Uzasadnienie
Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 29 stycznia 2018 r., skarżący M. M. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że uzyskuje on okazjonalny dochód z prac dorywczych w wysokości 800 zł miesięcznie, ma na utrzymaniu małoletniego syna, nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, posiada zasądzone zobowiązania cywilnoprawne w wysokości 147.000 zł oraz z tytułu niespłaconego kredytu konsumpcyjnego w kwocie 3.200 zł i publicznoprawne w wysokości 12.219.365 zł, których kwota ulega zwiększeniu, a koszty egzekucyjne wynoszą obecnie 258.000 zł.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 5 lutego 2018 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2017 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie, b) dowodów potwierdzających wysokość dochodu z prac dorywczych uzyskanego w okresie ostatnich trzech miesięcy, c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, d) oświadczenia, czy otrzymał w 2017 r. świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak podania form i wysokości tej pomocy wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, jeżeli nie – wskazania, czy o taką pomoc się ubiegał, a jeśli tak – przedłożenia odpisów decyzji odmownych w tym przedmiocie, e) oświadczenia w przedmiocie pobierania świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) oraz świadczenia wychowawczego (500 plus) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, f) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne, g) dokumentów obrazujących aktualną wysokość jego zobowiązań (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów, itp.), h) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), i) oświadczenia, czy aktualnie pozostaje w związku małżeńskim i zamieszkuje wspólnie z małżonką; w przypadku odpowiedzi przeczącej – wyjaśnienia, czy którykolwiek z małżonków zainicjował postępowanie zmierzające do separacji lub rozwodu i udokumentowania tej okoliczności; w przypadku odpowiedzi twierdzącej – wskazania składników majątku małżonki, o których mowa w rubrykach od 7.1. do 7.3. formularza PPF, oraz przedłożenia stosownych dokumentów na okoliczność źródła i wysokości jej dochodów oraz dokumentów wymienionych w punktach a), c) d), e) f), g), h) dotyczących małżonki, j) oświadczenia, czy otrzymuje alimenty na rzecz małoletniego syna; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu obrazującego ich aktualną wysokość; zaś w przypadku nieotrzymywania alimentów na syna – złożenia oświadczenia o przyczynie ich nieprzekazywania przez matkę dziecka wraz z wyjaśnieniem, czy ubiegał się o ich wypłatę z Funduszu Alimentacyjnego; jeżeli zaś zrezygnował z ubiegania się o przyznanie alimentów na rzecz syna – złożenia oświadczenia, z jakiej przyczyny.
Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy oraz że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie.
Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 26 lutego 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 61).
W odpowiedzi skarżący zwrócił się w dniu 5 marca 2018 r. o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych.
Zarządzeniem z dnia 13 marca 2018 r. referendarz sądowy przedłużył wnioskowany termin o 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia (co nastąpiło w dniu 3 kwietnia 2018 r. – dowód: potwierdzenie odbioru, k. 74), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu wezwanie pozostało bez odpowiedzi.
Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący.
Zwrócić także uwagę należy, iż skarżący ubiegał się już o przyznanie mu prawa pomocy w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem, w których również uchylił się od obowiązku przedstawienia dokumentacji obrazującej jego pełną sytuację finansową, co skutkowało odmową uwzględnienia jego wniosków (sygn. akt I SA/Gd 301/17, I SA/Gd 888/17, I SA/Gd 916/17).
W niniejszej sprawie skarżący – pomimo że było mu znane stanowisko co do skutków, jakie wywołuje uchylenie się wnioskodawcy od udokumentowania swojej sytuacji finansowej – po raz kolejny nie wykonał nałożonego na niego obowiązku.
Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.