Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23 z późn. zm.) - dalej jako K.p.a., art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r. poz. 599 z późn. zm.) - dalej jako u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia C. L. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, którym umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku z dnia 31 marca 2016r. w części uprzednio rozpoznanej postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 6 kwietnia 2016r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:
Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego C. L. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 grudnia 2015r. nr [...]. obejmującego zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2009 w wysokości 3.730,00 zł.
Odpis tytułu wykonawczego oraz odpisy zawiadomień z dnia 15 grudnia 2015r. o numerach: [...] oraz [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w: Credit Agricole Bank Polska S.A. oraz ING Bank Śląski S.A. wysłano zobowiązanemu na adres: G. ul. [...] i doręczono w dniu 4 stycznia 2016r.
W dniu 23 grudnia 2015r. doręczono stronie odpis zawiadomienia z dnia 23 grudnia 2015r. nr [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę w "A" z siedzibą w C. Pismami z dnia 30 grudnia 2015r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym:
- 1) skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę w "A" z siedzibą w C.
- 2) zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 8,10 u.p.e.a., tj. wykonania, wygaśnięcia, nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2015r. nr [...], niedopuszczalności egzekucji i zastosowanych środków egzekucyjnych (w szczególności zajęcia wynagrodzenia za pracę), zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a.
Sprawa zarówno skargi na czynności egzekucyjne jak i zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest przedmiotem postępowania skargowego toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w związku z zaskarżeniem przez pełnomocnika strony postanowień Dyrektora Izby Skarbowej:
- 1) z dnia 1 lipca 2016r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 maja 2016r., którym uznano za nieuzasadnioną skargę z dnia 30 grudnia 2015r. na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę w "A" z siedzibą w C na podstawie zawiadomienia z dnia 23 grudnia 2015r.
- 2) z dnia 8 czerwca 2016r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 kwietnia 2016r., którym uznano za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej złożone w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 8 i 10 u.p.e.a.
Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik zobowiązanego pismem z dnia 31 marca 2016r. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Pełnomocnik strony stwierdził, że zobowiązany powziął pierwszą informację o wysłaniu na jego adres tytułu wykonawczego oraz o zwrocie przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego z treści postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 marca 2016r., które otrzymał w dniu 29 marca 2016r.
W ocenie zobowiązanego przesyłka zawierająca odpis tytułu wykonawczego oraz odpisy zawiadomień o zajęciu nie była prawidłowo awizowana - zobowiązany nie otrzymał żadnego zawiadomienia o awizowaniu przesyłki. Zdaniem pełnomocnika strony organ egzekucyjny nie udowodnił, że doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Niemniej z ostrożności w postępowaniu składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.
W przypadku stwierdzenia, że odpis tytułu wykonawczego został skutecznie zobowiązanemu doręczony, strona wnioskowała o uwzględnienie, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego nastąpiło bez winy zobowiązanego ze względu na:
- - wysłanie odpisu tytułu wykonawczego na adres zobowiązanego, zamiast na adres pełnomocnika,
- - brak wiedzy zobowiązanego o wystawieniu tytułu wykonawczego w terminie do złożenia zarzutów wynikającej z usprawiedliwionej nieobecności pod adresem, na który została wysłana korespondencja,
- - wadliwe awizowanie przesyłki przez operatora pocztowego.
Do wniosku o przywrócenie terminu strona załączyła pismo datowane na dzień 31 marca 2016r. "zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (...)", w którym sformułowano zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 8, 10 u.p.e.a., tj.: przedawnienia, wykonania, wygaśnięcia, nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 listopada 2015r.,niedopuszczalności egzekucji i zastosowanych środków egzekucyjnych (w szczególności zajęcia wynagrodzenia za pracę), zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a.
W dniu 4 maja 2016r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie, którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku C. L. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
W wyniku zażalenia wniesionego przez pełnomocnika zobowiązanego na ww. postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 21 lipca 2016r. postanowienia:
- - nr [...], którym umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku z dnia 31 marca 2016r. w części uprzednio rozpoznanej postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 6 kwietnia 2016r.
- - nr [...], którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu przedawnienia zobowiązania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...],
- - nr [...], którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczego nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów opartych na tożsamych przesłankach, jak zarzuty wniesione pismem z dnia 30 grudnia rozpoznania. 2015r.nie może być przedmiotem merytorycznego
Pismem z dnia 11 sierpnia 2016r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów:
- 1) art. 105 §1, art.123, art.124 K.p.a. w związku z 18 i art. 27 § 1 pkt. 9, art. 33, art. 34 §4 i §5 u.p.e.a.poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym częściowym umorzeniem postępowania,
- 2) 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 34 § 4 i § 5 i art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu przez organ egzekucyjny, iż zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały wniesione po upływie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego,
- 3) art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu.
Zarzucając powyższe strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i utrzymał je w mocy.
W swoim rozstrzygnięciu, organ oparł się na treści art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. - mającego odpowiednie zastosowanie w niniejszym postępowaniu na mocy art. 18 u.p.e.a. - w myśl, którego organ odwoławczy wydaje decyzję (odpowiednio postanowienie), w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (odpowiednio postanowienie).
Jak wskazał organ II instancji, zgodnie z treścią art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis art. 105 § 1 ww. ustawy ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Przepis ten wskazuje na konieczność umorzenia postępowania jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracji stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt III SA 2225/01).
Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi więc orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.
Na podstawie art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stronie zobowiązanej przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Analiza akt wykazuje, że pełnomocnik C. L. skorzystał z ww. środka zaskarżenia wnosząc pismem z dnia 30 grudnia 2015r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 8, 10 u.p.e.a., tj. wykonania, wygaśnięcia, nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 listopada 2015r. nr [...], niedopuszczalności egzekucji i zastosowanych środków egzekucyjnych (w szczególności zajęcia wynagrodzenia za pracę), zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a.
Zarzuty te zostały rozpatrzone przez organ egzekucyjny, który po ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił je postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016r. nr [...], utrzymanym następnie w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016r. nr [...]. Zatem należy stwierdzić, iż postępowanie administracyjne wszczęte na skutek wniesienia zarzutów z dnia 30 grudnia 2015r. zakończone zostało rozstrzygnięciem co do istoty, tj. zarzuty zostały oddalone.
Przedmiotem wniosku z dnia 31 marca 2016r. o przywrócenie terminu zobowiązany uczynił zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tożsamego tytułu wykonawczego, tożsamej treści jak sformułowane w piśmie z dnia 30 grudnia 2015r. oraz dodatkowo zarzut przedawnienia zobowiązania.
W ocenie organu II instancji, badanie co do istoty sprawy przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia, mogłoby doprowadzić do takiej sytuacji, że organ egzekucyjny wydałby postanowienie, które dotyczy sprawy w tym samym zakresie już uprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym.
Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ I instancji zaskarżonym postanowieniem prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w sprawie z wniosku zobowiązanego w zakresie zarzutów uprzednio rozpoznanych postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 6 kwietnia2016r. Zatem w przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazł art. 105 § 1 K.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
- 1) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uchyleniu w całości postanowienia organu I instancji,
- 2) art. 105 § 1 K.p.a. w związku z 18 i art. 27 § 1 pkt. 9, art. 33, art. 34 §4 i §5 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym częściowym umorzeniu postępowania
- 3) art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 33 § 1 w związku z art. 34 § 4 i § 5 i art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu przez organy obydwu instancji, iż zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały wniesione po upływie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego,
- 4) art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu.
Zarzucając powyższe, strona skarżąca wniosła o:
- 1) uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 września 2016r. oraz w całości poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 lipca 2016r.,
- 2) zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych,
- 3) dołączenie do akt przedmiotowej sprawy całości akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wraz z wszystkim zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji, skargami na czynności egzekucyjne, zażaleniami oraz postanowieniami organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru - na okoliczność braku doręczenia skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony powtórzył argumentację przedstawioną w zażaleniu, a nadto stwierdził, że wynik niniejszej sprawy jest związany z rozstrzygnięciami w innych sprawach, tj.:
- 1) skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2016r. zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 921/16,
- 2) skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2016r. sygn. akt I SA/Gd 521/16 w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.
- 3) skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 czerwca 2016r., zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 753/16.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej w dalszej części p.p.s.a, stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W przypadku zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania organ zobligowany jest do umorzenia postępowania, pozostawiając sprawę bez rozstrzygnięcia merytorycznego. Przez bezprzedmiotowość postępowania należy bowiem rozumieć sytuację, w której brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1570/11).
Zgodnie z powyższym poglądem wskazać należy, że bezprzedmiotowość ma miejsce m.in. wtedy gdy obowiązujące przepisy prawa nie stwarzają organowi umocowania do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stronie zobowiązanej przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Takie zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 8, 10 u.p.e.a strona złożyła pismem z dnia 30 grudnia 2015r. Zarzuty te zostały rozpatrzone przez organ egzekucyjny, który po ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił je postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016r., utrzymanym następnie w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016r. Zatem zasadnie organ odwoławczy uznał, że postępowanie administracyjne wszczęte na skutek wniesienia zarzutów z dnia 30 grudnia 2015r. zakończone zostało rozstrzygnięciem co do istoty.
Co więcej, Sądowi z urzędu wiadomo jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2016r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 753/10 oddalił skargę zobowiązanego w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Złożenie zatem przez zobowiązanego w dniu 31 marca 2016r. kolejnych, opartych na tej samej podstawie zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 8, 10 u.p.e.a wymuszało na organie egzekucyjnym konieczność umorzenia postępowania wywołanego wniesieniem tego środka zaskarżenia, skoro w tym samym zakresie organ ten orzekł w innym ostatecznym postanowieniu.
W konsekwencji Sąd, dokonując oceny zarzutów skargi nie dopatrzył się naruszenia przepisów w niej wskazanych, i dlatego uznał, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że nie jest dopuszczalne ponowne orzekanie o wniesionych przez stronę zarzutach, co w konsekwencji skutkowało orzeczeniem na podstawie art. 151 p.p.s.a o oddaleniu skargi.