Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 grudnia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR) w wyniku rozpatrzenia odwołania K. S.-L. (dalej: rolnik, strona, skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) z dnia 30 kwietnia 2015 r., w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:
W dniu 13.05.2011 r. K. S.-L. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności na rok 2011, w którym domagała się przyznania jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 194,59 ha oraz uzupełniającej płatności podstawowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 190,83 ha. Do wniosku strona załączyła materiały graficzne oraz informację dotyczącą działek deklarowanych do płatności. W piśmie z dnia 26.03.2012 r. podtrzymała w całości deklarację zawartą we wniosku. Strona wyjaśniła, że [...] dokonał zasiewów zbóż ozimych jesienią 2010.
W lutym 2011 r. doszło do kontroli ARiMR podczas której nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w użytkowaniu gruntów w stosunku do wniosku beneficjenta; ustalono brak możliwości stwierdzenia upraw. Na skutek działań L. N. doszło do zniszczenia zasiewów żyta ozimego z 2010 r.
Decyzją z dnia 30 marca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2011 i nałożył sankcję w wysokości 94.115,00 zł oraz odmówił stronie przyznania uzupełniającej płatności podstawowej i nałożył sankcję w wysokości 36. 321,76 zł.
W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie całości oraz o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia. Do odwołania załączono kserokopię wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17.11.2010 r., fotografie, odpis pozwu o ochronę naruszonego posiadania z dnia 20.03.2008 r., odpis wniosku egzekucyjnego w sprawie [...].
W dniu 3.08.2012 r. do Dyrektora OR ARiMR wpłynęło pismo strony, do którego załączyła postanowienie Sądu Rejonowego w C. o egzekucji świadczeń niepieniężnych z dnia 27.04.2012 r., postanowienie Sądu Okręgowego w S. w sprawie z wniosku wierzycielki K. S.-L. przeciwko dłużnikom L. N. i K.M. o wszczęcie egzekucji w celu wymuszenia zaniechania czynności z dnia 20.07.2012 r. oraz wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 6.07.2012 r. w sprawie o ochronę naruszonego posiadania.
Decyzją z dnia 5 października 2012 r. Dyrektor OR ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją z dnia 31 stycznia 2013 r. odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej płatności na rok 2011 i nałożył sankcję w wysokości 93.404,43 zł oraz odmówił stronie przyznania uzupełniającej płatności podstawowej i nałożył sankcję w wysokości 36.047,53 zł. Zdaniem organu, strona nie udowodniła, że działki stanowiące przedmiot sporu były w jej posiadaniu na dzień 31.05.2011r. i były przez nią utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.
Decyzją z dnia 20 listopada 2013 r. Dyrektor OR ARiMR uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 31 stycznia 2013 r. i odmówił stronie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.
Organ odwoławczy ocenił, że strona nie była w posiadaniu wszystkich gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 na dzień 31 maja 2011 r. i nie utrzymywała ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanej płatności. Jednocześnie organ odstąpił od sankcji w myśl art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE nr L 316 z 02.12.2009 r. ze zm.), zwanego dalej "Rozporządzeniem 1122/2009", gdyż strona nie miała wpływu na bieg wydarzeń, jaki miał miejsce na zadeklarowanych gruntach położonych w miejscowości R., po tym jak jesienią 2010r. zasiała na niej zboże ozime.
Jednakże z uwagi na fakt, że o trudnościach z możliwością dostępu do działek ewidencyjnych objętych konfliktem krzyżowym i tym samym możliwym brakiem użytkowania tych gruntów, po tym jak L. N. naruszył posiadanie, strona nie poinformowała organu z własnej inicjatywy, lecz wyłącznie w wyniku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, który wezwał stronę do wyjaśnienia nieprawidłowości z powodu ubiegania się o płatności do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] do [...], niemożliwe jest skorzystanie z możliwości niezastosowania zmniejszeń i wykluczeń w zakresie płatności na podstawie art. 73 ust. 2 akapit pierwszy ww. rozporządzenia.
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 120/14, uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia 20 listopada 2013 r. Sąd stwierdził, że organy nie dokonały oceny całego materiału dowodowego, w tym orzeczeń sądu powszechnego. Sąd podkreślił, że przejściowa utrata posiadania nieruchomości rolnej i jej odzyskanie, przy równoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek płatności, musi być traktowane jako rolnicze użytkowanie. W rezultacie Sąd podkreślił, że w pierwszej kolejności należy dokonać niezbędnych ustaleń co do posiadania w ujęciu cywilistycznym i ocenić ukształtowane już prawa podmiotowe w oparciu o materiał dowodowy, a w dalszej kolejności rozważyć, czy naruszone posiadanie i jego przywrócenie miało wpływ na zasady prawidłowego gospodarowania gruntem rolnym w kontekście faz upraw (chodzi o aspekt czasowy) i wpływu jaki zasady te wywierają na rolnicze użytkowanie.
Reasumując Sąd wskazał, iż organy rozpatrując sprawę ponownie, winny dokonać oceny posiadania gruntów rolnych przy uwzględnieniu wskazań zawartych w wyroku, przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka M.P., zinterpretować znajdujący się w aktach administracyjnych materiał dowodowy oraz dokonać oceny wskazywanych przez skarżącą orzeczeń sądu powszechnego.
Decyzją z dnia 3 lipca 2014 r. Dyrektor OR ARiMR uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia 30 kwietnia 2015 r. Kierownik BP ARiMR odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcje odpowiednio w wysokości 94.583,97 zł i 36.502,76 zł.
W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej, organ I instancji wskazał, iż powierzchnia zadeklarowana kwalifkowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 194,59 ha, natomiast stwierdzona wyniosła 61,39 ha. Z kolei odnosząc się do uzupełniającej płatności podstawowej stwierdził, iż powierzchnia zadeklarowana wynosiła 190,83 ha, natomiast stwierdzona wyniosła 57,72 ha.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż dowody zgromadzone w sprawie, w tym zeznania świadków, zeznania strony, przedłożone przez stronę dokumenty związane z cywilnoprawnym sporem o ochronę naruszonego posiadania, wskazują, że strona nie była w posiadaniu spornych gruntów na dzień 31 maja 2011 r., co stanowi podstawowy warunek przyznania płatności w świetle art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 1164). Strona wprawdzie wykonała zasiew na działkach rolnych będących przedmiotem jej wniosku, a także przeprowadziła w lipcu/sierpniu zabieg talerzowania gruntów, to jednak trudno w tym konkretnym przypadku uznać takie działanie za ciągłe, zgodne z normami, z dobrą kulturą rolną. Utrata przez stronę posiadania spornych gruntów na skutek nielegalnego działania L. N. nie miała charakteru przejściowego, o czym świadczy brak użytkowania rolniczego gruntów rolnych, zwłaszcza w okresie pomiędzy zwizytowaniem działek rolnych przez stronę a ich talerzowaniem.
W tym czasie strona nie wykonywała żadnych zabiegów agrotechnicznych, zabiegi te wykonywał L. N., chociaż w sposób nieuprawniony w świetle orzeczeń sądów cywilnych. Otrzymana przez stronę ochrona sądowa nie polegała na przywróceniu utraconego posiadania.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 7 Ustawy, polegającą na niewłaściwej interpretacji rolniczego posiadania działek rolnych i uznanie, iż wykonane przez skarżącą prace agrotechniczne nie są przejawem rolniczego użytkowania oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. poprzez wady w sporządzeniu uzasadnienia faktycznego do zaskarżonej decyzji i niewłaściwe podanie podstawy prawnej decyzji.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że organ w sposób dowolny i nieuzasadniony ustalił, iż nie była w posiadaniu wszystkich gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011, na dzień 31 maja 2011 r. i że nie utrzymywała ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Organ nie dokonał ustaleń co do osoby i sposobu posiadania nieruchomości. Ponadto strona zarzuciła organowi pomijanie i marginalizowanie przez organ znaczenia wydanych w toku orzeczeń sądowych.
Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia 11 grudnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują wyłącznie producentowi posiadającemu i użytkującemu rolniczo grunt w dniu 31 maja danego roku, a tytuły prawne do nieruchomości nie mają znaczenia. W sprawach dotyczących przyznawania płatności do gruntów rolnych organy administracji badają jedynie posiadanie i użytkowanie rolnicze danego gruntu, nie są natomiast uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności do niego (tytuł prawny). Takie uregulowanie wynika z art. 7 ustawy, zgodnie z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003.
W ocenie organu skarżąca nie była w dniu 31 maja 2011 r. posiadaczem spornych działek rolnych. Wynika to z orzeczeń sądowych wydanych przez sądy powszechne jak również pozostałego materiału dowodowego, w tym zeznań samej strony. Z postanowienia Sądu Rejonowego w C. I Wydział Cywilny z dnia 27.04.2012 r. (sygn. akt [...]) wynika, iż na dłużnika L. N. została nałożona kara grzywny oraz obowiązek złożenia do depozytu kwoty 135 899,64 zł tytułem zabezpieczenia szkody grożącej wierzycielowi wskutek dalszego działania dłużnika, który sporne grunty uprawiał, łamiąc tym samym zakaz ustanowiony na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 30.04.2008r. Kwota w wysokości 135 899,64 zł stanowić miała równowartość szkody grożącej wierzycielce K. S.-L. wskutek utraty dopłat wobec uprawiania gruntu - wbrew zakazowi – przez dłużnika na powierzchni 138 ha.
Z kolei w wyroku Sądu Rejonowego w C. I Wydział Cywilny z dnia 6 lipca 2012 r. (sygn. akt [...]), w sprawie z powództwa K. S.-L. przeciwko m.in. L. N., Sąd nakazał zaniechania naruszeń posiadania przez pozwanego, poprzez zaniechanie wchodzenia, wjeżdżania i przebywania na gruntach objętych wskazanymi księgami wieczystymi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż przygotowana przez powódkę na rok 2011 uprawa została zniszczona przez pozwanego L. N., który od wiosny 2011 prowadził prace polowe na spornej nieruchomości zakłócając w ten sposób posiadanie powódki.
Organ wskazał ponadto na zeznania skarżącej z dnia 25 lutego 2015 r., w których wskazała ona, że na jesieni 2010 zasiane zostało żyto ozime, które zostało zniszczone przez L. N., o czym strona dowiedziała się na wiosnę, najprawdopodobniej w kwietniu 2011 roku. Strona wskazała także, iż wiosną 2011 r. (marzec, kwiecień, maj) nie prowadziła żadnych prac związanych z uprawą na spornych gruntach, natomiast w okresie maja 2011 L. N. na spornych gruntach jakieś prace polowe prowadził. Wyjaśniła również, iż jedynymi zabiegami prowadzonymi przez nią był zasiew żyta na jesieni 2010 oraz talerzowanie gruntów w lipcu 2011.
Zdaniem organu, z powyższego wynika bezspornie, że skarżąca nie była posiadaczem zadeklarowanych gruntów na dzień złożenia wniosku o przyznanie dopłat. Fakt, że działania L. N. były bezprawne, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Warunkiem uzyskania płatności jest bowiem posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenie, zbieranie plonów, czy decydowania o innym przeznaczeniu, np. stalerzowaniu masy zielonej, której jednak być nie mogło w związku z zaoraniem pola przez L. N., o czym strona wiedziała składając wniosek o przyznanie płatności.
Organ podkreślił też, że utrata posiadania przez skarżącą nie miała charakteru przejściowego, posiadanie to nie zostało jej bowiem przywrócone.
Wobec powyższego organ stwierdził, że skarżącej nie przysługują płatności do gruntów rolnych na rok 2011, a wobec stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności podstawowej a powierzchnią stwierdzoną należało nałożyć sankcje odpowiednio w wysokości 94.583,97 zł oraz 36.502,76 zł, gdyż w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Ponadto z uwagi na fakt, że o trudnościach z możliwością dostępu do działek ewidencyjnych objętych konfliktem krzyżowym i tym samym możliwym brakiem użytkowania tych gruntów, po tym jak L. N. naruszył posiadanie, strona nie poinformowała organu z własnej inicjatywy lecz wyłącznie w wyniku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, niemożliwe jest skorzystanie z możliwości niezastosowania zmniejszeń i wykluczeń w zakresie płatności na podstawie art. 73 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia. Przepis ten znajduje zastosowanie tylko w sytuacji, gdy rolnik poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, z zastrzeżeniem, że organ nie powiadomił rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub nie poinformował rolnika o stwierdzonych nieprawidłowościach. W badanej sprawie wyjaśnienia następowały dopiero na wezwanie organu, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami.
K. S.-L. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając jej:
- 1. obrazę przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 7 Ustawy polegającą na niewłaściwej interpretacji rolniczego posiadania działek rolnych i uznanie, iż wykonane przez skarżącą prace agrotechniczne nie są przejawem rolniczego użytkowania,
- 2. obrazę przepisów prawa procesowego:
- a) art. 3 ust 1 pkt 4 Ustawy w związku z art. 10 § 1 i 81 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o prawie do zapoznania się z aktami sprawy po zebraniu całego materiału dowodowego, lecz przed wydaniem decyzji.
- b) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wady w sporządzeniu uzasadnienia faktycznego do zaskarżonej decyzji, niewłaściwe podanie podstawy prawnej decyzji.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Podniosła, że organ, rozpatrujący sprawę w sposób dowolny i nieuzasadniony ustalił, iż nie była w posiadaniu wszystkich gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011, na dzień 31 maja 2011 r. i nie utrzymywała ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Zarzuciła, że zabiegi wykonywane przez L. N. są oderwane od wymogów zachowania dobrej kultury rolnej.
W przekonaniu skarżącej wykazała ona w toku postępowania poprzez złożone wyjaśnienia, zeznania świadków, załączoną dokumentację, iż grunty rolne były utrzymywane zgodnie z normami przez cały wymagany przepisami okres roku kalendarzowego, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Począwszy od jesieni 2010 r., kiedy zostały wykonane prace po żniwach i zasianiu żyta ozimego na 2011 r., poprzez wizytację pól aż po talerzowanie gruntów w lipcu 2011r., była posiadaczem nieruchomości objętych wnioskiem.
Zdaniem skarżącej, nie można wskazanych w toku postępowań zabiegów agrotechnicznych uznać jedynie za sporadyczne lub jednorazowe. Talerzowanie gruntów rolnych w lipcu 2011 r. było kontynuacją podjętych decyzji wynikających z wcześniejszych działań, a nie jednorazowym działaniem na polu. Skarżąca podała, że już w 2010r. podjęła decyzję odnośnie nieruchomości w K. i musiała ją kontynuować między innymi poprzez rozciągnięte w czasie działania. Skarżąca wskazała, iż jej stosunek do nieruchomości ma zakres szerszy niż tylko wykonanie jednego zabiegu agrotechnicznego na spornej nieruchomości. Przejawem posiadania faktycznego jest również swoboda w decydowaniu o stanie działek rolnych.
Zdaniem skarżącej, za sprzeczne z przepisami powszechnie obowiązującymi uznać należy pomijanie i marginalizowanie przez organ znaczenia wydanych w toku orzeczeń sądowych. Związanie treścią prawomocnego orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 k.p.c, że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej, stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia.
W dalszej kolejności skarżąca zwróciła uwagę na uchybienia procesowe, których dopuścił się zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu.
Podstawę przyznawania płatności obszarowych (jednolitej i uzupełniającej) do gruntów rolnych stanowi ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), zwana dalej Ustawą. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 Ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Ponadto w myśl art. 7 ust. 6 Ustawy w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.
Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu. Celem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest bowiem wspieranie działalności rolniczej posiadaczy gospodarstw rolnych, którzy utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony. Takie wsparcie powinno zatem odnosić się do osób faktycznie użytkujących grunty na działalność rolniczą.
Taki pogląd wyrażony został również w wydanym w tej sprawie wyroku WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 120/14. W wyroku tym Sąd wskazał, że dla oceny wniosku skarżącej istotne jest dokonanie ustaleń w zakresie posiadania przez nią zadeklarowanych gruntów na dzień 31 maja 2011 r. oraz ich rolniczego użytkowania i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej. Istotne jest także, w świetle powoływanych przez stronę orzeczeń sądów cywilnych, ustalenia, czy naruszone posiadanie i jego przywrócenie miało wpływ na zasady prawidłowego gospodarowania gruntem rolnym w kontekście faz upraw w aspekcie czasowym i wpływu jaki zasady te wywierają na rolnicze użytkowanie.
Powyższe zalecenia co do kierunku dalszego postępowania zostały przez organy prawidłowo wypełnione. Z akt sprawy wynika, że na zadeklarowanych gruntach rolnych zarówno skarżąca dokonywała zabiegi agrotechniczne, jak również działania w tym zakresie podejmował L. N.. Pomiędzy tymi osobami toczył się spór co do posiadania ww. gruntów rolnych. Przy czym niniejsza sprawa dotyczy ustalenia jedynie tego, czy okoliczności faktyczne świadczą o posiadaniu gruntu i jego rolniczym użytkowaniu w badanym roku przez skarżącą. Jak słusznie wskazał organ, kwestia posiadania tych gruntów i rolniczego ich użytkowania z zachowaniem zasad dobrej kultury rolnej przez L.N. pozostaje poza granicami tej sprawy. Z tego względu wszelkie zarzuty w tym zakresie podniesione w skardze pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Czynności podejmowane przez L. N. podlegają ocenie w niniejszej sprawie jedynie pod kątem tego, czy spowodowały one przerwanie posiadania spornych gruntów przez skarżącą oraz w jakim zakresie i z jakim skutkiem dla wymogu prawidłowego gospodarowania gruntem rolnym, a nie pod kątem spełnienia przez L. N. warunków do przyznania płatności.
Stąd też uzupełnienie materiału dowodowego o część dokumentacji zgromadzonej w sprawie z wniosku L. N. nie świadczy o niekonsekwencji organu, lecz o dążeniu do wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.
Nieuzasadniony jest też zarzut dotyczący niezwrócenia się do [...] z zapytaniem, czy wiosną 2011 r. były wykonywane zabiegi rolnicze na polach K.. Zarzut ten jest o tyle niezrozumiały, że skarżąca nigdy nie twierdziła, nawet w skardze, że jakiekolwiek zabiegi oprócz zasiewu żyta ozimego jesienią 2010 r. i talerzowania gruntów w lipcu 2011 r. były wykonywane na jej zlecenie. Skarżąca nie wykazała, aby nieprzeprowadzenie tego dowodu miało więc jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.
Z akt sprawy wynika, co jest niesporne, że w sezonie wegetacyjnym 2010/2011 jedynymi zabiegami wykonanymi przez skarżącą na spornych działkach był zasiew żyta na jesień 2010 i talerzowanie gruntów w lipcu 2011 r. Ponadto za bezsporne należy uznać to, że wskutek bezprawnego działania L. N., posiadanie spornych gruntów przez skarżącą zostało naruszone, o czym świadczy choćby fakt wytoczenia przez nią powództwa o ochronę tego posiadania. W wyroku z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w C. nakazał m.in. pozwanemu L. N. zaniechania naruszeń posiadania przez powódkę K. S.-L. spornych nieruchomości, poprzez zaniechanie wchodzenia, wjeżdżania i przebywania na tych gruntach w celu prowadzenia praw polowych.
Sąd ustalił, że przygotowana przez powódkę na 2011 rok uprawa została zniszczona przez pozwanego L. N. – od wiosny 2011 roku prowadził on prace polowe na nieruchomości i w związku z przygotowanymi uprawami złożył wniosek o przyznanie dopłat bezpośrednich. W dniu 26 kwietnia 2012 r. na zlecenie powódki pracownicy gospodarstwa [...] przystąpili do wykonywania prac polowych, aby przygotować zasiewy na 2012 rok. L. N. wraz z osobami działającymi na jego polecenie zablokował sprzęt rolniczy poprzez m.in. zastawienie go innymi samochodami, rzucanie bron pod koła pracującego ciągnika, wreszcie wystawienie prowizorycznego ogrodzenia wokół zaparkowanego sprzętu. Pracujący na zlecenie powódki odstąpili od wykonywania prac.
W aktach sprawy znajduje się ponadto m.in. wniosek skarżącej z dnia 11 lipca 2011r. złożony do Sądu Rejonowego w C. o wszczęcie egzekucji w celu wymuszenia zaniechania czynności. Do wniosku załączono prawomocne postanowienie z dnia 30 kwietnia 2008 r. sygn. akt [...] opatrzone klauzulą wykonalności, w którym orzeczono m.in. dla L. N. zakaz wykonywania jakichkolwiek prac polowych na całym obszarze nieruchomości rolnej. We wniosku skarżąca wskazała, że dłużnik wbrew obowiązkowi złamał przedmiotowy zakaz. Wniosek ten został rozszerzony pismem z dnia 26 października 2011 r., w którym wskazano, że L. N. prowadził prace polowe na spornej nieruchomości na obszarze 142,56 ha i w uzasadnieniu którego istnieje zapis, iż z uwagi na fakt, że dłużnik, czyli L. N., pomimo zakazu sądowego wykonuje prace polowe na spornym gruncie i w chwili obecnej prowadzi prace polowe na całej nieruchomości o powierzchni 142,56 ha, wierzycielce grozi szkoda w postaci odmowy wypłaty dopłat do gruntów rolnych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za obszar zgłoszony. Świadczy to o świadomości skarżącej co do skutków prawnych pozbawienia jej posiadania gruntów rolnych w zakresie możliwości otrzymania wnioskowanych płatności.
Wniosek skarżącej złożony w sprawie cywilnej został uwzględniony. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy w C. w sprawie o sygn. akt [...] nałożył na L. N. grzywnę za naruszenie zakazu wykonywania prac polowych na spornych gruntach oraz na poczet roszczeń wynikających z naruszenia posiadania przez L. N. nakazał złożenie do depozytu sądowego kwotę 135.899,64 zł tytułem zabezpieczenia szkody grożącej wierzycielce (czyli skarżącej) wskutek dalszego działania dłużnika wbrew obowiązkowi.
Należy też wskazać na zeznania strony z dnia 25 lutego 2015 r. z których wynika, że skarżąca w okresie od maja do czerwca 2011 r. nie prowadziła żadnych prac polowych na spornych gruntach i że o zniszczeniu własnych upraw dowiedziała się wiosną 2011 r.
Powyższe okoliczności świadczą, że skarżąca nie tylko w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności, ale też do końca roku kalendarzowego, nie wykonywała działalności rolniczej na spornych gruntach. Powyższe oznacza, że nie była uprawniona do otrzymania wnioskowanych płatności. Zgodnie z art. 7 ust. 1 Ustawy, warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Chodzi przy tym o posiadanie rolnicze gruntów o charakterze trwałym, a nie jedynie sporadycznym (zobacz m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Bk 424/11, lex nr 1109594). Działania strony polegające na zleceniu w roku 2010 usługi zasiewu oziminy na spornych gruntach oraz zleceniu kolejnej usługi stalerzowania tych gruntów, w świetle ustaleń dotyczących zniszczenia upraw przez L. N. i naruszenia przez niego posiadania gruntów przez skarżącą, są niewystarczające dla uznania, że strona spełnia powyższe warunki do przyznania jej wnioskowanej płatności.
Skarżąca twierdziła, że nie można wskazanych w toku postępowań zabiegów agrotechnicznych uznać jedynie za sporadyczne lub jednorazowe, bowiem talerzowanie gruntów rolnych w lipcu 2011 r. było kontynuacją podjętych decyzji wynikających z wcześniejszych działań. Twierdzenie to jednak stoi w sprzeczności z podnoszoną przez stronę okolicznością zniszczenia zasianych przez nią upraw przez L. N.. Talerzowanie było więc rezultatem braku uzyskania plonu głównego, który był celem ubiegania się o płatność UPO. Potwierdzają to zeznania wykonującego usługę talerzowania M.B., który stwierdził, że na polu była mieszanka żyta z gryką oraz że raczej były to samosiewy.
Zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 120/14, organy zobowiązane zostały do zbadania, czy naruszenie posiadania skarżącej miało charakter trwały czy przejściowy. Ma to istotne znaczenie, bowiem przejściowe naruszenie posiadania gruntu rolnego, przy zachowaniu innych warunków wymaganych przepisami prawa, nie pozbawia posiadacza prawa do uzyskania płatności. Jak jednak wynika z ustaleń faktycznych, naruszenie posiadania skarżącej nie miało charakteru przejściowego. Z wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 6 lipca 2012 r. sygn. akt [...] jednoznacznie wynika, że wiosną 2011 r. L. N. zakłócił po raz kolejny posiadanie gruntu przez skarżącą wkraczając na teren nieruchomości i prowadząc prace polowe, niwecząc jednocześnie uprawy skarżącej. Skarżąca dopiero wiosną 2012 r. podjęła próbę obsiania gruntów, także jednak ta próba została przez L. N. udaremniona.
Należy wskazać, że niespełnienie warunków dotyczących posiadania i rolniczego użytkowania gruntów, niezależnie od przyczyn tego stanu rzeczy, wyklucza możliwość przyznania stronie wnioskowanych płatności. Strona może jednak uzyskać stosowną rekompensatę od osoby, która wyrządziła jej szkodę swoim bezprawnym działaniem, na zasadach ogólnych.
Ponieważ różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych przez stronę a powierzchnią działek rolnych stwierdzonych w trakcie kontroli administracyjnej przekraczała 50 %, organ zobowiązany był do odmowy przyznania wnioskowanej płatności i nałożenia sankcji finansowej. W tym zakresie prawidłowo zastosowano art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Organ słusznie też uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 73 Rozporządzenia Nr 1122/2009. Zgodnie z art. 73 ust. 2 tego rozporządzenia "(...)Zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.". Wskazany przepis dopuszcza wprowadzanie zmian we wniosku bez poniesienia konsekwencji w postaci sankcji, ale jednocześnie ustanawia warunek, zgodnie z którym zmiany te muszą zostać zgłoszone przed poinformowaniem rolnika przez organ administracji o nieprawidłowościach we wniosku lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu.
W analizowanym stanie faktycznym brak jest dowodów potwierdzających okoliczność dokonania zmian we wniosku w stosunku do działek w odniesieniu do których stwierdzono nieprawidłowości. W związku z powyższym, art. 73 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1122/2009 nie mógł zostać zastosowany w rozpatrywanej sprawie.
Zastosowania nie znajduje również ust. 1 tego przepisu, gdyż złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, na co wskazują wyniki postępowania administracyjnego. Skarżąca składając wniosek w dniu 31 maja 2011 r. miała świadomość, że uprawa została zniszczona i że w związku z tym płatności jej nie przysługują. Potwierdza to zresztą fakt złożenia do sądu cywilnego wniosku o zabezpieczenie szkody polegającej na utracie prawa do uzyskania dopłat poprzez złożenie do depozytu kwoty odpowiadającej przewidywanej wysokości tych płatności. W tym stanie rzeczy nie było przesłanek faktycznych do odstąpienia od zmniejszenia płatności na podstawie 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienia decyzji wyjaśniają okoliczności sporne, zawierają należytą ocenę materiału dowodowego i wskazują przepisy prawa materialnego zastosowane przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Spełniają więc wymogi określone w art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.