Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. A. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie Sądu z dnia 16 marca 2009 r. skarżący w dniu 27 marca 2009 r. (data stempla pocztowego) złożył urzędowy formularz PPF.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwojgiem małoletnich dzieci, nie osiąga dochodów, korzysta z pomocy społecznej i osób trzecich, a jego jedyny majątek stanowią obciążone hipotekami nieruchomości tj.: dom o powierzchni 100 m2, nieruchomość rolna o obszarze 0.36 ha oraz stacja benzynowa. Wnioskodawca podniósł, że nie posiada majątku, który mogłaby zbyć oraz wolnych środków pieniężnych.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2009 r. tutejszy Sąd zobowiązał skarżącego do przedłożenia – w terminie 7 dni – następujących dokumentów źródłowych:
- • zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego o dochodach uzyskanych przez wnioskodawcę za rok 2008, bądź też odpisu zeznania podatkowego (jeśli zostało złożone),
- • wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia oświadczenia w tym przedmiocie,
- • stosownych dokumentów potwierdzających okoliczność, iż aktualnie wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej (decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej); jeżeli wnioskodawca nie wyrejestrował działalności – dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami,
- • dokumentów potwierdzających okoliczność i charakter świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej; jeśli są to świadczenia pieniężne – podania ich wysokości,
- • dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, inne),
- • oświadczenia, czy wnioskodawca otrzymuje alimenty, rentę rodzinną lub inne świadczenia na rzecz pozostających na jego utrzymaniu małoletnich dzieci oraz dokumentów okoliczność tę potwierdzających,
- • oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości),
- • dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa, banków i innych podmiotów,
- • dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy.
Z wymaganych dokumentów skarżący przedłożył jedynie kserokopie: zeznania podatkowego za 2008 r. (PIT-36L) wraz z załącznikiem PIT/B, w którym wykazał przychód, koszty jego uzyskania oraz dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 0 zł, informacji z dnia 14 kwietnia 2009 r. o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej w okresie od 14 kwietnia 2009 r. do 13 kwietnia 2011 r. oraz nakazu płatniczego w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009 na kwotę 380 zł. Ponadto oświadczył, iż nie posiada jakichkolwiek rachunków i lokat bankowych, zarejestrowanych na siebie pojazdów mechanicznych, nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, gdyż nie jest do nich uprawniony, nie otrzymuje także alimentów na rzecz dzieci ani innego rodzaju świadczeń, zobowiązany jest do uiszczania na rzecz córki alimentów w kwocie 100 zł miesięcznie, co więcej posiada z tego tytułu zadłużenie w wysokości 1.200 zł. Skarżący wskazał również, że prokurator prokuratury rejonowej w dniu 17 marca 2008 r. wydał postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego roszczeń o naprawienie szkody do kwoty 4.000.000 zł. Twierdzenie tego jednak nie poparł żadnym dokumentem.
Postanowieniem z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 215/09 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc.
Uzasadniając swój sprzeciw skarżący podniósł, iż jego zdaniem Sąd błędnie ocenił jego sytuację, bowiem jak przyznał prowadzenie działalności gospodarczej zawiesił dopiero w dniu 14 kwietnia 2009 r., lecz faktycznie nie prowadził jej już wcześniej, co potwierdza deklaracja podatkowa za 2008 r., z której wynika, iż nie osiągnął z tego tytułu żadnego dochodu.
Skarżący jako argument uzasadniający przyznanie mu prawa pomocy wskazał ponadto okoliczność orzeczenia wobec niego zabezpieczenia majątkowego na kwotę 4.000.000 zł oraz brak możliwości jego wykonania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Należy przy tym zwrócić uwagę, iż zgodnie z przepisem art. 199 P.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i skierowane jest tylko do osób, które ze względu na wyjątkowo trudną sytuację majątkową, bądź osobistą wymagają udzielenia im takiej pomocy.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wyraźnie zatem ustawodawca wskazał, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. To w jej interesie leży, aby w sposób dokładny i rzetelny przedstawić swoją sytuację osobistą, poprzeć ją właściwymi dowodami, tak aby utwierdzić Sąd w przekonaniu o słuszności przygnania danej osobie prawa pomocy.
Rozpatrując ponownie wniosek A. J. o przyznanie prawa pomocy, oświadczenie wnioskodawcy, dołączone dokumenty oraz sprzeciw od postanowienia z dnia 13 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.
Zdaniem Sądu skarżący, pomimo wezwania nie przedstawił dokumentów źródłowych, które w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości obrazowałyby jego sytuację majątkową. Podkreślić należy, iż jedynie część dokumentów, o które zwrócił się Sąd została mu przedłożona, zaś argumenty podniesione w oświadczeniu i sprzeciwie były lakoniczne oraz mało przekonywujące.
Jak wynika z akt sprawy do dnia 13 kwietnia 2009 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą. Pomimo wyjaśnień, że faktycznie działalność ta od dłuższego czasu nie była prowadzona, a dokonane z dniem 14 kwietnia 2009 r. zawieszenie stanowiło tylko uregulowanie faktycznej sytuacji, w dalszym ciągu brak jest informacji o stanie majątkowym i osiąganych przychodach od dnia 1 stycznia 2009 r, bowiem złożona do akt deklaracja dotyczy jedynie roku 2008.
Ponadto skarżący oświadczył, że utrzymuje się jedynie z pomocy osób trzecich, nie precyzując jednak w jakiej wysokości jest to pomoc. Wskazał także, że korzysta z pomocy społecznej, z czego następnie wycofał się uzasadniając, iż nie spełnia kryteriów do jej uzyskania. Również fakt zastosowanego wobec skarżącego zabezpieczenia majątkowego w wysokości 4.000.000 zł nie został w żaden sposób przez skarżącego wykazany.
W opinii Sądu sam fakt obciążenia nieruchomości hipoteką, wystawienia nakazu płatniczego, ustalenia obowiązku alimentacyjnego czy też orzeczenie zabezpieczenia majątkowego w znacznej wysokości nie jest wystarczający do uznania stanu jego posiadania za wymagający przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie są znane jego przychody oraz wysokość środków, jakie są skarżącemu oraz jego rodzinie niezbędne do utrzymania.
Podkreślić należy, iż bierna postawa skarżącego uniemożliwiła Sadowi dokonanie ustaleń, co do jego rzeczywistej sytuacji finansowej, a tym samym ustalenie czy jest on zdolny i w jakim zakresie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.