Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez Ł. F., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 czerwca 2013 r., którym odmówiono M. B. wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:
Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego - w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego Ł. F. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w AS.A. w oparciu o zawiadomienie nr [...]z dnia 12 kwietnia 2013 r.
Pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r. B Spółka Cywilna (dalej zwana w skrócie Spółką Cywilną) wniosła o "wyłączenie spod egzekucji administracyjnej: praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych ww. Spółki Cywilnej w AS.A. i środków pieniężnych ww. Spółki Cywilnej znajdujących się na tych rachunkach, które to prawa zostały zajęte na podstawie zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...], [...] z dnia 12.04.2013 r. (...) w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym względem Ł. F. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 11.04.2013 r.". Powyższe żądanie podpisane zostało przez wspólników ww. spółki cywilnej - Ł. F. i M. B..
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...]z dnia 28 czerwca 2013 r., odmówił Ł. F. wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego na podstawie ww. zawiadomienia.
Ponadto postanowieniem nr [...]z dnia 28 czerwca 2013 r. ww. organ - po rozpatrzeniu wniosku M. B. z dnia 24 kwietnia 2013 r. - odmówił wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego na podstawie ww. zawiadomienia. Postanowienie to doręczone zostało M. B. oraz Ł. F..
Ł. F. dwoma pismami z dnia 9 lipca 2013 r. złożył dwa zażalenia na powyższe postanowienie: jedno wniósł we własnym imieniu, a drugie jako wspólnik Spółki Cywilnej. Treść obu zażaleń była jednakowa. Wskazano w nich, że organ pierwszej instancji bezzasadnie różnicuje sytuację prawną wspólników, gdyż postanowienie nr [...]jako adresata wskazuje wyłącznie wspólnika M. B., a postanowienie nr [...]jako adresata wskazuje wyłączenie wspólnika Ł. F.. Zdaniem żalącego, błędnie przyjęto, iż osobą trzecią w niniejszej sprawie w rozumieniu przepisu art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wspólnik spółki cywilnej nie będący zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym tj. M. B., podczas gdy status ten przysługuje spółce cywilnej jako jednostce organizacyjnej ewentualnie wszystkim wspólnikom łącznie. Na zajętych rachunkach bankowych znajdowały się bowiem środki pieniężne spółki cywilnej, a nie wspólnika Ł. F..
Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. wezwał Ł. F. do wskazania strony, od której pochodzi zażalenie złożone przez Spółkę Cywilną. W odpowiedzi na to wezwanie Ł. F. pismem z dnia 27 sierpnia 2013 r. oświadczył, że "zażalenie w sprawie [...]" zostało złożone łącznie przez osoby fizyczne, tj. Ł. F. i M. B. - wspólników B S.C. Wskazał także, że stronami przedmiotowego postępowania zażaleniowego są wspólnicy spółki cywilnej, a nie spółka cywilna. W załączeniu przesłano ponadto podpisane przez obydwu wspólników zażalenie z dnia 9 lipca 2013 r. na ww. postanowienie.
Postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez Ł. F..
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a., rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeśli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 141 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (art. 141 § 2 ww. ustawy.) Zażalenie służy tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie i wyłącznie osobom, których ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (lub Kodeks postępowania administracyjnego) wyposażyła w takie uprawnienia.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a., kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. W myśl art. 40 § 1 ww. ustawy, na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przysługuje zażalenie osobie, o której mowa w art. 38 § 1.
Jak wynika z akt sprawy, pismo z dnia 24 kwietnia 2013 r. zawierające żądanie wyłączenia spod egzekucji praw majątkowych zajętych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Ł. F., z powołaniem się na art. 38 § 1 u.p.e.a., podpisane zostało przez wspólników Spółki Cywilnej - Ł. F. i M. B..
Organ podniósł, powołując się na art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), mający zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. i art. 30 § 1 k.p.a., iż spółka cywilna jest stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy cywilnoprawnej, przez którą jej strony (wspólnicy), zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony w tej umowie. Spółka ta nie jest osobą prawną ani jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, wyposażoną w zdolność prawną.
W konsekwencji spółka cywilna nie jest podmiotem prawa, nie przysługuje jej ani zdolność do czynności prawnych ani zdolność sądowa, czy procesowa. Stroną postępowania sądowego, czy administracyjnego są wspólnicy, a nie spółka, przy czym majątek spółki jest majątkiem wspólnym wspólników. Organ uznał zatem, że wniosek z dnia 24 kwietnia 2013 r. o wyłączenie spod egzekucji praw majątkowych złożony został przez dwa odrębne podmioty w postaci dwóch wspólników ww. Spółki, tj. Ł. F. oraz M. B..
Po rozpatrzeniu wniosku M. B. organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r. odmówił mu wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego na podstawie zawiadomienia z dnia 12 kwietnia 2013 r. Postanowienie to doręczono stronie, tj. M. B. oraz zobowiązanemu Ł. F.. Podmiotem uprawnionym do wniesienia zażalenia na to postanowienie był jedynie M. B. (osoba, o której mowa w art. 38 § 1 u.p.e.a.), który złożył rozpatrzony ww. postanowieniem wniosek. Natomiast postępowanie egzekucyjne, w toku którego dokonano ww. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, prowadzone jest do majątku zobowiązanego Ł. F., co oznacza, że nie przysługiwało mu zażalenie na powyższe postanowienie.
Ponieważ w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.), Dyrektor Izby Skarbowej oparł się na treści art. 134 k.p.a. stanowiącego, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (odpowiednio zażalenia).
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Ł. F. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie, art. 38 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie, art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ błędnie przyjął, że osobą trzecią w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 38 § 1 u.p.e.a. jest jedynie wspólnik M. B., podczas gdy status ten przysługuje wszystkim wspólnikom spółki cywilnej, a więc także skarżącemu. Zażalenie na postanowienie z dnia 28 czerwca 2013 r. złożone zostało przez wszystkich wspólników Spółki Cywilnej, a zatem wszyscy oni są stronami postępowania zażaleniowego.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 38 § 1 u.p.e.a. skarżący podniósł, że wniosek o wyłączenie spod egzekucji był uzasadniony, czego dowodzi fakt, że odrębnym postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej uwzględnił zażalenie M. B. i uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący powołał się także na toczące się przed tutejszym Sądem postępowanie w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 535/13, toczącej się ze skargi Ł. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2005 rok oraz postępowanie o sygn. akt I SA/Gd 1280/13 w sprawie ze skargi Ł. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego) w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego Ł. F. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w A S.A. (w oparciu o zawiadomienie nr [...]z dnia 12 kwietnia 2013 r.). Pismem z dnia 24 kwietnia 2013r. złożony został, w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a., wniosek o wyłączenie ww. prawa majątkowego spod egzekucji. Wniosek ten złożony został przez B Spółka Cywilna (dalej zwana w skrócie Spółką Cywilną), a podpisany został przez obydwóch wspólników.
Słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), że spółka cywilna jest stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy cywilnoprawnej, przez którą jej strony (wspólnicy), zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony w tej umowie. Spółka ta nie jest osobą prawną ani jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, wyposażoną w zdolność prawną. W konsekwencji spółka cywilna nie jest podmiotem prawa, nie przysługuje jej ani zdolność do czynności prawnych ani zdolność sądowa, czy procesowa. Stroną postępowania sądowego, czy administracyjnego są wspólnicy, a nie spółka, przy czym majątek spółki jest majątkiem wspólnym wspólników. Prawidłowo zatem uznano w sprawie, że wniosek z dnia 24 kwietnia 2013 r. o wyłączenie spod egzekucji praw majątkowych złożony został nie przez Spółkę cywilną, lecz przez dwa odrębne podmioty w postaci dwóch wspólników ww. Spółki, tj. Ł. F. oraz M. B., w związku z czym oba wnioski zostały rozpatrzone osobno.
W dniu 28 czerwca 2013 r. organ egzekucyjny wydał dwa postanowienia: jednym, skierowanym do Ł. F., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego, a drugim, skierowanym do M. B., odmówił wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego na podstawie ww. zawiadomienia. Niniejsza sprawa dotyczy drugiego z wyżej opisanych postanowień, a konkretnie zażalenia wniesionego na to postanowienie przez Ł. F..
Na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy podzielić należy stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż skarżącemu nie przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające M. B. wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego.
Z treści art. 38 § 1 u.p.e.a. wynika, że kto nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swojego żądania. Istotą tej regulacji jest ochrona osób trzecich w przypadku pomyłkowego kierowania egzekucji wobec praw majątkowych nienależących do zobowiązanego. Zgodnie z art. 40 § 1 u.p.e.a. zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przysługuje osobie, o której mowa w art. 38 § 1.
Z treści art. 38 § 1 u.p.e.a. wynika zatem, że służy on ochronie osób trzecich, które roszczą sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzona jest egzekucja administracyjna. Osobą trzecią jest każda osoba nieujęta w tytule egzekucyjnym jako zobowiązany. Tymczasem, jak wynika z akt, postępowanie egzekucyjne, w toku którego dokonano ww. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, prowadzone jest właśnie do majątku zobowiązanego Ł. F.. Oznacza to, że nie przysługiwało mu prawo wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 28 czerwca 2013 r. odmawiające M. B. wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego na podstawie zawiadomienia z dnia 12 kwietnia 2013. Z art. 38 § 1 u.p.e.a. wprost bowiem wynika, że zażalenie takie przysługuje wyłącznie osobie trzeciej, tzn. osobie niebędącej zobowiązanym. Z przewidzianego w art. 38 § 1 u.p.e.a. środka ochrony osób trzecich nie może zatem korzystać wspólnik spółki cywilnej, będący zobowiązanym, gdy egzekucja zostaje skierowana do majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej.
Stwierdzenie, że zażalenie wniesione zostało przez osobę nieuprawnioną, obligowało organ odwoławczy do wydania postanowienia w trybie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., mającego zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a., tj. stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Rozstrzygnięcie to powoduje, że kwestia prawidłowości postanowienia będącego przedmiotem wniesionego zażalenia nie podlega badaniu. Podobnie poza zakresem niniejszej sprawy pozostają inne sprawy toczące się z inicjatywy skarżącego przed tutejszym Sądem.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.