Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 14 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego), skarżący M. D. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu do skargi w kwocie 500 zł.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona.
W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz dwójką małoletnich dzieci, w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, małżonkowie nie posiadają nieruchomości (zajmują mieszkanie będące własnością M. D.), praw majątkowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, posiadają oszczędności w kwocie 100 zł, małżonka skarżącego przebywa na urlopie wychowawczym i osiąga dochody, które stanowią źródło utrzymania czteroosobowej rodziny (przy czym skarżący nie podał ich wysokości), natomiast skarżący jest osobą bezrobotną i nie uzyskuje stałych dochodów – utrzymuje się z tzw. prac dorywczych, z których osiąga dochód w wysokości około 450 zł miesięcznie, swoje bieżące wydatki skarżący określił na poziomie 150 zł.
Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 24 maja 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę za 2017 rok (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39); b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych, także tych podlegających zajęciu egzekucyjnemu (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie od 1 lutego br.; c/ dowodu potwierdzającego częstotliwość i rodzaj wykonywanych przez wnioskodawcę prac dorywczych oraz wynagrodzenie otrzymane z tego tytułu w okresie od 1 lutego br.; d/ oświadczenia, czy wnioskodawca ma status osoby bezrobotnej; jeżeli tak – przedłożenia zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy lub decyzji wydanej w tym przedmiocie; e/ oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawcę lub jego małżonkę świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) oraz świadczenia wychowawczego (500 plus) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość; f/ oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego małżonka w okresie ostatnich sześciu miesięcy otrzymali świadczenia z pomocy społecznej bądź też ubiegali się o ich przyznanie; jeżeli tak – przedłożenia odpisów decyzji wydanych w tym przedmiocie; g/ oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego małżonka otrzymują pomoc finansową lub rzeczową od członków rodziny; jeżeli tak – przedłożenia dowodów potwierdzających częstotliwość i charakter tej pomocy oraz – w przypadku pomocy finansowej – jej wysokość (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); h/ oświadczenia małżonki wnioskodawcy w przedmiocie posiadanego przez nią majątku, o którym mowa w rubrykach od 7.1 do 7.3; i/ zaświadczenia od pracodawcy małżonki w przedmiocie okresu, na jaki udzielono jej urlop wychowawczy; j/ oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego małżonka posiada samochód; jeżeli tak – podania kwoty wydatków związanych z jego używaniem (zakupem paliwa, ubezpieczeniami); k/ wskazania, czy wnioskodawca zajmuje nieruchomość stanowiącą własność M. D. odpłatnie czy też nieodpłatnie oraz kto i w jakim zakresie ponosi koszty związane z eksploatacją tej nieruchomości (w tym opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie); w przypadku, gdy opłaty te ponosi wnioskodawca lub jego małżonka, bądź też małżonkowie partycypują w tych kosztach – przedłożenia dowodów ich poniesienia (i wysokości) w okresie ostatnich trzech miesięcy; l/ dokumentów potwierdzających pozostałe wydatki wnioskodawcy, jego małżonki (opłaty za telefon, internet, wydatki na przedszkole itp.); ł/ dowodów potwierdzających aktualny stan zobowiązań wnioskodawcy, a w przypadku, gdy z majątku wnioskodawcy prowadzona jest egzekucja – przedłożenia dokumentów obrazujących zastosowane środki egzekucyjne.
Skarżący został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Nadto wyjaśniono skarżącemu, iż istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia go z obowiązku przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej małżonki. Skarżący nie jest on zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, bądź tez zostało zainicjowane postępowanie w tej sprawie a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie, bądź też odpis wniesionego pozwu.
Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 4 czerwca 2018 r. (potwierdzenie odbioru).
Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi.
W związku z powyższym należało uznać, iż sam skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność skarżącego skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił.
W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.