Uzasadnienie
T. R. i M. R. dołączonym do skargi na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] wnioskiem zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego przez skarżących oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, źródłem ich utrzymania są uzyskiwane przez skarżącego dochody z renty w wysokości 600 zł brutto miesięcznie, posiadają dom o powierzchni około 90 m2 oraz ośrodek wypoczynkowy o powierzchni 2 300 m2.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2008 r. (doręczonym w dniu 31 lipca 2008 r.) skarżący zobowiązani zostali do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z nich oświadczenia o ich nieposiadaniu, (2) odpisów zeznań podatkowych małżonków za rok 2007, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (3) oświadczenia, czy wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą związaną z prowadzeniem ośrodka wypoczynkowego; jeżeli tak – odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) z tego tytułu uzyskanych za okres ostatnich trzech miesięcy; jeżeli nie – stosownego dokumentu potwierdzającego fakt zaprzestania jej prowadzenia (zaświadczenia z ewidencji działalności gospodarczej); odpisów złożonego przez wnioskodawcę zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia, (4) oświadczenia skarżącej w przedmiocie nieosiągania jakichkolwiek dochodów; w sytuacji, gdy jest ona osobą bezrobotną – dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej (np. decyzja/zaświadczenie urzędu pracy); jeżeli zaś osiąga dochody – podania ich źródła oraz miesięcznej wysokości brutto i netto, (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą, jej syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, inne).
Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożyli, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących ich rzeczywistych możliwości finansowych.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.).
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazali, że spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnili istotnych wątpliwości dotyczących ich rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwili dokonanie pełnej ich oceny.
Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.