Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku po rozpatrzeniu odwołania H. K. od decyzji Burmistrza Bytowa z dnia 9 maja 2022 r., ustalającej wysokość podatku od nieruchomości na rok 2022 w kwocie 3.679,00 zł, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji podał, że postanowieniem z dnia 9 marca 2022 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2022 r. Decyzją z dnia 9 maja 2022 r. Burmistrz Bytowa ustalił wysokość podatku od nieruchomości na rok 2022 w kwocie 3.679,00 zł.
Z ustaleń poczynionych w sprawie wynikało, że H. K. jest właścicielem nieruchomości (lokal mieszkalny) przy ul. [...] w B. oraz jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej, działka nr [...], jej udział wynosi 46/2000 - 22,17 m2 (dane ewidencji gruntów i budynków na dzień 31 marca 2022 r.) W aktach sprawy znajduje się informacja w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009 r., w której strona wskazała do opodatkowania powierzchnię budynków mieszkalnych kondygnacji do 2,20 m o pow. 4,60 m2 i kondygnacji o wysokości powyżej 2,20 m2 o pow. 43,55 m2. Organ wyjaśnił, że oparł się o dane z ewidencji oraz o dane wynikające z ww. informacji uznając je za prawidłowe.
Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, że rozbieżności powierzchni pomiędzy danymi z ewidencji, tj. 43,60 m2, a informacją podatnika wynikają z tego, że w ewidencji nie ujęto powierzchni piwnicy. Organ przyjął zatem za prawidłowe dane z informacji podatnika. Strona nie kwestionowała zasadności opodatkowania odnośnie ww. nieruchomości, ani stawek ani powierzchni przyjętej do opodatkowania. Z akt sprawy nie wynika, aby powyższy stan od 2009 r. uległ zmianie.
Odnośnie nieruchomości, będącej własnością Gminy B., położonej przy ul. [...] w B., organ II instancji wskazał, że strona korzysta z tej nieruchomości bez tytułu prawnego. Strona nie zaprzeczała w toku postępowania, że na tej nieruchomości nie przebywa. Nie kwestionowała także zajmowanej przez siebie powierzchni nieruchomości wskazanej przez organ I instancji w decyzji, ani zastosowanych stawek.
W ocenie strony, skoro Gmina jest właścicielem nieruchomości, to właśnie na niej spoczywa obowiązek podatkowy.
Kolegium podniosło, że zasadnie organ I instancji argumentował, że zgodnie z treścią księgi wieczystej ww. nieruchomość stanowi własność Gminy. Strona wraz z mężem zawarła w dniu 14 października 1974 r. umowę sprzedaży warunkowej przedmiotowej nieruchomości. Prawo użytkowania wieczystego wygasło na skutek jego nieprzedłużenia. Nie sporządzono umowy sprzedaży ostatecznej, jak również nie wpisano ww. aktu do KW. H. K. i jej mąż są zameldowani na nieruchomości na pobyt stały do dnia dzisiejszego. Strona nie kwestionuje zajmowania przedmiotowej nieruchomości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. K. podniosła, że w odniesieniu do nieruchomości, położonej przy ul. [...] w B., organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, ponieważ decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Do skargi strona dołączyła kopię wypisu z ewidencji gruntów oraz kopię odpisu księgi wieczystej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 23 stycznia 2023 r. skarżąca podkreśliła, że nie powinna być stroną w sprawie. Do pisma załączyła kopię wypisu z ewidencji gruntów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) - zwanej dalej jako "p.p.s.a." uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w sprawie dotyczy, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej organ podatkowy uznał skarżącą za podatnika podatku od nieruchomości przy ul. [...] w B. Zdaniem strony skarżącej, organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, ponieważ decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Zgodnie z art. 3 ust.1 (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm. – dalej jako "u.p.o.l.") podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
- 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
- 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
- 3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
- 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
- a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
- b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Przepis ten precyzyjnie określa podatników podatku od nieruchomości. Są to więc po pierwsze właściciele nieruchomości (lub obiektów budowlanych), użytkownicy wieczyści gruntów i posiadacze samoistni nieruchomości (lub obiektów budowlanych). Jednocześnie przywołane uregulowanie wprowadza jedną zasadniczą odmienność dotyczącą nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego. W tym przypadku obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach, jeśli ich posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Oprócz umowy, posiadanie może wynikać z innego tytułu prawnego. W przypadku posiadania nieruchomości i obiektów budowlanych Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego obowiązek podatkowy spoczywa na posiadaczach, z wyjątkiem niemającym w sprawie zastosowania.
Pojęcia "posiadanie" należy doszukiwać się na gruncie prawa cywilnego, ponieważ termin ten nie został zdefiniowany w ustawie podatkowej. Posiadanie stanowi instytucję prawa rzeczowego, oznaczającą stan faktyczny, polegający na władaniu określoną rzeczą przez posiadacza. Przez władztwo to w literaturze oraz orzecznictwie rozumie się możność władania rzeczą; efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania; dla istnienia posiadania nie jest bowiem konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania (por. wyrok SN z 3 czerwca 1966 r., III CR 108/66, OSPiKA 10/67, poz. 234, oraz tak samo S. Rudnicki: Komentarz do Kodeksu cywilnego. Cz. II. Własność i inne prawa rzeczowe, Lexis Nexis, Warszawa 2003, s. 499).
Ponadto dodać należy, że kodeks cywilny wyróżnia dwie postacie posiadania: posiadanie samoistne oraz posiadanie zależne. Przypomnieć zatem należy, że posiadaczem zależnym, w rozumieniu art. 336 k.c., jest ten kto faktycznie włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Co jednak, w sprawie najistotniejsze zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l., podatnikiem podatku od nieruchomości będzie również posiadacz nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie jest bez tytułu prawnego. Użyte w tym przepisie sformułowanie "bez tytułu prawnego" oznacza sytuację, w której określony podmiot objął w posiadanie nieruchomość (lub jej część, obiekt budowlany lub jego część) i nie dokonał tego na podstawie umowy, ani innego tytułu prawnego, znaczenie którego to pojęcia zostało wyżej wyjaśnione. Chodzi w tym przypadku zatem o posiadanie faktyczne, nawet gdyby nie było oparte o określony tytuł prawny (zob. wyrok NSA z 29 września 2011 r., II FSK 1716/10).
Powyższe rozważania pozwalają na wniosek, że ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. przewidział trzy pozytywne przesłanki powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości po stronie posiadacza, nie będącego posiadaczem samoistnym:
- 1) posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zawartej z jej właścicielem (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) – człon pierwszy);
- 2) posiadanie nieruchomości na podstawie innego tytułu prawnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) – człon drugi);
- 3) posiadanie bez tytułu prawnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b).
Każda z tych przesłanek stanowi samodzielną podstawę opodatkowania. Zasadniczo trudno wyobrazić sobie sytuację, w której mogą wystąpić w praktyce łącznie dwie przesłanki (np. 1 i 2 albo 1 i 3). Stąd też, w kontekście prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, w sytuacji faktycznego zajmowania przez skarżącą spornej nieruchomości, po wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego, podatnikiem podatku od nieruchomości, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l., w spornym okresie, pozostaje właśnie skarżąca.
W ocenie Sądu, trafnie więc organ argumentował, że zgodnie z treścią księgi wieczystej sporna nieruchomość stanowi własność Gminy B. Strona skarżąca wraz z mężem zawarła w dniu 14 października 1974 r. umowę sprzedaży warunkowej przedmiotowej nieruchomości. Prawo użytkowania wieczystego wygasło na skutek jego nieprzedłużenia. Nie sporządzono umowy sprzedaży ostatecznej, jak również nie wpisano ww. aktu do KW. H. K. i jej mąż W. K. są zameldowani na nieruchomości na pobyt stały do dnia dzisiejszego. Strona skarżąca nie kwestionuje okoliczności zajmowania przedmiotowej nieruchomości. Skoro skarżąca nie ma tytułu prawnego do nieruchomości, a ją zamieszkuje od lat, to jest równoznaczne z tym, że jest posiadaczem nieruchomości bez tytułu prawnego.
Nie ulega również wątpliwości, że kwestia związana z własnością nieruchomości, położnej przy ul.[...] w B. jest przedmiotem postępowania sądowego, dotyczącego uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Co ważne, nieruchomość nadal stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego i znajduje się w posiadaniu strony skarżącej.
Zdaniem Sądu, prawidłowo również w niniejszej sprawie przyjęto podstawę opodatkowania, opierając się na danych wynikających w ewidencji gruntów i budynków oraz informacji w sprawie podatku od nieruchomości, złożonych przez podatniczkę.
Wymaga zaakcentowania, że organ podatkowy, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, nie dysponuje pełną swobodą w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego, jeśli chodzi o ustalenia dotyczące podstawy opodatkowania, tj. powierzchni gruntów, czy powierzchni użytkowej budynków lub ich części (art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l.). W tym zakresie jest bowiem związany danymi z ewidencji gruntów i budynków. Stanowi o tym art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. 2021r., poz. 1990, dalej: "u.p.g.k."), zgodnie z którym, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Z treści tego przepisu wynika, że organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego, nie mogą przyjąć innej postawy opodatkowania niż ta, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Wiążący charakter danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika z faktu, iż posiada ona walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. a tym samym, stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone.
Związanie organu podatkowego treścią ewidencji gruntów i budynków oznacza w konsekwencji, że organy podatkowe nie mogą pominąć danych z ewidencji w toku postępowania podatkowego. Co więcej, nie są także uprawnione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w ewidencji oraz do dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie powierzchni gruntu lub jego przeznaczenia. Pogląd taki został już wyrażony w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych, a Sąd podziela takie stanowisko na gruncie niniejszej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2632/10, wyrok NSA z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1040/10, wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2511/10, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 574/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 500/11 - źródło baza CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jeszcze raz podkreślić więc trzeba, że organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Dopóki dane te nie zostaną zmienione, organy podatkowe mają obowiązek wyliczania podatku, jak i przyjmowania właściciela gruntu na ich podstawie i nie są władne do kwestionowania, czy korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, zaś podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 818/15, publ. j.w.).
Rozwiązanie prawne przyjęte przez ustawodawcę w art. 21 ust. 1 u.p.g.k., które pozwala na niewikłanie organów podatkowych przy dokonywaniu wymiaru podatków, a także sądów administracyjnych rozpoznających kwestie tego wymiaru, w często długotrwałe i skomplikowane spory toczone na płaszczyźnie cywilnej i dotyczące gruntów, lecz oparcie się w tym zakresie na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, do czasu ich ewentualnej, przeprowadzonej w trybie odrębnych przepisów, zmiany.
Wskazać należy, że w niniejszej sprawie organy podatkowe, oprócz danych zawartych w ewidencji gruntów, uwzględniły również informacje złożone przez skarżącą.
I tak, w odniesieniu do nieruchomości położonej w B., przy ul. [...] wraz z udziałem w gruncie działki [...], prawidłowo przyjęto jako podstawę opodatkowania budynków mieszkalnych lub ich części powierzchnię 45,85 m2. W przypadku gruntu wskazano powierzchnię 22,17m2.
W odniesieniu do nieruchomości, położonej w B. przy ul. [...] zasadnie przyjęto jako podstawę opodatkowania budynków mieszkalnych powierzchnię 235,50 m2, a w przypadku budynków pozostałych 517 m2. Ponadto prawidłowo wskazano powierzchnię gruntów pozostałych powierzchnię 1800 m2.
W związku z tym stwierdzić należy, że ustalenie podstawy opodatkowania nastąpiło w sposób znajdujący odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Organ zastosował także prawidłowe stawki podatku, zgodnie z tymi ustalonymi w powołanej przez organ uchwale Rady Miejskiej w B. Podsumowując, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. Materiał dowodowy w sprawie umożliwiał jej podjęcie, a znajdujące się w aktach sprawy dane z ewidencji gruntów i budynków uprawniały do ustalenia wskazanej w decyzji organu wysokości podatku od nieruchomości.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, stosownie do art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.