Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 września 2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej,(dalej: Dyrektor IAS) działając na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej jako: "O.p."), po rozpatrzeniu wniosku B.D.-K., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Urzędu Skarbowego z dnia 31 sierpnia 2018r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012r.
Podstawą takiego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:
Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik, organ I instancji) po przeprowadzeniu postępowania podatkowego decyzją z dnia 31 sierpnia 2018r. określił B.D.K. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok w wysokości 13.262,00 zł, z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości - lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w G. przy ul. K. (dokonanego na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 19 grudnia 2012r.). Powyższa nieruchomość została nabyta dnia 17 lipca 2009r. umową sprzedaży, sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...].
Dnia 30 kwietnia 2013r. Podatniczka złożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 (PIT-39), w którym zadeklarowała wydatkowanie kwoty uzyskanej z odpłatnego zbycia nieruchomości na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Naczelnik na podstawie przedłożonych w toku prowadzonego postępowania podatkowego dokumentów ustalił, że dochód ze sprzedaży nieruchomości dokonanej w 2012r. nie został w całości wydatkowany w terminie dwuletnim tj. do dnia 31 grudnia 2014r. na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy.
Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa decyzja organu pierwszej instancji została wysłana za pośrednictwem operatora pocztowego na wskazany przez pełnomocnika strony w toku postępowania adres: [...]. Ze zwróconej przez Pocztę Polską w dniu 1 października 2018r. przesyłki z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" wynika, że była dwukrotnie awizowana i nie została odebrana przez adresata. Przedmiotową decyzją organ podatkowy uznał za doręczoną w trybie art. 150 § 2 O.p. z dniem 21 września 2018r.
Decyzja organu pierwszej instancji zawierała stosowne pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania.
Z uwagi na fakt, że doręczenie przesyłki zawierającej decyzję nastąpiło w dniu 21 września 2018r., B.D.K. winna była wnieść odwołanie w nieprzekraczalnym terminie do dnia 5 października 2018r.
Pismem z dnia 12 lutego 2019r. pełnomocnik B.D.K. wniósł:
- - o prawidłowe i skuteczne doręczenie decyzji z dnia 31 sierpnia 2018r.;
- - wstrzymanie /zawieszenie wykonalności tej decyzji oraz wstrzymanie zawieszenie postępowania egzekucyjnego o ile takowe zostało wszczęte do czasu prawomocnego rozpoznania pisma;
- - o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania;
- - odwołanie do całości decyzji z wnioskiem o uchylenie tej decyzji jako w całości niezasadnej i umorzenie postępowania podatkowego.
Pełnomocnik strony zarzucił organowi podatkowemu:
- - niewłaściwe doręczenie przedmiotowej decyzji;
- - wydanie decyzji z naruszeniem prawa procesowego i podatkowego;
- - naruszenie norm zawartych w Konstytucji - zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez ustawodawcę prawa, aby było jasne, czytelne i klarowne dla obywatela.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik strony podniósł, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do prawidłowego i skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji. Przede wszystkim - jak zauważył - z treści adnotacji poczynionych przez Pocztę Polską S.A. z-s w Warszawie w postaci pieczątek datownika oraz zapisów odręcznych na zpo listu poleconego ([...] wynika wprost, że nie było zawiadomienia o przesyłce poleconej (awizo 1) - brak zapisu o dacie pozostawienia przesyłki w postaci datownika oraz podpisu pracownika poczty, a także na druku zpo w pkt. 4 nie ma adnotacji zarówno w zakresie daty pierwszego zawiadomienia ani też nie ma numeru skrytki pocztowej (w tym wypadku numeru 27).
Również wskazana w pkt.4 zpo data rzekomej powtórnej awizacji przesyłki jest nieczytelna, a także brak podpisu osoby pracownika poczty nanoszącej zapis tej daty. Z uwagi na powyższe okoliczności bezspornym są fakty, że nie wiadomo, w jakiej dacie rzeczywiście dokonano pierwszej awizacji tej przesyłki poleconej, ani też nie wiadomo, o ile faktycznie awizacja pierwsza nastąpiła, gdzie fizycznie pozostawiono pierwsze zawiadomienie. Z uwagi na brak w treści adnotacji zawartych na przesyłce pocztowej (kopercie i zpo) tych informacji poza jakimkolwiek sporem pozostaje, że nie doszło do prawidłowego awizowania tej przesyłki i skutecznego jej doręczenia w trybie art. 150 O.p. Wątpliwości pełnomocnika strony budzi również fakt, że data powtórnej awizacji na przedniej stronie koperty ma datę 17 września 2018 roku, natomiast data zapisana pismem ręcznym na zpo w pkt. 4 w miejscu " Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni pismo awizowano powtórnie w dniu ??? i tutaj data co dnia tej powtórnej awizacji jest niestety nie do określenia w sposób bezsporny. (...) Zauważył także, że gdyby błędnie teoretycznie przyjąć, iż data drugiej awizacji tej przesyłki jest pewna i jest to data 17 września 2018 roku, to wtedy od daty tej awizacji powtórnej przesyłka winna być do odbioru na poczcie do 24 września 2018 roku a jak wynika z daty zawartej na druku zpo w pkt.5 umieszczono tam datę pismem ręcznym - 22 września 2018 roku, jako datę zwrotu pisma. Oznaczałoby to, że przesyłka została zwrócona do nadawcy dwa dni przed upływem terminu, do którego winna była być do odbioru dla adresata.
Dyrektor IAS, po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że przesyłka zawierająca decyzję organu I Instancji z dnia 31 sierpnia 2018r. została wyekspediowana w dniu 4 września 2019 r. na adres wskazany przez pełnomocnika strony, tj. [...], i została zwrócona do nadawcy jako niedoręczona, przy czym na samej przesyłce oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdują się:
- - odcisk pieczęci nadawcy Naczelnika Urzędu Skarbowego i
Pobrania opłaty pocztowej wg umowy z Pocztą Polską;
- - odcisk pieczęci Urzędu Pocztowego [...] z datą 4 września 2018r.;
- - odcisk treści awizowano powtórnie z odręcznym podpisem i pieczęci Urzędu Pocztowego [...] z datą 17 września 2018;
- - odcisk treści ZWROT nie podjęto w terminie z odręcznym podpisem i pieczęci Urzędu Pocztowego [...] z datą 22 września 2018r.;
- - odcisk pieczęci Urzędu Skarbowego Kancelaria z datą wpływu 1 października 2018r.; na druku dołączonego do przesyłki zwrotnego poświadczenia odbioru wpisane zostały (odręcznie) dwie daty:
- - w poz. 4 w części dotyczącej doręczania pisma na adres skrytki pocztowej: Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie w dniu 17 września 2018r.
- - w poz. 5: Pismo zwrócono do nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanego pisma 22 września 2018r (data zwrotu pisma).
Jak wynika z akt sprawy Naczelnik w celu wyjaśnienia daty pierwszego awizowania wdrożył postępowanie wyjaśniające i wystąpił do Urzędu Pocztowego o wyjaśnienie danych, które nie zostały odnotowane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej nr ([...].
Poczta Polska S.A w piśmie z dnia 30 stycznia 2019r. wyjaśniła, że przedmiotowa przesyłka została awizowana dnia 7 września 20I8r. w UP [...] celem wydania adresatowi przesyłki ze skrytki. Natomiast w dniu 17 września 20J8r. w/w przesyłkę awizowano powtórnie, a w dniu 22 września 2018r. została zwrócona nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Do pisma dołączono uzupełniony duplikat formularza ZPO dla przesyłki nr [...].
Zdaniem DIAS, w niniejszej sprawie został zachowany zarówno 14 dniowy termin przechowywania pisma w placówce pocztowej (art. 150 § 1 pkt 1 O.p.), jak i termin dotyczący ponownego zawiadomienia po upływie siedmiu dni od dnia pierwszego zawiadomienia (art. 150 § 1a O.p.). Drugiego zawiadomienia dokonano bowiem po upływie 9 dni od pierwszego (przy czym 8-9 dzień przypadał na dni wolne sobotę i niedzielę), natomiast pismo przechowywano w placówce pocztowej przez 14 dni - zwrotu pisma dokonano w dniu 22 września 2018r., tj. 15-go dnia od daty pierwszego awizowania.
Na uwagę zasługuje również fakt, że informacje przekazane przez Pocztę Polską S.A. potwierdzają dane odnotowane na zwróconej przesyłce i zwrotnym potwierdzeniu odbioru i są zgodne z informacjami uzyskanymi z systemu internetowej usługi śledzenia przesyłek dot. przebiegu doręczenia przesyłki nr [...].
W ocenie DIAS odpowiedź Poczty Polskiej S.A., stanowiąca efekt przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego / reklamacyjnego ma moc dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 2 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W myśl § 2 przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Na podstawie § 3 przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tych przepisach.
A zatem dokument urzędowy spełniający wymogi Ordynacji podatkowej ma zwiększoną (szczególną) moc dowodową, która sprowadza się do przyjęcia domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił, Z kolei domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. W konsekwencji, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, organ podatkowy nie mógł odrzucić istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym, tym bardziej, że wskazane treści stanowią uzupełnienie danych odnotowanych na zwróconej przesyłce i zwrotnym potwierdzeniu odbioru, są z nimi zgodne, nie wykluczają ich i im nie zaprzeczają.
Poza tym, pełnomocnik strony - poza oświadczeniem, że nie było żadnej awizacji przesyłki pocztowej zawierającej decyzję z dnia 31 sierpnia 2018 roku, nie posiadał w tamtym okresie żadnej wiedzy o tej przesyłce pocztowej, skierowanej do niego przez Naczelnika i w żaden sposób nie przyczynił się do jej nieodebrania - nie wskazał żadnego przeciwdowodu podważającego autentyczność lub wiarygodność omawianego dokumentu.
Nie bez znaczenia w sprawie jest również fakt. że sporna przesyłka - zgodnie z wolą strony - była adresowana na adres skrytki pocztowej, a jak stanowi Regulamin udostępniania i korzystania ze skrytek pocztowych Poczty Polskiej S.A.:
Skrytki pocztowe Poczta Polska S.A. udostępnia w celu odbioru za ich pośrednictwem przyjmowanych i przemieszczanych przez Pocztę Polską S.A.:
- 1) przesyłek nierejestrowanych,
- 2) przesyłek poleconych, o których mowa w § 7 ust. 1,
- 3) zawiadomień o nadejściu przesyłek nierejestrowanych:
- a) nieopłaconych lub niedostatecznie opłaconych,
- b) których liczba bądź wielkość uniemożliwia włożenie ich do skrytki pocztowej,
- c) z opłatą przerzuconą na adresata,
- d) obciążonych należnościami,
- 4) zawiadomień o nadejściu przesyłek rejestrowanych, w tym z potwierdzeniem odbioru i przekazów pocztowych, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.
W kontekście powyższego organ odwoławczy podkreślił, że przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące doręczania pod wskazany adres skrytki pocztowej (w cytowanym wyżej art. 150 a ww. ustawy) stanowią, że pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe składa się w placówce pocztowej tego operatora, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, wraz z informacją o możliwości jego odbioru, umieszcza się w skrytce pocztowej adresata. Powyższe informacje potwierdzone zostały w wyjaśnieniach Poczty Polskiej S.A. i uzupełnionym duplikacie potwierdzenia odbioru.
Jednocześnie DIAS zauważył, że druk zwrotnego poświadczenia odbioru stosowany przez organ podatkowy w pozycji "4", dotyczącej zawiadomień przy doręczaniu pism na adres skrytki pocztowej nie wymaga od doręczyciela pocztowego jego podpisu.
Mając zatem na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, uzupełniony wyjaśnieniami operatora pocztowego i duplikatem potwierdzenia odbioru - w zakresie fizycznego nieodnotowania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczanej przesyłki daty pierwszego jej awizowania - DIAS stwierdził, że decyzja organu I instancji została doręczona po dwukrotnym awizowaniu, w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 21 września 2018r., a podnoszona przez pełnomocnika okoliczność rzekomo nieskutecznego i niepoprawnego doręczenia stronie wskazanej decyzji, nie znajduje w nim uzasadnienia.
Jak wskazał organ, stosownie do art. 162 § 1 O.p.w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z powyższego przepisu wynika, że organ podatkowy przywróci termin do dopełnienia czynności, dla której termin był określony, gdy kumulatywnie spełnione zostaną cztery przesłanki, tj.. gdy podatnik:
- 1. złoży wniosek o przywrócenie terminu z podaniem przyczyn naruszenia terminu.
- 2. uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
- 3. wniesie prośbę (podanie, wniosek) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyn\ uchybienia terminu.
- 4. równocześnie (jednocześnie) z wniesieniem wniosku dopełni czynności, dla której był ustanowiony przywracany' termin.
Nie spełnienie którejkolwiek z wymienionych przesłanek skutkuje odmową przywrócenia terminu.
Jakkolwiek pełnomocnik strony w piśmie z dnia 12 lutego 2019r. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z jednoczesnym wniesieniem odwołania od decyzji organu I instancji, to jednak - w ocenie DIAS - podnoszone przez niego argumenty ograniczają się w zasadzie do stanowiska, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Zdaniem pełnomocnika, wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny, gdyż brak doręczenia nie był zawiniony przez podatnika.
Jak stwierdził organ:
- - po pierwsze - okoliczności dotyczące nieprawidłowego działania poczty przy doręczaniu ww. decyzji nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym;
- - po drugie - w; orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że uchybienie terminu należy wiązać z okolicznościami innymi niż nieprawidłowości w doręczeniu decyzji. Te ostatnie bowiem mogą być podnoszone w ramach skargi na postanowienie o uchybieniu terminu (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.), którego prawidłowość zależy od stwierdzenia, czy decyzja weszła do obrotu poprzez doręczenie jej w sposób przewidziany w przepisach O.p.. Wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie, została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
Zawarła również szereg wniosków dotyczących nie tylko zaskarżonego postanowienia, ale również postanowień wydanych (przez organy obu instancji) po rozpoznaniu wniosków strony zawartych w piśmie z dnia 8 maja 2019r. (karta 102 akt adm.), które nie podlegają rozpoznaniu w niniejszej sprawie. Wobec wskazanych postanowień, wydanych na skutek ich zaskarżenia prowadzone są odrębne postępowania, w tym sądowo-administracyjne.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazał na nieprawidłowe i nieskuteczne doręczenie decyzji Naczelnika w sprawie określenia podatniczce zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok, co jego zdaniem, nastąpiło bezspornie z winy operatora pocztowego Poczty Polskiej SA, ale konsekwencje braku profesjonalnego działania tego operatora pocztowego ponosi sam organ podatkowy. W konsekwencji to nie strona ponosi winę w nieterminowym wniesieniu odwołania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew zarzutom skargi odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Skarżąca jako okoliczność stanowiącą o braku jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania powołała brak świadomości o wydaniu decyzji.
W ocenie Sądu - ten aspekt sprawy jest niewątpliwie istotny, albowiem w przypadku braku skutecznego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania, a skoro tak, to nie może on zostać przekroczony, a w konsekwencji również przywrócony, stosownie do treści art. 162 § 1 O.p.
W pierwszej kolejności należy zatem poddać rozważaniom kwestię skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji.
Stosownie do treści art. 144 § 1 O.p. - organ podatkowy doręcza pismo:
- 1. za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnienie na podstawie odrębnych przepisów, lub
- 2. za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (§ 2).
Z kolei art. 150 § 1 pkt 1 i 2 O.p. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:
- 1. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego,
- 2. pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3).
Stosownie zaś do treści art. 150 § 4 w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Jak stanowi art. 150a, na wniosek strony doręczenie może być dokonane na wskazany przez nią adres skrytki pocztowej. W tym przypadku pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe składa się w placówce pocztowej tego operatora. Przepisy art. 150 § 2-4 stosuje się odpowiednio, z tym że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, wraz z informacją o możliwości jego odbioru, umieszcza się w skrytce pocztowej adresata.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przesyłka zawierająca decyzję organu I Instancji z dnia 31 sierpnia 2018r. została wyekspediowana w dniu 4 września 2019 r. na adres wskazany przez pełnomocnika strony, tj. UP [...],i została zwrócona do nadawcy jako niedoręczona, przy czym na samej przesyłce oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdują się:
- - odcisk pieczęci nadawcy Naczelnika Urzędu Skarbowego i
Pobrania opłaty pocztowej wg umowy z Pocztą Polską;
- - odcisk pieczęci Urzędu Pocztowego [...] z datą 4 września 2018r.;
- - odcisk treści awizowano powtórnie z odręcznym podpisem i pieczęci Urzędu Pocztowego [...] z datą 17 września 2018;
- - odcisk treści ZWROT nie podjęto w terminie z odręcznym podpisem i pieczęci Urzędu Pocztowego [...] z datą 22 września 2018r.;
- - odcisk pieczęci Urzędu Skarbowego Kancelaria z datą wpływu 1 października 2018r.; na druku dołączonego do przesyłki zwrotnego poświadczenia odbioru wpisane zostały (odręcznie) dwie daty:
- - w poz. 4 w części dotyczącej doręczania pisma na adres skrytki pocztowej: Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie w dniu 17 września 2018r.
- - w poz. 5: Pismo zwrócono do nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanego pisma 22 września 2018r (data zwrotu pisma).
Jak wynika z akt sprawy w celu wyjaśnienia daty pierwszego awizowania Naczelnik wdrożył postępowanie wyjaśniające i wystąpił do Urzędu Pocztowego o wyjaśnienie danych, które nie zostały odnotowane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej nr ([...].
Poczta Polska S.A w piśmie z dnia 30 stycznia 2019r. wyjaśniła, że przedmiotowa przesyłka została awizowana dnia 7 września 20I8r. w UP [...] celem wydania adresatowi przesyłki ze skrytki. Natomiast w dniu 17 września 20J8r. w/w przesyłkę awizowano powtórnie, a w dniu 22 września 2018r. została zwrócona nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Do pisma dołączono uzupełniony duplikat formularza ZPO dla przesyłki nr [...].
Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie został zachowany zarówno 14 dniowy termin przechowywania pisma w placówce pocztowej (art. 150 § 1 pkt 1 O.p.), jak i termin dotyczący ponownego zawiadomienia po upływie siedmiu dni od dnia pierwszego zawiadomienia (art. 150 § 1a O.p.). Drugiego zawiadomienia dokonano bowiem po upływie 9 dni od pierwszego (przy czym 8-9 dzień przypadał na dni wolne sobotę i niedzielę), natomiast pismo przechowywano w placówce pocztowej przez 14 dni - zwrotu pisma dokonano w dniu 22 września 2018r., tj. 15-go dnia od daty pierwszego awizowania
Na uwagę zasługuje również fakt, że informacje przekazane przez Pocztę Polską S.A. potwierdzają dane odnotowane na zwróconej przesyłce i zwrotnym potwierdzeniu odbioru i są zgodne z informacjami uzyskanymi z systemu internetowej usługi śledzenia przesyłek dot. przebiegu doręczenia przesyłki nr [...].
W ocenie Sądu odpowiedź Poczty Polskiej S.A., stanowiąca efekt przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego / reklamacyjnego ma moc dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 2 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W myśl § 2 przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Na podstawie § 3 przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tych przepisach.
A zatem dokument urzędowy spełniający wymogi Ordynacji podatkowej ma zwiększoną (szczególną) moc dowodową, która sprowadza się do przyjęcia domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił, Z kolei domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. W konsekwencji, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, organ podatkowy nie mógł odrzucić istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym, tym bardziej, że wskazane treści stanowią uzupełnienie danych odnotowanych na zwróconej przesyłce i zwrotnym potwierdzeniu odbioru, są z nimi zgodne, nie wykluczają ich i im nie zaprzeczają.
Poza tym, pełnomocnik Strony - poza oświadczeniem, że nie było żadnej awizacji przesyłki pocztowej zawierającej decyzję z dnia 31 sierpnia 2018 roku, nie posiadał w tamtym okresie żadnej wiedzy o tej przesyłce pocztowej, skierowanej do niego przez Naczelnika i w żaden sposób nie przyczynił się do jej nieodebrania - nie wskazał żadnego przeciwdowodu podważającego autentyczność lub wiarygodność omawianego dokumentu.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że na podstawie art. 150 § 4 O.p. skuteczne doręczenie przedmiotowej decyzji miało miejsce w dniu 21 września 2018 r., tj. z upływem 14 - tego dnia od pierwszego zawiadomienia o niemożności doręczenia przesyłki i o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym [...], o czym zasadnie skonstatował organ odwoławczy.
Stosownie do art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przytoczonych przepisów wynika, że istnieją cztery przesłanki warunkujące przywrócenie terminu oraz, że przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy, drugą jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią jest dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Czwartą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był termin.
Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.
Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r. II FSK 616/2005 ONSAiWSA 2007/3 poz. 67, z dnia 21 grudnia 2006 r. I FSK 374/2006, z dnia 18 sierpnia 2000 r. III SA 1716/99 LexPolonica nr 349705, z dnia 11 kwietnia 1997 r. III SA 1581/95 LexPolonica nr 339016), jak i w doktrynie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2004, str. 586; H. Dzwonkowki (w:) C. Kosikowski, A. Huchla, H. Dzwonkowski, Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2004, str. 437).
W przedmiotowej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji. Obowiązek zaś uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ podatkowy. Organ podatkowy dokonuje natomiast oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, i bierze pod uwagę, jak wyżej wskazano, wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności. Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lutego 2000 r. I SA 1072/2000, z dnia 13 października 1999 r. I SA 459/99, z dnia 20 kwietnia 1999 r. I SA/Ka 1609/97, z dnia 1 marca 1999 r. II SA 45/99, z dnia 30 grudnia 1998 r. I SA 1128/98, z dnia 14 listopada 1995 r. SA/Wr 236/95, z dnia 12 lipca 2017 r., II GSK 3163/15).
Warunkiem wstępnym wniosku o przywrócenie terminu jest zatem jego uchybienie, a kolejnym uprawdopodobnienie braku winy.
Odnosząc się do argumentacji strony podkreślić należy, że jej pełnomocnik kwestionując legalność postanowienia Dyrektora IAS o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania koncentrował się na wykazaniu, że nie doszło do zawinionego uchybienia terminu, gdyż decyzja w ogóle nie została doręczona skarżącej.
Strona formułując argument braku winy, ograniczyła się wyłącznie do polemiki, że operator pocztowy dopuścił się błędu poprzez zaniechanie prawidłowego doręczenia i awizowania przesyłki.
W ocenie Sądu brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie został przez skarżącą uprawdopodobniony. Argumentacja dotycząca nieprawidłowego działania poczty nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym, przedstawionym w treści skarżonego postanowienia.
Ponadto, jak wynika z akt sprawy, strona miała wiedzę o toczącym się wobec niej postępowaniu podatkowym, a więc również o tym, że organ podatkowy może kierować do niej korespondencję, w tym decyzję kończącą postępowanie pierwszoinstancyjne.
W ocenie Sądu Dyrektor IAS dokonał właściwych ustaleń faktycznych w sprawie i prawidłowo przeanalizował przyczyny uchybienia terminu podane przez skarżącą, zasadnie oceniając je jako nieuprawdopodabniające braku winy w złożeniu odwołania po terminie. Nie sposób uznać za zachowanie odpowiadające obiektywnemu miernikowi staranności, jakiej można wymagać od strony, należycie dbającej o swoje interesy, w tym zapewnienie sobie właściwej pozycji w postępowaniu podatkowym czy odwoławczym, dokonywanie czynności procesowych przez podatnika (reprezentowanego przez pełnomocnika) z tak znacznym opóźnieniem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.