Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 28 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 214/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania M.S. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13 września 2019 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe "A" Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. wraz z należnymi odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że Spółka "A" sp. z. o. o." złożyła deklarację VAT-7 za miesiąc grudzień 2013r., w której wykazała kwotę podatku od towarów i usług podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości 31.589,00 zł. W związku z nieuregulowaniem przez Spółkę ww. zobowiązania podatkowego powstała zaległość podatkowa w rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej.

W dalszych wywodach organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółki.

M.S. był członkiem zarządu Spółki w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania Spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2013r. (tj. 27 stycznia 2014r.). Zgodnie bowiem z aktem notarialnym Repertorium A nr [...] w dniu zawiązania Spółki "A" sp. z. o. o.", tj. w dniu 29 maja 2009r. M.S. został wybrany na stanowisko Prezesa Zarządu ww. Spółki (k. akt 45-50), którą to funkcję pełnił do dnia 01.11.2015r., kiedy złożył rezygnację. Ponadto w czasie, w którym upływał termin płatności ww. zobowiązania zarząd tej Spółki był jednoosobowy.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "A" Sp. z o.o. nie ustalono majątku, z którego egzekucja byłaby w całości lub w znacznej części skuteczna i pokryła istniejącą zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę. Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego - w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział VII Cywilny Sygn. akt VII Co [...] z dnia 21 października 2015r., - przesłał oryginały tytułów wykonawczych (w tym Nr [...] z dnia 24 lutego 2014r. obejmujący przedmiotową zaległość podatkową) oraz informację o stanie zaległości Spółki do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, który został wyznaczony do łącznego prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego Spółki w "B" SA. Komornik Sądowy w piśmie z dnia 29 lipca 2016r. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że ww. postępowanie egzekucyjne będzie umorzone, gdyż brak jest środków pieniężnych na pokrycie egzekwowanych zobowiązań pieniężnych Spółki.

Również wydruk z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK) z dnia 2 grudnia 2016r. nie wykazywał posiadania przez Spółkę żadnych pojazdów. Nadpłaty w podatkach w Urzędzie Skarbowym nie wystąpiły. Podczas czynności terenowych zajęto ruchomości należące do dłużnika. Odbyły się dwie bezskuteczne licytacje zajętych ruchomości. Zajęcia wierzytelności okazały się bezskuteczne. Spółka nie figuruje w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych jako właściciel nieruchomości. Ponadto w piśmie z dnia 11 kwietnia 2019 r. Wydział Dochodów Urzędu Miasta wskazał, że "A" sp. z. o. o. nie figuruje w ewidencji podatników podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego, w podatku od środków transportu oraz innych opłat na rzecz gminy. W dniu 14 października 2016r. - po dokonaniu wszystkich prawem odpuszczalnych czynności w toku ww. postępowania egzekucyjnego - wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji - Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, postanowieniem Nr Km [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Spółki.

Zatem w niniejszej sprawie zaistniały obie pozytywne przesłanki warunkujące orzeczenie odpowiedzialności M.S. za zaległości Spółki waz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania administracyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, że skarżący nie wykazał, aby w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. W szczególności nie wykazał, aby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

Dyrektor podkreślił, że niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy dłużnik nie wykonuje swych wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar nie wykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet nie wykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Ponadto nie ma tutaj również znaczenia z jakiego powodu dłużnik nie wypełnia swoich wymagalnych zobowiązań (niekoniecznie zaprzestanie płacenia długów musi wynikać z braku środków na regulowanie zobowiązań) oraz jaki jest okres tego opóźnienia. Nie ma również znaczenia, czy są to zobowiązania publicznoprawne czy cywilnoprawne.

Ponadto przesłanki wskazane w art. 11 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze mają charakter alternatywny i równorzędny. Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki.

W przedmiotowej sprawie, w bilansach Spółki za lata 2009 - 2012 nie został ujawniony stan nadwyżki zobowiązań nad majątkiem Spółki, zaś za kolejne lata Spółka nie składała sprawozdań finansowych. Spółka zaprzestała natomiast regulowania swoich zobowiązań począwszy od dnia 25 października 2011r. - z tym dniem bowiem nie uregulowała drugiego z kolei zobowiązania. Uznać zatem należy, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem 26 października 2011 r., ponieważ był to pierwszy dzień opóźnienia w zapłacie drugiego z kolei jej zobowiązania publicznoprawnego. Od tego dnia - wbrew argumentacji odwołania - istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłość Spółki. Zarząd Spółki "A" sp. z. o. o." winien w 14 - dniowym terminie wskazanym ustawą prawo upadłościowe i naprawcze podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości Spółki. Tymczasem z pisma Sądu Rejonowego VI Wydział Gospodarczy z dnia 10 kwietnia 2019r. wynika, że w stosunku do Spółki "A" sp. z. o. o." nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości, nie wszczęto postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości

W ocenie organu skarżący nie uprawdopodobnił przy tym, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Dyrektor podkreślił, że od odpowiedzialności za zaległości podatkowe uwalnia członka zarządu obiektywna niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w art. 116 Ordynacji podatkowej, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie członka zarządu były racjonalne przyczyny takiej decyzji. Podniesiona w odwołaniu okoliczność, że skarżący nie brał udziału w pracach zarządu i nie posiadał wiedzy o stanie Spółki, gdyż funkcję członka zarządu Spółki w rzeczywistości sprawował M.C., co potwierdza orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia 4 lutego 2016r. sygn. akt [...], uniewinniające M.S. od zarzucanego mu czynu, że w okresie od 25.09.2012r. do 25.01.2013r., będąc prezesem zarządu Spółki nie wpłacał w ustawowym terminie podatku od towarów i usług, w ocenie organu odwoławczego, nie stanowią okoliczności wyłączających winę w zakresie niezgłoszenia wniosku o upadłość Spółki. Okoliczności te są bowiem związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej.

Jeśli Skarżący przyjmując, że nie jest zagrożona wypłacalność Spółki podjął ryzyko powierzenia spraw Spółki innej osobie, to musiał to czynić ze świadomością związanej z tym odpowiedzialności. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza bowiem nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz musi wiązać się także ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki. Nie ma przy tym znaczenia czy członek zarządu bierze udział w pracach zarządu, czy nie. Są to okoliczności prawnie obojętne. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że z przedłożonego wyroku wynika m.in., że skarżacy pełnił nadzór nad działaniami dyrektora handlowego, któremu powierzył prowadzenie Spółki poprzez "comiesięczne spotkania" i przyjmowanie od niego "raportów". Zatem w pełni uprawnione jest stwierdzenie, że skarżący uczestniczył w prowadzeniu spraw Spółki.

Dyrektor zauważył nadto, że wyrok Sądu Rejonowego (II Wydział Karny, Sekcja ds. Wykroczeń), z dnia lutego 2016r. sygn. akt [...] został wydany w odrębnym od przedmiotowego postępowaniu oraz że ocena Sądu wyrażona w ww. wyroku pozostaje bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W trakcie postępowania skarżący nie wskazał także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Tym samym, w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie:

1. a) art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla ustalenia przesłanek odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe Spółki;
2. b) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art.123, art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, a tym samym zasady praworządności oraz zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych;
3. c) art. 180 § 1 i art. 199 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie, a mianowicie poprzez pominięcie zeznań M.S. i przyjęcie jego winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania układowego, na podstawie własnych domniemań, niepopartych jakimkolwiek materiałem dowodowym, a także dowolne określenie czasu właściwego na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości;
4. d) art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a tym samym błędnym przekonaniu, że okoliczności solidarnej odpowiedzialności podatkowej M.S. zostały obiektywnie przez organ stwierdzone i udowodnione;
5. e) art. 107 § 1 i 2 pkt 2 oraz art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie, w szczególności przyjęcie, że M.S. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania Spółki i przyjęcie a priori braku występowania przesłanki egzoneracyjnej, czyli winy strony w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że podatnikowi realnie uniemożliwiono wzięcie udziału w postępowaniu. Gdyby postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte we właściwym czasie, nie zaś 5 miesięcy przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nic nie stałoby na przeszkodzie rzetelnemu zebraniu materiału dowodowego i jego niespiesznej ocenie. Zdaniem skarżącego organ zbyt dowolnie ustalił, kiedy należało zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości.

Jednocześnie skarżący podkreślił, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, jednak w toku błyskawicznego postępowania podatkowego nie zdążył przedstawić żadnych dowodów na tę okoliczność. Skarżący podkreślił, że nie brał udziału w pracach zarządu i nie posiadał wiedzy o stanie Spółki. Bieżący zarząd spółką pełnił bowiem M.C., co potwierdza wyrok Sądu Rejonowego.

Skarżący podniósł nadto, że nie miał możliwości z uwagi na "prędkość postępowania" podjąć nawet próby wskazania majątku z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że wbrew podniesionym w skardze zarzutom nie została ona wydana z naruszeniem prawa.

Przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych określone zostały w art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) i można je podzielić na dwie grupy: przesłanki pozytywne, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Do przesłanek pozytywnych zaliczyć należy okoliczność, że zaległość wynika z zobowiązania, którego termin płatności upłynął w czasie, gdy dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu spółki oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości spółki.

Członek zarządu będzie zatem zwolniony z odpowiedzialności jeśli wykazane zostanie, że we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy tej osoby lub wskazane zostanie mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Wskazania wymaga, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki akcyjnej organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Z kolei członek zarządu chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności może wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) bądź też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy lub wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne i utrwalone (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 85/03 – publ. "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2003 nr 4, poz. 93; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Ol 345/04 - publ.

ZNSA 2005/1/98; A. Mariański i A. Karolak, Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o...., Warszawa 2004, s. 234-236; S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 402; B. Adamiak i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Wrocław 2004, s. 433).

Z poczynionych przez organy podatkowe ustaleń wynika, że M.S. był członkiem zarządu Spółki w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania Spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2013r. (tj. 27 stycznia 2014r.). Zgodnie bowiem z aktem notarialnym Repertorium A nr [...] w dniu zawiązania Spółki "A" sp. z. o. o.", tj. w dniu 29 maja 2009r. M.S. został wybrany na stanowisko Prezesa Zarządu ww. Spółki (k. akt 45-50), którą to funkcję pełnił do dnia 01.11.2015r., kiedy złożył rezygnację. Ponadto w czasie, w którym upływał termin płatności ww. zobowiązania zarząd tej Spółki był jednoosobowy.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że w okresie objętym decyzją faktycznie nie pełnił obowiązków członka zarządu, zauważyć trzeba, że charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności stricte zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki, nawet kierowanej jedynie formalnie. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podnosił, że odpowiedzialność osób trzecich, wynikająca z przepisów Rozdziału 15, Działu III O.p., jako niezwiązana z obowiązkiem podatkowym i podatkowoprawnym stanem faktycznym, ma charakter odpowiedzialności wyjątkowej, gdyż jest to odpowiedzialność gwarancyjna i zabezpieczająca należności publicznoprawne przed unikaniem odpowiedzialności przez podatników, płatników, inkasentów. Odpowiedzialność o tym charakterze osób trzecich, niewątpliwie służy zabezpieczeniu interesów finansowych Skarbu Państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego (por. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, opublikowana w: ONSA WSA 2009, nr 2, poz. 19.).

Gdyby celem ustawodawcy w regulacji z art. 116 § 2 O.p., było wskazywanie na ponoszenie odpowiedzialności przez członka zarządu spółki prawa handlowego jedynie faktycznie wykonującego swoje obowiązki w danej spółce, nie użyłby określenia "w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu", lecz zwrotów na przykład "w czasie faktycznego wykonywania", czy "w czasie wykonywania" przez nich obowiązków członka zarządu. Dowodzi tego również wykładnia systemowa wewnętrzna O.p. W przypadku bowiem, gdy ustawodawca za celowe uznaje wprowadzenie przesłanek o charakterze faktycznym (dokonanym), warunkującym odpowiedzialność innego podmiotu, wówczas jednoznacznie to określa w danym przepisie np. regulacja art. 111 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 335/09, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt 305/05, dostępne w elektronicznej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").

Użyte przez ustawodawcę w art. 116 § 2 O.p. sformułowanie "pełnić obowiązki" oznacza otrzymać legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją, czyli jest to kompetencja do realizowania funkcji członka zarządu przez określony czas. Przepis ten jedynie doprecyzowuje czasowe granice odpowiedzialności członków zarządu, a nie ma na celu ograniczenia zakresu podmiotowego, do tych, którzy faktycznie "pełnili funkcje członka zarządu" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 października 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 139/06, CBOSA).

W innym orzeczeniu podkreślono, że art. 116 § 2 O.p., stanowiący, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu odwołuje się do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej jedynie formalnie, tj. posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami spółki i czy w ogóle posiadał taką możliwość. Celem normy z art. 116 O.p., jest istnienie odpowiedzialności członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, gdzie podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Dlatego też przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria, to jest spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1249/07, CBOSA).

Sąd w niniejszym składzie podziela przywołane poglądy orzecznictwa, co do wykładni przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu", warunkującej odpowiedzialność członka zarządu spółki prawa handlowego.

W ocenie Sądu organy podatkowe bezsprzecznie wykazały zatem, że w czasie kiedy upływał termin płatności podatków z tytułu zobowiązań podatkowych w od towarów i usług za grudzień 2013 r., skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki, a zatem zaistniała pozytywna przesłanka jego odpowiedzialności określona w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej.

W sprawie wykazane zostało również to, że egzekucja prowadzona przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna.

Jak bowiem wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "A" Sp. z o.o. nie ustalono majątku, z którego egzekucja byłaby w całości lub w znacznej części skuteczna i pokryła istniejącą zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę. Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego - w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział VII Cywilny Sygn. akt [...] z dnia 21 października 2015r., - przesłał oryginały tytułów wykonawczych (w tym Nr [...] z dnia 24 lutego 2014r. obejmujący przedmiotową zaległość podatkową) oraz informację o stanie zaległości Spółki do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, który został wyznaczony do łącznego prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego Spółki w "B" SA. Komornik Sądowy w piśmie z dnia 29 lipca 2016r. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że ww. postępowanie egzekucyjne będzie umorzone, gdyż brak jest środków pieniężnych na pokrycie egzekwowanych zobowiązań pieniężnych Spółki.

Również wydruk z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK) z dnia 2 grudnia 2016r. nie wykazywał posiadania przez Spółkę żadnych pojazdów. Nadpłaty w podatkach w Urzędzie Skarbowym nie wystąpiły. Podczas czynności terenowych zajęto ruchomości należące do dłużnika. Odbyły się dwie bezskuteczne licytacje zajętych ruchomości. Zajęcia wierzytelności okazały się bezskuteczne. Spółka nie figuruje w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych jako właściciel nieruchomości. Ponadto w piśmie z dnia 11 kwietnia 2019 r. Wydział Dochodów Urzędu Miasta wskazał, że "A" sp. z. o. o. nie figuruje w ewidencji podatników podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego, w podatku od środków transportu oraz innych opłat na rzecz gminy. W dniu 14 października 2016r. - po dokonaniu wszystkich prawem odpuszczalnych czynności w toku ww. postępowania egzekucyjnego - wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji - Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, postanowieniem Nr Km [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Spółki.

Wskazane wyżej okoliczności prawidłowo zatem pozwoliły przyjąć orzekającym w sprawie organom, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna w rozumieniu w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Formalne zakończenie postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności pozwala bowiem uznać w sposób niebudzący wątpliwości, że zachodzi bezskuteczność egzekucji wobec spółki.

Mając na względzie, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej do rozważenia przez Sąd pozostawała zatem kwestia, czy skarżący wykazał, że wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniającej go od tej odpowiedzialności.

W ocenie Sądu skarżący nie zwolnił się z odpowiedzialności poprzez wykazanie, że zaistniała jedna z okoliczności o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Po pierwsze nie może budzić żadnych wątpliwości, że wniosek o ogłoszenie upadłości "B" Sp. z o.o. nie został zgłoszony we właściwym czasie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) dłużnik jest obowiązany nie później, niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Dłużnika uważa się za niewypłacalnego jeśli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań.

Niewykonywanie wymagalnych zobowiązań nie musi się odnosić do wszystkich zobowiązań dłużnika, nie ma też znaczenia ich charakter, tzn. czy są to zobowiązania cywilnoprawne czy publicznoprawne, jak również z tym, że nieregulowanie wymagalnych zobowiązań nawet o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze (wyrok WSA z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA/Lu 717/07). Jak słusznie zauważył to organ odwoławczy stan niewypłacalności powstaje, z chwilą nieuregulowania w terminie określonym ustawą lub umową drugiego z kolei zobowiązania (por. Prawo upadłościowe i naprawcze - Komentarz, Piotr Zimmerman, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2007).

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, najwcześniej wymagalne znane zaległe zobowiązania Spółki "A" sp. z. o. o.", dotyczą zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składki na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za czerwiec 2010r., którego termin płatności upłynął w dniu 16 lipca 2010r. oraz zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2011r., którego termin płatności upłynął w dniu 25 października 2011r. Biorąc pod uwagę terminy płatności tych należności, słusznie zostało stwierdzone przez organ odwoławczy, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem 26 października 2011 r. W konsekwencji należy przyjąć, że począwszy od tej daty Spółka powinna w terminie 14 dniowym podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości Spółki lub o wszczęcie postępowania układowego. Jednakże wniosek taki nie został złożony.

Jednocześnie skarżący nie wykazał, aby brak zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło z przyczyn od niego niezawinionych. Tymczasem członek zarządu spółki akcyjnej, aby uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki powinien udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne.

Trafnie w tej kwestii wywodzi organ odwoławczy, że podnoszona przez skarżącego okoliczność powierzenia spraw Spółki innej osobie i nie wykonywanie faktycznego zarządu przez skarżącego nie mogą stanowić przesłanki wyłączającej Jego winę w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości "A" Sp. z o.o. Jak już bowiem wskazano powyżej charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności stricte zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki, nawet kierowanej jedynie formalnie. Powierzenie prowadzenia spraw Spółki innej osobie wiąże się zatem z ryzykiem poniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, pomimo nieznajomości stanu finansowego Spółki.

Zauważyć przy tym trzeba, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia 4 lutego 2016 r. wynika, że skarżący pełnił nadzór nad działaniami dyrektora handlowego, któremu powierzył prowadzenie Spółki poprzez "comiesięczne spotkania" i przyjmowanie od niego "raportów". Zatem w pełni uprawnione jest stwierdzenie, że skarżący uczestniczył w prowadzeniu spraw Spółki.

Skarżący nie wykazał także, aby w sprawie zaistniała przesłanka egzoneracyjna przewidziana w treści art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że wymóg z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej dotyczy wskazania mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, iż egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2011 r., I FSK 899/10). Przy czym tylko realnie istniejące mienie wskazane wraz z jego usytuowaniem, istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełniałoby przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej (wyrok z 28 stycznia 2010 r., I SA/Ke 381/09).

Jednocześnie podkreślić trzeba, że to na byłym członku zarządu chcącym uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, a nie na organie prowadzącym postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności, ciąży obowiązek wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Stąd za całkowicie chybione należy uznać argumenty dotyczące zaniechań organów podatkowych w zakresie ustalenia czy spółka posiada majątek, z którego można prowadzić egzekucję. Skarżący zaś nie wskazał żadnych składników majątku spółki umożliwiających realne zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

W ocenie Sądu, organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji zebrany przez nie materiał dowodowy był wystarczający do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe spółki. Za wadę postępowania nie może być także uznana jego szybkość, wszak z zasady zapisanej w art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, ze organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.