Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 306 c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wydania "A" w K. zaświadczenia o żądanej treści.
Rozstrzygnięcia organów podatkowych zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego:
Wnioskiem z dnia [...] S.S. wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że:
- - w dniu 4 stycznia 1992 roku majątek "A" w K. został przekazany "B" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. w zamian za spłatę zadłużenia "A",
- - zobowiązania "A" wobec Skarbu Państwa zostały zaspokojone,
- - od dnia 12 marca 1991 roku "A" nie prowadzi działalności gospodarczej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 306c Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia [...] odmówił wydania "A" w K. zaświadczenia o żądanej treści. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że potwierdzenie faktu przekazania w roku 1992 majątku "A" do spółki "B" jest niemożliwe z uwagi na brak jednoznacznych dokumentów świadczących, że zdarzenie takie miało miejsce. Organ pierwszej instancji podkreślił przy tym, że żądanie dotyczy zdarzenia sprzed 11 lat, natomiast po 10 latach archiwizowane dokumenty (gdyby takie były w posiadaniu organu) zostałyby zniszczone. Wskazał również, że ze względu na przedmiot żądania nie jest właściwy do jego potwierdzenia.
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia "A" w K., zaskarżonym postanowieniem w całości podtrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powołując się na przepisy art. 306a-306k Działu VIIIa Ordynacji podatkowej wskazał, że załatwienie przedmiotowej sprawy przez organ podatkowy następuje bądź przez wydanie zaświadczenia, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepisami prawa oraz gdy ubiega się o zaświadczenie osoba ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, bądź też przez odmowę wydania zaświadczenia np. w sytuacji gdy wniosek został skierowany do niewłaściwego organu, w toku postępowania wyjaśniającego nie został potwierdzony stan faktyczny lub prawny, braku interesu prawnego wnioskodawcy. Zwrócił uwagę, że zaświadczenie potwierdza w sposób jednoznaczny stan faktyczny lub prawny, który wynika z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że ewidencjonowanie lub rejestrowanie umów czynności cywilnoprawnych dokonywanych pomiędzy podmiotami, w szczególności gdy nie wywołują one skutków podatkowych, nie należy do właściwości organów podatkowych. Nadmienił przy tym, że udostępnione przez stronę dokumenty nie mogą stanowić podstawy do potwierdzenia przez organy podatkowe stanu faktycznego lub prawnego z nich wynikającego.
W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł S.S., żądając uchylenia postanowień organów obydwu instancji. Skarżący podniósł, że adresatem zaskarżonych postanowień jest "A" w K., która nie występowała z wnioskiem o wydanie przedmiotowego zaświadczenia. Wnioskodawcą i tym samym stroną postępowania był zaś skarżący, którego organy podatkowe pominęły, czym naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego powołana okoliczność stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonych postanowień. Ponadto, strona wskazała, iż przed wydaniem zaskarżonych postanowień nie zapewniono jej prawa do zapoznania się z zebraną w sprawie dokumentacją. Zarzuciła także organom wadliwe zastosowanie przepisów Działu VIIIa Ordynacji podatkowej. Skarżący podkreślił, że wprawdzie dokumenty z 1992 roku nie są dokumentami podatkowym, jednakże dla celów podatkowych (tj. przeprowadzanych kontroli) były poddane przez organy podatkowe analizie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
O wyniku dokonanej przez Sąd oceny zgodności z prawem postanowień organów obydwu instancji przesądziły uchybienia natury procesowej, których dopuściły się organy podatkowe.
Przepis art. 306a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie strony ubiegającej się o zaświadczenie.
Przywołana regulacja jednoznacznie wskazuje, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane jedynie na podstawie żądania osoby ubiegającej się o nie, co oznacza, że organ podatkowy nie wydaje zaświadczeń z urzędu.
W rozpoznawanej sprawie z żądaniem wydania zaświadczenia wystąpił skarżący i w oparciu o to wystąpienie toczyło się postępowanie zakończone odmową jego wydania. Organy zaś przyjęły, że pismo skarżącego z dnia 11 sierpnia 2004 roku było wystąpieniem "A" w K., w której pełnił funkcję Prezesa. W ocenie Sądu takie ustalenia organów mogły wynikać z faktu, iż skarżący kierował do organów pisma zarówno w imieniu własnym, jak i w imieniu "A" (k. 14, 16, 18, 22 akt administracyjnych).
Okoliczność ta nie uprawniała jednak organów podatkowych do wydania rozstrzygnięcia adresowanego do "A".
W przypadku tego rodzaju wątpliwości organ podatkowy nie jest władny do wskazywania we własnym zakresie podmiotu, od którego żądanie pochodzi. Więcej, zobowiązany jest do wyjaśnienia takich wątpliwości.
Dyspozycja art. 122 Ordynacji podatkowej, który w postępowaniu o wydanie zaświadczenia na mocy art. 306k tej ustawy stosuje się odpowiednio, nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.
Stwierdzić przy tym należy, że o ile zakres odesłania do przepisów działu IV jest bardzo szeroki, o tyle odpowiednia możliwość wykorzystania ich w uproszczonym i odformalizowanym postępowaniu, jakim jest postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia, jest ograniczona. Zaświadczenie jest bowiem czynnością faktyczną, aktem wiedzy.
Na tle rozpatrywanej sprawy Sąd wyjaśnia, że organ podatkowy obowiązany jest – zgodnie z art. 306b Ordynacji podatkowej – wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W sytuacji zatem, gdy organ nie dysponuje takimi danymi, które pozwalałyby mu jednoznacznie potwierdzić fakty i stan prawny, których domaga się wnioskodawca, odmawia wydania mu zaświadczenia o żądanej treści.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o ich uchyleniu.
Sąd pominął rozstrzygnięcie wskazane w art. 152 tej ustawy ze względu na brak aktu podlegającego wykonaniu.