Uzasadnienie
Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w G. uchwałą (...) z 29 lipca 1999 r., po rozpoznaniu uchwały (...) Rady Miasta G. z 26 czerwca 1999 r. w sprawie zmiany uchwały Rady Miasta (...) z 24 lutego 1999 r. w sprawie uchwalenia budżetu Miasta G. na rok 1999, unieważniła przewidziane w budżecie wydatki na transport darów do Kosowa, pn. "Promocja Miasta w trakcie transportu darów do Kosowa", w kwocie 126 000 zł.
W jej uzasadnieniu wywiedziono, że w cyt. wyżej uchwale Rada Miasta przewidziała wydatek pod nazwą "Promocja Miasta w trakcie transportu darów do Kosowa". Regionalna Izba Obrachunkowa analizując treść uzasadnienia oraz biorąc pod uwagę fakt, że już dwukrotnie stwierdzono istotne naruszenie prawa w związku z planowaniem wydatków związanych z transportem i darami dla Kosowa, uznała, że w tym przypadku nie chodzi o promocję Miasta, lecz o finansowanie darów i transportu do Kosowa.
W ocenie RIO, zaplanowanie takiego wydatku nie mieści się w katalogu zadań własnych gminy, przez co naruszono w sposób istotny postanowienia art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. nr 91 poz. 578 ze zm./.
W związku z powyższym wszczęto postępowanie nadzorcze, mające na celu stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały, w części dotkniętej wadą.
W ocenie organu nadzoru, wyżej określony wydatek nie należy do zadań własnych miasta na prawach powiatu, bowiem zaplanowanie promocji w trakcie transportu darów do Kosowa należy uznać po prostu za poszukiwanie drogi ominięcia obowiązujących przepisów prawa. Jednocześnie Kolegium nie podważyło uprawnień jednostek samorządu terytorialnego do przeznaczania środków na promocję.
W skardze na powyższą uchwałę Miasto G. wnosząc o jej uchylenie stwierdza, iż uchwała Kolegium RIO nie znajduje oparcia ani w prawie, ani w stanie faktycznym sprawy.
W ocenie strony skarżącej, twierdzenia Kolegium RIO, "że w tym wypadku nie mamy do czynienia z promocją Miasta, ale finansowaniem darów i transportu do Kosowa" jest nieuprawnionym domysłem., nawet nieuprawdopodobnionym.
Gmina przyznała, iż pierwotne postanowienia uchwały o planowaniu wydatków na dary na rzecz Kosowa zostały zmienione, a na ich podstawie nie poczyniono żadnych wydatków.
Gdy chodzi o wydatki na promocję, znajdują one uzasadnienie w art. 4 ust. 1 pkt 21 cyt. wyżej ustawy o samorządzie powiatowym. Gdy chodzi o skuteczność czynności promocyjnych, stwierdza strona skarżąca, w czasie takich akcji jest ona nieporównywalna ze standardowymi, typowymi przedsięwzięciami z zakresu promocji; zaangażowanie się w takie akcje jest wyrazem prestiżu, a tym samym promocji organizacji i miast.
Dalej strona skarżąca wywodzi, że o ile kwestionowanie zakupu darów znajduje uzasadnienie prawne, o tyle kwestionowanie wydatków np. na koszty transportu i promocję takiego uzasadnienia nie znajduje. Skoro promocja wykonywana była podczas transportu, to w ocenie strony skarżącej uzasadniona była zapłata za transport.
Miasto podnosi również, że z przewidywanych pierwotnie kwot wydatkowała tylko niecałe 26.000 zł na zakwestionowany przez organ nadzoru cel, a to zgodnie z uchwałami Zarządu Miasta z 18 maja i 15 czerwca 1999 r., natomiast w zakresie pozostałej kwoty, tj. 100.000 zł, zmieniono jej przeznaczenie uchwałą Rady Miasta z 25 sierpnia 1999 r.
W odpowiedzi na skargę Regionalna Izba Obrachunkowa w G., wnosząc o jej oddalenie, podkreśliła, że strona skarżąca sama przyznała fakt wydatkowania kwoty 25 766 zł na transport do Kosowa z planowanego wcześniej wydatku w wysokości 126 000 zł.
RIO zauważa, że wystawca faktury VAT za świadczoną wyżej usługę "H" Spółka cywilna - zgodnie z wyciągiem z ewidencji działalności gospodarczej -może świadczyć tylko i wyłącznie usługi spedycyjne i transportowe, a zatem nie była uprawniona do świadczenia usług promocyjnych lub reklamowych.
RIO podkreśla, że do jej zakresu działania należy badanie w trybie nadzoru uchwał budżetowych organów samorządu terytorialnego z punktu widzenia ich zgodności z prawem. Skoro zatem Miasto G, poszukiwało drogi ominięcia przepisów, tym samym naruszyło prawo. RIO za nieudolną uznaje próbę rozgraniczenia charakteru prawnego wydatków na dary i na transport.
Regionalna Izba Obrachunkowa zwraca ponadto uwagę na fakt, iż zaciągnięcie przez stronę skarżącą zobowiązania nastąpiło z naruszeniem ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych /t.j. Dz.U. 1998 nr 119 poz. 773 ze zm./, skoro wykonanie usługi miało miejsce w dniach 10-20 maja 1999 r., a umowę na tę usługę zawarto 15 czerwca 1999 r., fakturę wystawiono 21 czerwca 1999 r., zaś zapłata nastąpiła 7 lipca 1999 r. Z powyższego wynika, zdaniem RIO, że w maju zawarto umowę ustną, a dopiero w połowie czerwca potwierdzono ją na piśmie; takie działanie narusza art. 74 cyt. wyżej ustawy, zgodnie z którym umowy w sprawach zamówień publicznych o wartości powyżej 3.000 euro, wymagają, pod rygorem nieważności, zachowania formy pisemnej.
W piśmie procesowym z 27 października 2000 r. strona skarżąca podtrzymując skargę podkreśla, że wbrew twierdzeniom Izby, przywiązuje ona wagę do legalności swojego postępowania, o czym świadczy dokonywanie zmian w budżecie wskutek czynności nadzorczych Izby.
W ocenie strony skarżącej, istotne znaczenie ma jedynie postanowienie "Promocja Miasta", natomiast dalsza jego część jest w istocie zbyteczna, gdy tymczasem z tego zbędnego postanowienia, nie mającego znaczenia dla oceny prawnej sprawy, Izba uczyniła wątek o wymiarze zasadniczym.
Bez znaczenia dla sprawy, w ocenie strony skarżącej, jest również przedmiot działalności Spółki cywilnej "H". Działalność reklamową może świadczyć np. właściciel budynku, godząc się na umieszczenie na nim znaku reklamowego, bez konieczności prowadzenia działalności gospodarczej z tym związanej, czy np. taksówkarz lub inny przewoźnik.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny wyposażony został w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia określonego rozstrzygnięcia, bada jego zgodność z przepisami prawa /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Dz.U. nr 74 poz. 368/.
W ustalonym bezspornie stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej zarzutom; zaskarżona uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej nie narusza prawa.
Otóż, do zakresu działania RIO należy badanie w trybie nadzoru uchwał budżetowych organów samorządu terytorialnego /art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych - Dz.U. nr 85 poz. 428 ze zm./, z punktu widzenia ich zgodności z prawem.
Zważywszy na powyższe, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż Izba zasadnie unieważniła przewidziane uchwałą Rady Miasta G. z 26 czerwca 1999 r. w budżecie wydatki na transport darów do Kosowa, pn. "Promocja Miasta w trakcie transportu darów do Kosowa", w kwocie 126.000 zł.
Ponowne zaplanowanie takiego wydatku /jedynie pod zmienioną nazwą/ w sytuacji, gdy wcześniej już dwukrotnie Izba stwierdzała naruszenie prawa przez zaplanowanie w budżecie wydatków najpierw na dary, później na ich transport do Kosowa, narusza powołane przez Izbę stosowne przepisy ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o samorządzie powiatowym.
Nie negując prawa strony skarżącej do wydatkowania stosownych kwot na promocję Miasta /co wynika z przepisu art. 4 ust. 1 pkt 21 cyt. wyżej ustawy o samorządzie powiatu/, w rozważanej sprawie należy jednak zauważyć, że w żaden sposób nie wykazała ona, czy istotnie promocja w trakcie transportu darów do Kosowa miała miejsce i na czym polegała, tym bardziej, że w par. 1 pkt 3 umowy z 15 czerwca 1999 r. zawartej pomiędzy Miastem G. a Spółkę cywilną "H" z siedzibą w W. /uprawnioną w zakresie swojej działalności do świadczenia tylko usług spedycyjnych i transportowych/, Miasto jako strona zamawiająca miało wyposażyć wykonawcę w materiały informacyjno-promocyjne Miasta oraz w materiały do oznakowania pojazdów.
Z par. 2 powyższej umowy wynika również, że wykonawca, a więc Spółka "H" miała przedłożyć zamawiającemu, a więc Miastu G. sprawozdanie z realizacji przedmiotu umowy, a takiego sprawozdania strona skarżąca ani w toku postępowania nadzorczego, ani w toku postępowania sądowego nie przedłożyła w celu wykazania, iż istotnie zakwestionowany wydatek to wydatek za promocję Miasta, a nie tylko i wyłącznie zapłata za transport darów do Kosowa.
Równie istotną kwestią jest to, że powołana wyżej umowa narusza przepis art. 74 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych /Dz.U. nr 76 poz. 344 ze zm./, skoro z bezspornych ustaleń wynika, że umowa pisemna została zawarta po wykonaniu przedmiotu umowy /transport miał miejsce w dniach od 10-20 maja 1999 r., zaś umowę zawarto 15 czerwca 1999 r./. Ustna umowa zawarta w maju 1999 r. jest nieważna, skoro zgodnie z cyt. wyżej przepisem art. 74 ustawy o zamówieniach publicznych, umowy w sprawach zamówień o wartości powyżej 3.000 euro, pod rygorem nieważności, wymagają formy pisemnej.
Z tych przyczyn na mocy art. 27 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, należało orzec jak w sentencji.