Uzasadnienie
Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 19 marca 2012 r. (data stempla pocztowego), skarżąca Z. T. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Do wniosku skarżąca załączyła odpisy zeznania podatkowego PIT-37 za 2012 r. oraz pisma z dnia 7 stycznia 2013 r. od kuratora zawodowego w przedmiocie terminu rozpoczęcia leczenia szpitalnego (podjęcia terapii odwykowej).
Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię jest ona od 2006 r. osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem, który aktualnie nie pracuje, gdyż przebywa na leczeniu odwykowym. W ubiegłym roku podatkowym małżonek wnioskodawczyni uzyskał łączny przychód w wysokości 5.280 zł z umowy zlecenia. Jak wskazała wnioskodawczyni, nie posiada ona źródła utrzymania, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jej majątek stanowi udział (1/2) w prawie własności domu, w którym wnioskodawczyni zajmuje mieszkanie o powierzchni 43 m2.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 marca 2013 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że wnioskodawczyni posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka rachunków bankowych (rachunków osobistych, w tym o numerze [...], rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania w dacie otrzymania wezwania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie oraz przedłożenia dowodów na okoliczność zamknięcia ww. rachunku bieżącego oraz zerwania lokat, o których mowa w informacji o stanie majątkowym z dnia 8 czerwca 2012 r., oświadczenia w przedmiocie korzystania w okresie ostatnich 6 miesięcy przez wnioskodawczynię lub jej małżonka z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, oświadczenia w przedmiocie aktualnie zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub jej małżonka pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawczyni i jej małżonka (wobec ZUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię i jej małżonka kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków), w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów – oświadczenia wnioskodawczyni w przedmiocie wskazania źródła finansowania koniecznych kosztów utrzymania (wydatków na wyżywienie, opłaty za media, itp.).
Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawczyni w dniu 29 marca 2013 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 49), jednakże pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawczyni nie wykonała nałożonego na nią obowiązku i nie przedłożyła żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej.
Powyższe postępowanie wnioskodawczyni, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie.
Wskazać w tym miejscu należy, iż wnioskodawczyni w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach datowanym na 18 marca 2013 r. wskazała, iż nie uzyskuje żadnych dochodów ani nie posiada żadnych oszczędności, nie wskazując jednocześnie źródeł swojego utrzymania. Powyższe może budzić uzasadnione wątpliwości zwłaszcza w kontekście (znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy, k. 11–13) informacji o stanie majątkowym z dnia 8 czerwca 2012 r., w której wnioskodawczyni podała, że posiada środki pieniężne pochodzące ze sprzedaży mieszkania ulokowane na lokatach bankowych: rocznej w kwocie 70.000 zł i dwuletniej w kwocie 35.000 zł oraz na koncie oszczędnościowym w wysokości 24.000 zł.
Podkreślenia też wymaga, że wnioskodawczyni wezwana o przedłożenie dokumentów źródłowych m.in. wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym rachunku osobistego o numerze [...] – na który zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] lipca 2011 r. miała zostać przelana kwota 185.000 zł z tytułu umowy sprzedaży nieruchomości – rachunków oszczędnościowych oraz rachunków lokat bądź alternatywnie – w przypadku nieposiadania rachunków – złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie oraz przedłożenia dowodów na okoliczność zamknięcia ww. rachunku bieżącego oraz zerwania lokat, nie uczyniła tego, uniemożliwiając tym samym zweryfikowanie podanej przez nią okoliczności nieposiadania żadnych oszczędności, z których mogłaby pokryć koszty postępowania w niniejszej sprawie.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący.
Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.