Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 236 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: "O.p.") stwierdził, że zażalenie "A" na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2021 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia zgodnie z art. 236 § 2 pkt 1 O.p..
W uzasadnieniu podkreślił, że w dniu 11 czerwca 2021 r. Dyrektor IAS wydał postanowienie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia z 7 kwietnia 2020 r. nr [...]. Postanowienie z dnia 11 czerwca 2021 r. wysłano do ustanowionego w sprawie pełnomocnika strony - adwokata J. S.. Zostało ono skutecznie doręczone za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 21 czerwca 2021 r., o czym świadczy data stempla Kancelarii "A" oraz data i podpis doręczającego/wydającego zamieszczone na potwierdzeniu odbioru przesyłki.
Podkreślono, że strona została stosownie poinformowana o przysługującym jej prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie oraz obowiązującym terminie na dokonanie tej czynności, tj. 7 dni od dnia jego doręczenia.
Uwzględniając określony przepisem art. 236 § 2 pkt 1 O.p. wyżej wskazany termin, wobec faktu doręczenia postanowienia stronie w dniu 21 czerwca 2021r. organ odwoławczy stwierdził, że termin 7 dni do wniesienia zażalenia zaczął biec w dniu 22 czerwca 2021 r. (a nie jak omyłkowo wskazano w postanowieniu - 22 czerwca 2017 r.) i upłynął z dniem 28 czerwca 2021 r.
Z akt sprawy wynika natomiast, że zażalenie na wydane w dniu 11 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia z dnia 7 kwietnia 2020 r. zostało wniesione pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 29 czerwca 2021 r. Tym samym przedmiotowej czynności strona dokonała już po upływie ustawowego terminu.
W tych okolicznościach stwierdzono, że zażalenie wniesiono z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 236 § 2 pkt 1 O.p..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 236 § 2 pkt. 1 O.p. poprzez uznanie, iż zażalenie na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2021 roku zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy jak wynika z danych zawartych na stronie internetowej polskiego operatora pocztowego - Poczty Polskiej, postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 22 czerwca 2021r., natomiast zażalenie zostało nadane 29 czerwca 2021r., tj. z zachowaniem ustawowego siedmiodniowego terminu.
W uzasadnieniu wskazano, że uprawniony do odbioru korespondencji pracownik "A" omyłkowo wskazał datę przyjęcia przesyłki. Posłużył się on stemplem z datownikiem, który wskazywał błędną datę 21 czerwca 2021 roku. Nieprawidłowość ta pojawiła się również na potwierdzeniu odbioru przesyłki.
Ponadto, skarżąca, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
- - wydruku ze strony internetowej http://www.poczta-polska.pl dotyczącego śledzenia przesyłki o nr [...] - na okoliczność doręczenia postanowienia Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2021 roku w dniu 22 czerwca 2021 roku, a nie jak błędnie przyjął organ 21 czerwca 2021 roku,
- - zażalenia pełnomocnika A z 29 czerwca 2021 roku na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2021 roku wraz z kserokopią potwierdzenia nadania przesyłki.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podkreślił przy tym, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy nie był w posiadaniu żadnego dokumentu mogącego świadczyć o tym, że skarżący odebrał sporną korespondencję w dniu 22 czerwca 2021 r. Na potwierdzeniu odbioru widnieje taka data jedynie w miejscu przeznaczonym na "Datownik placówki oddawczej". Jednak z daty tej wynika jedynie, że potwierdzenie to zostało w tym właśnie dniu, tj. 22 czerwca 2021 r. przekazane przez doręczyciela do placówki pocztowej.
W związku z zarzutami skargi oraz dowodem przedstawionym przez stronę skarżącą, Dyrektor IAS poinformował, że wystąpił do Poczty Polskiej S.A. o przekazanie w trybie pilnym wyjaśnień dotyczących rozbieżności występujących pomiędzy informacjami zawartymi na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i tymi znajdującymi się na przekazanym przez skarżącego wydruku strony internetowej "Śledzenie przesyłek - Tracking", a także o ustalenie prawidłowej daty doręczenia postanowienia z dnia 11 czerwca 2021 r.
W dniu 16 listopada 2021 r. Dyrektor IAS nadesłał do Sądu pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 26 października 2021 r., stanowiące odpowiedź na opisane żądanie organu odwoławczego.
W piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 2021 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł zarzuty i wnioski skargi oraz dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zgodne z prawem jest postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia z 7 kwietnia 2020 r.
Z treści przepisu art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynika, że w ramach postępowania wstępnego przed organem odwoławczym (zażaleniowym) organ ten uznając, że odwołanie (zażalenie) zostało wniesione po upływie terminu, obowiązany jest stwierdzić (w procesowej formie postanowienia) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (zażalenia). Termin wniesienia zażalenia reguluje art. 236 § 2 pkt 1 O.p.
Zgodnie z tym przepisem, zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Wydanie orzeczenia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p stosowanym do zażaleń z mocy art. 239 O.p., o ile uchybiony termin nie zostanie stronie przywrócony, zamyka stronie możliwość skontrolowania prawidłowości postanowienia organu pierwszej instancji w trybie kontroli instancyjnej. Stąd stwierdzenie przez organ podatkowy, że zażalenie zostało wniesione przez skarżącą po terminie, wymaga pewności tego organu (popartej materiałem dowodowym) nie tylko co do tego, że zażalenie zostało wniesione po upływie wymaganych ustawą 7 dni liczonych od daty doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji, ale także, że doręczenie postanowienia było prawidłowe pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym.
W kontrolowanej przez Sąd sprawie kluczowym jest zatem ustalenie kiedy w istocie doszło do doręczenia postanowienia Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2021 roku.
Organ odwoławczy podnosił, że ww. postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 21 czerwca 2021 roku, a zatem siedmiodniowy termin na złożenie zażalenia upływał w dniu 28 czerwca 2021 roku, tymczasem zażalenie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 29 czerwca 2021 r. Tym samym przedmiotowej czynności strona dokonała już po upływie ustawowego terminu. Okoliczność doręczenia przesyłki w spornej dacie wynikała bowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru.
Strona skarżąca natomiast konsekwentnie utrzymywała, że sporne postanowienie otrzymała nie w dniu 21 czerwca 2021 roku lecz 22 czerwca 2021 roku podając, że uprawniony do odbioru korespondencji pracownik "A" omyłkowo wskazał datę przyjęcia przesyłki. Posłużył się on stemplem z datownikiem, który wskazywał błędną datę 21 czerwca 2021 roku. Nieprawidłowość ta pojawiła się również na potwierdzeniu odbioru przesyłki.
Na poparcie swoich twierdzeń przedstawiła m.in. wydruk ze strony internetowej http://www.poczta-polska.pl dotyczący śledzenia przesyłki o nr [...], mający potwierdzać okoliczność doręczenia postanowienia Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2021 roku - w dniu 22 czerwca 2021 roku.
Wobec tak zakreślonej kwestii spornej, należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi umieszczonymi na tym dokumencie (por. np. wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 1186/16; publ. CBOSA). Zatem na tej podstawie fakt doręczenia określonej osobie i to w określonej dacie przesyłki korzysta z domniemań prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych, czyli wiarygodności. Skutkiem tego jest to, że dokonując oceny okoliczności związanych z doręczeniem organ podatkowy nie może odrzucić co do zasady istnienia faktu doręczenia przesyłki stwierdzonego w takim zwrotnym poświadczeniu odbioru.
Nie oznacza to oczywiście niemożliwości przeprowadzania przeciwdowodu wobec domniemań wynikających z takiego dokumentu. W judykaturze wyrażono pogląd, że takim przeciwdowodem może być reklamacja uzyskana od operatora pocztowego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe, który dokonywał określonego doręczenia (por. np. wyrok NSA z 16 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3421/14, publ. CBOSA).
W realiach niniejszej sprawy organ, w celu wyjaśnienia wątpliwości co do informacji zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej postanowienie Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2021 roku - co miało miejsce już po wydaniu zaskarżonego postanowienia - wystąpił do Poczty Polskiej S.A. z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego, nakierowanego na usunięcie rozbieżności występujących pomiędzy informacjami zawartymi na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i tymi znajdującymi się na przekazanym przez skarżącą wydruku strony internetowej "Śledzenie przesyłek - Tracking", a także o ustalenie prawidłowej daty doręczenia postanowienia z dnia 11 czerwca 2021 r.
Kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy mają zatem wyniki postępowania reklamacyjnego przedstawione w piśmie Poczty Polskiej S.A. z dnia 26 października 2021 r. w którym wyjaśniono, że w celu wyjaśnienia sprawy uzyskano stanowisko kierownictwa Urzędu Pocztowego [...]. Jak poinformowano, "wskazana w wystąpieniu przesyłka nr [...] została doręczona w dniu 22.06.2021 r. Osoba odbierająca przesyłkę nie zmieniła daty na datowniku i ostemplowała odbiór z dniem 21.06.2021 r. Pracownik placówki opracowujący Zwrotne Potwierdzenie Odbioru odruchowo wpisał na ZPO datę widniejącą na datowniku przy podpisie osoby kwitującej odbiór przesyłki. Z ww. pracownikiem została przeprowadzona rozmowa służbowa celem wyeliminowania podobnych nieprawidłowości w przyszłości".
Z uwagi na to, że w dacie podejmowania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia Dyrektor IAS nie dysponował tym dowodem, a ma on istotny wpływ na wynik sprawy, koniecznym stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia z dnia 19 sierpnia 2021 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że organ odwoławczy ma obowiązek badać, czy zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Prowadząc ustalenia w tym zakresie, organ powinien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia dokonania takiej oceny, a w razie jakichkolwiek wątpliwości, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. Aby przyjąć, że zażalenie zostało złożone po terminie, należy bowiem jednoznacznie ustalić, w jakiej dacie nastąpiło doręczenie aktu administracyjnego stronie.
W świetle powyższych okoliczności, stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, jakoby postanowienie Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2021 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 21 czerwca 2021 r., a w konsekwencji zażalenie skarżącej wniesione w dniu 29 czerwca 2021 r. wniesione zostało z uchybieniem ustawowego terminu - należało ocenić jako przedwczesne, a przez to podjęte z naruszeniem art. 122 oraz art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 236 § 2 pkt 1 O.p.
Uwzględniając powyżej przedstawione stanowisko Sądu, w toku dalszego postępowania organ ponownie rozważy materiał dowodowy w niniejszej sprawie ze szczególnym uwzględnieniem wyników postępowania reklamacyjnego przeprowadzonego przez Pocztę Polską S.A., zawartych w piśmie z dnia 26 października 2021 r. Oceni przy tym ponownie, czy zażalenie zostało wniesione przez skarżącą w przewidzianym prawem terminie, co otworzyłoby drogę do jego merytorycznego rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd nie orzekł w przedmiocie kosztów postępowania. W myśl art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Zgodnie natomiast z art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie.
W myśl art. 210 § 2 p.p.s.a. przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu.
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. - gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, niezbędne jest wystąpienie z wnioskiem o przyznanie należnych kosztów, a wniosek ten powinien zostać zgłoszony przed wydaniem orzeczenia (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2022 r., sygn. akt II GZ 491/21, postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 18 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 648/21; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 883/19).
W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej, będący adwokatem stosownego wniosku nie złożył, zatem nie było podstaw do orzekania o kosztach postępowania.