Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 lutego 2018 r. (data stempla pocztowego), złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 2 marca 2018 r., którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 24 kwietnia 2018 r., skarżąca D. A. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu do skargi w kwocie 100 zł.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona.
W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma synami w wieku 7 i 23 lata, nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości i oszczędności, otrzymuje świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł na małoletniego syna oraz dodatek rodzinny w kwocie 124 zł, innych dochodów nie osiąga, korzysta z pomocy matki, która uiszcza opłaty związane z eksploatacja zajmowanego lokalu oraz otrzymuje pomoc od ojców dzieci, którzy zaspokajają ich potrzeby ubraniowe.
Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej i zarządzeniem z dnia 9 maja 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i jej dorosłego syna zeznań podatkowych za rok 2017 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego; b/ zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że wnioskodawczyni posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; c/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej dorosłego syna rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; d/ dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawczyni, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych; e/ dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawczyni oraz jej dorosłego syna (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów); f/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania zajmowanej nieruchomości (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.); g/ oświadczenia wnioskodawczyni, czy otrzymuje na małoletnie dziecko alimenty, jeżeli tak – wskazania ich wysokości oraz przedłożenia dokumentów ją potwierdzających (orzeczenia sądu w tym przedmiocie, zawartej ugody, oświadczenia ojca dziecka, potwierdzenia zapłaty, itp.), jeżeli nie – wyjaśnienia dlaczego ich nie otrzymuje i czy ubiegała się o te świadczenia; h/ oświadczenia dorosłego uczącego się syna wnioskodawczyni, czy otrzymuje alimenty od ojca, jeżeli tak – wskazania ich wysokości oraz przedłożenia dokumentów ją potwierdzających (orzeczenia sądu w tym przedmiocie, zawartej ugody, oświadczenia ojca, potwierdzenia zapłaty, itp.), jeżeli nie – wyjaśnienia dlaczego ich nie otrzymuje i czy ubiegał się o te świadczenia; i/ odpisów decyzji w przedmiocie pobieranych przez wnioskodawczynię świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) oraz świadczenia wychowawczego (500 plus) lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość; j/ oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia; k/ oświadczenia wnioskodawczyni w przedmiocie form i wysokości pomocy otrzymywanej od członków rodziny.
Skarżąca została poinformowana, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy.
W piśmie z dnia 17 maja 2017 r. skarżąca wniosła o przedłużenie o co najmniej 14 dni terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów ze względu na obszerność żądanej dokumentacji.
Zarządzeniem z dnia 23 maja 2017 r. referendarz sądowy uwzględnił w części wniosek skarżącej, przedłużając zakreślony termin o 7 dni, o czym została ona poinformowana w dniu 12 czerwca 2018 r. (potwierdzenie odbioru).
Skarżąca, pomimo przedłużenia terminu, nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi.
W związku z powyższym należało uznać, iż sama skarżąca, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwiła dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżąca tego nie uczyniła.
W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.