w skrócie zwane Kolegium lub organem odwoławczym) decyzją z dnia 23 września 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy na wstępie odwołał się do treści przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1542, dalej: u.p.o.l.), ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 333, dalej: u.p.r.) oraz ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. z 2019 r., poz. 888, dalej: u.p.l.).
W dalszych wywodach Kolegium wskazało, że A. i Z. W. oraz A. W. są współwłaścicielami gruntu położonego w S., stanowiącego działki nr [...] i 193, przy czym A. i Z. W. przysługuje udział wielkości 1/2 na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej, zaś pozostały udział wielkości 1/2 przysługuje A. W.. Dane te zawarte są w prowadzonej dla wspomnianego gruntu księdze wieczystej nr [...] [...], a także w ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostę Wejherowskiego. Odnosząc się do zarzutu odwołania, że Z. W. nie jest współwłaścicielem gruntu, a zatem nie jest podatnikiem, Kolegium wyjaśniło, że organy podatkowe są zobowiązane do przyjęcia stanu rzeczy wynikającego z treści wspomnianych wyżej dokumentów.
Skarżący nie przedstawili bowiem żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, powstający z chwilą zawarcia związku małżeńskiego, został umownie albo sądownie zniesiony. Natomiast przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1728) przewiduje, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Skoro zatem w księdze wieczystej nr [...] [...], jako współwłaściciele wpisani są A. i Z. W. na zasadzie wspólności małżeńskiej oraz A. W., organy podatkowe nie mogą przyjąć, że krąg współwłaścicieli przedmiotowego gruntu jest inny.
Odpowiadając na zarzut błędnego określenia podstawy opodatkowania Kolegium wskazało, że ze złożonych informacji podatkowych oraz z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] stanowi: łąki trwałe ("ŁIV") oraz grunty pod rowami ("W'). Działka nr [...] stanowi natomiast: łąki trwałe ("ŁIV" i "ŁV"), lasy i grunty leśne ("LsV"), nieużytki LN"). drogi ("dr") o POW. 8600 m2 oraz grunty pod rowami ("W'). Kolegium stwierdziło, że organ I instancji przyjął w zaskarżonej decyzji prawidłową podstawę opodatkowania, także w przypadku części gruntu sklasyfikowanego jako drogi, który prawidłowo opodatkował podatkiem od nieruchomości. Kolegium wyjaśniło, że z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990, dalej: u.p.g.k.) wynika, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatków.
Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że odpowiednie sklasyfikowanie gruntu jest zadaniem organu ewidencyjnego. W przypadku, gdy właściciel gruntu kwestionuje klasyfikację nadaną przez ten organ, może uruchomić odpowiednią procedurę zmierzającą do dokonania zmian w ewidencji. Tym samym organ podatkowy nie jest uprawniony do kwestionowania klasyfikacji gruntów dokonanej przez organ ewidencyjny, a w rezultacie nie ma także żadnych podstaw do prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem SKO, A. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- 1) Przepisów prawa materialnego, które miało istotna wpływ na wynik sprawy tj.:
- • pkt 1 Załącznika nr [...] do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez błędne uznanie przez Organ II instancji, że podatek w niniejszej sprawie winien zostać naliczony od drogi jako podatek od nieruchomości, podczas gdy uznać należy, iż Organ powinien naliczyć od tejże "drogi" podatek rolny,
- • art. 21 prawa geodezyjnego i kartograficznego, poprzez prowadzenie przez Organy ewidencji w sposób nieprawidłowy, tj. brak dokonywania aktualizacji dokumentów, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że na działkach objętych skażoną decyzją przechodzi droga objęta podatkiem od nieruchomości, podczas gdy winna być objęta podatkiem rolnym. Nadto, Organ II instancji wydał decyzję nie uwzględniając aktualnego stanu prawnego działek, bowiem geodeta na zlecenie Stron niniejszego postępowania, po dokonaniu oględzin, uaktualnił dane działek w Starostwie, skutkiem czego zobowiązanie podatkowe za rok 2022 r. jest zawyżone.
- 2) Przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.;
- • art. 120, art. 121 § 1, art. 122 o.p., poprzez ich niezastosowanie, bowiem postępowanie podatkowe zawsze musi doprowadzić do wymiaru podatków zgodnie ze stanem rzeczywistym, nie zaś wyłącznie zgodnie z treścią dokumentów, jeśli zawierają one błędne czy nieaktualne zapisy. Organ II instancji wydał decyzję bez ustalenia stanu faktycznego, bowiem Podatnicy zlecili biegłemu geodecie wykonanie pomiarów i uaktualnienie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
- • art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie przez Organ II instancji stanu faktycznego w przedmiocie uznania jakoby na rzeczonych działkach ustanowiona była droga wewnętrzna podlegająca podatkowi od nieruchomości, podczas gdy przyjąć należy, iż na działkach, których jestem współwłaścicielką nie ma żadnej drogi o oznaczeniu "dr", z której korzystaliby okoliczni mieszkańcy, ewentualnie działki te mogą podlegać podatkowi rolnemu lub leśnemu. Ponadto, Organ II instancji wydał decyzję nieuwzgledniająca aktualnego stanu prawnego działek, bowiem biegły geodeta dokonał oględzin nieruchomości i uaktualnił dane działek w ewidencji gruntów i budynków,
- • art. 6 i 8 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i działanie poza przepisami prawa i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej.
Zważywszy na powyższe Skarżąca, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie Organu do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Od decyzji SKO, skargę wniósł także Z. W., powielając zarzuty i wnioski skargi złożonej przez A. W., a dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 o.p. oraz art. 7 o.p. poprzez błędne przyjęcie, że jest podatnikiem podatku wskazanego w treści skarżonej decyzji, podczas gdy przyjąć należy, iż nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Do skargi dołączył kopię umowy majątkowej małżeńskiej wyłączającej ustrój wspólności majątkowej, sporządzonej przed notariuszem w dniu 26 lipca 2002 r..
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) sąd zarządził połączenie obu wniesionych skarg w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają one prawo.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 września 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta G. ustalającą A. i Z. W. oraz A. W. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r.
Obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości regulowany jest przez przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m.in. grunty oraz budynki (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l.). Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.). Podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.). Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a - 6 (art. 3 ust. 4 u.p.o.l.).
Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6 ust. 1 u.p.o.l.). Osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3 (art. 6 ust. 6 u.p.o.l.). Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego (art. 6 ust. 7 u.p.o.l.).
W przypadku, gdy grunt jest sklasyfikowany w ewidencji gruntów jako użytek rolny, podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym, poza przypadkami, gdy grunt taki jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza (art. 1 u.p.r.). Podatnikami podatku rolnego są, m.in., właściciele gruntów sklasyfikowanych jako użytki rolne (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.r.). Osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym) - art. 6c ust. 1 u.p.r. Łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę (art. 6c ust. 2 u.p.r.).
Podatek leśny uregulowany został w ustawie o podatku leśnym. Opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna (art. 1 ust. 1 u.p.l.). Lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy (art. 1 ust. 2 u.p.l.). Podatnikami podatku leśnego, z zastrzeżeniem ust. 2, są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami lasów, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.l.). Osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku leśnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku rolnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). Przepisy art. 6 ust. 3a i 7a stosuje się odpowiednio (art. 6a ust. 1 u.p.l.).
Łącznego zobowiązania pieniężnego dotyczy również art. 92§2 O.p. Stosownie do treści tego uregulowania, przepisu o odpowiedzialności solidarnej podatników (art. 92§1 O.p., określającego, iż odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego) nie stosuje się do zobowiązań pobieranych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. W przypadku zobowiązań podatkowych pobieranych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, zasady odpowiedzialności solidarnej stosuje się z chwilą doręczenia decyzji (nakazu płatniczego) osobie, na którą-zgodnie z odrębnymi przepisami -wystawia się decyzję (nakaz płatniczy).
Reasumując stwierdzić trzeba, że prawidłowe ustalenie kręgu podatników stanowi kwestię fundamentalną dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Decyzja podatkowa jest aktem, który w sposób jednostronny i władczy kształtuje prawa i obowiązki imienne oznaczonego adresata w indywidualnej sprawie podatkowej.
Przy dokonywaniu wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego organ podatkowy ma obowiązek wskazać wszystkich podatników. W omawianym przypadku Wójt G. zaliczył do kręgu podatników osoby figurujące w ewidencji gruntów i budynków jako współwłaściciele rzeczonych nieruchomości oraz w księdze wieczystej prowadzonej dla opodatkowanego gruntu, tj. A. i Z. W. wpisanych jako współwłaściciele na zasadzie wspólności małżeńskiej oraz A. W..
W odwołaniu od decyzji organu I instancji Z. W. podniósł, że nie jest współwłaścicielem gruntu, albowiem swój udział przekazał w drodze darowizny córce P. W..
Kolegium wskazało, że w ewidencji gruntów odnotowano zmiany wynikające z aktu notarialnego Rep.A 1672/2013 z dnia 8 maja 2013 r. - na skutek tych zmian współwłaścicielami gruntu stali się A. i Z. W. oraz P. W.. Aktem notarialnym z dnia 8 maja 2014 r., Rep.A 1659/2014, P. W. darowała swój udział swemu bratu - A. W.. Również ta zmiana została odnotowana w ewidencji gruntów. Stan, wedle którego współwłaścicielami gruntu są A. i Z. W. oraz A. W. trwał do dnia wydania zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że Skarżący nie przedstawili żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej powstający z chwilą zawarcia związku małżeńskiego został umownie lub sądownie zniesiony.
Kopię umowy majątkowej małżeńskiej wyłączającej ustrój wspólności majątkowej, sporządzonej przed notariuszem w dniu 26 lipca 2002 r., Skarżący dołączył do skargi.
Należy podkreślić, że treść art. 21 u.p.g.k. nie pozwala na ustalenie właściciela nieruchomości w sposób wiążący. Podanie osoby, na której ciąży obowiązek podatkowy nie mieści się bowiem w pojęciu wymiaru podatku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2010r. sygn. akt: II FSK 1489/09).
Przy czym podkreślenia wymaga, że to rzeczą organu podatkowego jest prawidłowe ustalenie kręgu podatników. W przypadku wątpliwości, które musiały się pojawić najpóźniej po analizie odwołania złożonego przez Z. W. (i pojawiły się co wynika z treści decyzji organu odwoławczego), obowiązkiem organu podatkowego było przeprowadzenie postępowania mającego na celu wyjaśnienie tych wątpliwości i ustalenie kto jest właścicielem opodatkowanych gruntów. Kolegium zauważyło, że w aktach sprawy brak jest dowodu, z którego wynikałoby, że pomiędzy Skarżącymi wyłączony jest ustrój wspólności majątkowej – należało zatem wezwać Skarżących do okazania takiego dowodu (umowy znoszącej ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej i umowa darowizny z dnia 8 maja 2013r.), czego organy nie uczyniły.
W konsekwencji w postępowaniu tym doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe obu instancji dopuściły się także naruszenia art. 123 § 1 O.p.
Ponownie rozpatrując sprawę organ podatkowy będzie miał na uwadze powyższe wywody i po zebraniu pełnego materiału dowodowego prawidłowo ustali krąg podatników. Obowiązkiem organu będzie także dopełnienie obowiązku wynikającego z treści art. 123 § 1 O.p.
Wobec naruszenia przepisów procesowych przedwczesne byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
Mając powyższe uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta G.. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.