Uzasadnienie
W dniu 17 lipca 2002 roku H. K. złożyła w Urzędzie Skarbowym wniosek o przyznanie ulgi z tytułu wyszkolenia uczniów: A. M., A. T. i P. E., którzy ukończyli naukę w zawodzie sprzedawca w firmie "A" sc. H. K., M. K., E. S. z siedzibą w S., ul. [...].
Po rozpoznaniu wniosku, Urząd Skarbowy wydał dwie decyzje. W pierwszej z dnia 5 sierpnia 2002 roku Nr [...] przyznał podatnikowi ulgę z tytułu wyszkolenia ucznia – A. T., a w kolejnej decyzji z dnia 2 sierpnia 2002 roku Nr [...] odmówił przyznania ulgi z tytułu wyszkolenia dwóch uczniów: A. M. i P. E. Podstawą odmowy przyznania ulgi był art. 27 c ust.14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 roku Nr 14, poz. 176 z późn.zm.). Organ podatkowy I instancji stwierdził, że wniosek podatnika o przyznanie ulgi w podatku dochodowym z tytułu wyszkolenia uczniów: A. M. i P. E. wniesiony został z uchybieniem jednomiesięcznego terminu, o którym mowa we wskazanym powyżej przepisie, ponieważ złożony został w dniu 17 lipca 2002 roku natomiast egzamin kończący naukę zawodu wyżej wymienionych odbył się w dniu 13 czerwca 2002 roku.
Od decyzji podatnik złożył odwołanie z dnia 16 sierpnia 2002 roku wnosząc o zmianę decyzji Urzędu Skarbowego i przyznanie ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia uczniów: A. M. i P. E. Strona nie podważała ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji, wskazując jednak na przyczyny spóźnienia w składaniu wniosku. Podnosiła, iż uczniowie po zdaniu egzaminu korzystali z przysługującego im urlopu wypoczynkowego i pomimo próśb, nie dostarczyli wymaganych do wniosku o ulgę dokumentów. Na poparcie swojej tezy strona przedstawiła kopie oświadczeń uczniów oraz kopię listy obecności pracowników spółki "A".
Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 3 września 2002 roku Nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano na brzmienie art.27 c ust.14 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazując, że jednym z warunków udzielenia ulgi jest złożenie stosownego wniosku w terminie jednego miesiąca od złożenia egzaminu przez uczniów odbywających szkolenie. Skoro podatnik uchybił temu terminowi nie ma, zdaniem organu odwoławczego, prawa do ulgi za wyszkolenie uczniów.
Na decyzję Izby Skarbowej strona złożyła skargę z dnia 27 września 2002 roku (wpływ do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku 2 października 2002 roku), wnosząc o "uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z możliwością przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie ulgi, ponieważ przemawia za tym zarówno interes publiczny jak i ważny interes podatnika".
Strona skarżąca zarzuca organom podatkowym brak przestrzegania ogólnych zasad postępowania. Powołując przepisy art. 7,8,9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – kodeks postępowania administracyjnego, wskazuje na naruszenie zasad: udzielania informacji, pogłębiania zaufania do organów oraz prawdy obiektywnej. Zdaniem skarżącej brak informacji od organu o możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ulgę stanowi naruszenie zasad ogólnych postępowania.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153/02, poz. 1271 z późn. zm.)sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na jej uwzględnienie.
Zgodnie z art. 27 c ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2000 roku, podatnikowi przysługiwała możliwość ubiegania się o ulgę w tym podatku z tytułu wyszkolenia uczniów. Jednym z warunków przyznania ulgi było w myśl art. 27 c ust.14 cytowanej ustawy, złożenie wniosku w urzędzie skarbowym w terminie miesiąca od daty złożenia przez pracownika egzaminu kończącego naukę zawodu. Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie wniosek skarżący złożył po terminie zakreślonym przez ustawę, czego nie kwestionował podczas prowadzonego postępowania.
Ustosunkowując się jednak do zarzutów podniesionych w skardze należy przyznać rację stronie skarżącej, co do naruszenia ogólnych zasad postępowania podatkowego, które mogło, zdaniem Sądu mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Na wstępie należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), co wywodzi skarżący w złożonej skardze. Będą bowiem miały swoje odniesienie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przepisy te w sposób zbliżony, choć odmienny do kodeksu postępowania administracyjnego regulują kwestie ogólnych zasad postępowania. I tak zasadę zaufania i zasadę udzielania informacji wyraża art.121§1 i 2 ordynacji podatkowej. Zasady te w porównaniu z treścią przepisów kodeksu postępowania administracyjnego doznają istotnych ograniczeń.
Szczególnie w stanie prawnym obowiązującym w 2000 roku, gdy organy podatkowe były zobowiązane do udzielania niezbędnych informacji o przepisach prawa podatkowego i to na wniosek strony. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona została natomiast, w art. 122 ordynacji podatkowej. Zgodnie z tą zasadą organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że doszło w niej do naruszenia przepisów art. 121 i 122 ordynacji podatkowej. Strona skarżąca w złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wyraźnie wskazała, że przyczyną zbyt późno złożonego wniosku są, jej zdaniem, okoliczności przez nią niezawinione. Tłumaczyła, że spóźnienie w złożeniu wniosku spowodowane było nieobecnością uczniów i niedostarczeniem przez nich dokumentów dotyczących zdanego egzaminu. Można było zatem przyjąć, że strona w sposób konkludentny zawarła w odwołaniu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ulgę. W tej konkretnej sprawie należy, bowiem zauważyć, że strona działała bez pełnomocnika i pomimo braku wyraźnego wskazania, że składa wniosek o przywrócenie terminu, organ wobec treści odwołania powinien przynajmniej wezwać stronę celem określenia charakteru składanego pisma.
Trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 27 c ust. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przysługiwało stronie w przypadku niedochowania terminu, prawo domagania się jego przywrócenia w trybie przepisów ordynacji podatkowej (art. 162-164).
Organy podatkowe, zmierzając do realizacji zasady wyrażonej w art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej powinny ustalić, czy odwołanie zawiera również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie ulgi z tytułu wyszkolenia uczniów. W sytuacji, gdy strona działając bez pełnomocnika wskazywała na okoliczności charakterystyczne dla wniosku o przywrócenie terminu, rolą organu działającego w sposób budzący zaufanie do organu oraz zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, było ustalenie czy odwołanie takiego wniosku nie zawiera.
Sąd, na tym etapie postępowania nie rozstrzyga czy wniosek strony jest zasadny. Nie jest to przedmiotem badania w rozpoznawanej sprawie. Wniosek ten powinien być jednak rozpatrzony przez organ podatkowy przed podjęciem ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie ulgi z tytułu wyszkolenia uczniów.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję.
Z uwagi na charakter sprawy Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia określonego w art. 152 ustawy. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 ustawy.