Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 czerwca 2014 r., skarżący M. M. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych na zarządzenie z dnia 16 czerwca 2014 r. (dodatkowego oświadczenia z dnia 25 czerwca 2014 r.; kopii: zaświadczenia z ZUS z dnia 23 czerwca 2014 r. o wysokości przyznanej wnioskodawcy renty z tytułu niezdolności do pracy; zaświadczenia z banku z dnia 24 czerwca 2014 r. o stanie środków na rachunku wnioskodawcy; raportu z obrotów na koncie za okres od 1 marca do 24 czerwca 2014 r. wraz z listą operacji dokonanych na rachunku w ww. okresie; dowodów poniesienia opłat za energię elektryczną za okres od stycznia do 19 maja 2014 r., dostawę wody i odprowadzanie ścieków za okres od 1 maja 2013 r. do 31 maja 2014 r., gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca do grudnia 2014 r., telewizję cyfrową za okres od marca do czerwca 2014 r., ubezpieczenie samochodu za okres od 5 października 2013 r. do 4 października 2014 r. wraz z polisą ubezpieczenia i dowodu rejestracyjnego oraz wydatków na zakup drewna na opał na rok w marcu 2014 r., leków w czerwcu 2014 r., sanitariatu, pudeł przeprowadzkowych i środka na pająki w dniu 25 i 26 czerwca 2014 r.; dokumentacji medycznej z okresu od 9 lutego 2010 r. do 19 sierpnia 2013 r.; zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu w okresie od 10 czerwca 1974 r. do 30 czerwca 1987 r.; odpisu skróconego aktu zgonu żony), referendarz sądowy ustalił, że wnioskodawca prowadzi sam gospodarstwo domowe, jest właścicielem domu o powierzchni 80 m2 oraz samochodu osobowego marki [...] z 1997 r. o wartości około 4.000 zł, na rachunku bankowym na dzień 24 czerwca 2014 r. zgromadził środki w kwocie 10.000 zł, jego jedyny dochód stanowi renta wypłacana w kwocie 2.058,16 zł netto miesięcznie, natomiast stałe średnie miesięczne koszty związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawcy kształtują się na poziomie od 477,42 zł do 577,42 zł (w kwocie tej mieszczą się również podnoszone, choć nieudokumentowane przez wnioskodawcę wydatki na odpłatne masaże rehabilitacyjne w kwocie 50 zł za zabieg, zakup gazu butlowego co dwa miesiące w kwocie 60 zł, opłata za transport drewna w kwocie 80 zł oraz za przegląd samochodu raz w roku w kwocie 100 zł).
Wnioskodawca poniósł również wydatki na remont (modernizację) domu położonego na działce rekreacyjnej w łącznej kwocie 1.514,80 zł (z uwzględnieniem kwoty 250,20 zł wynikającej z nadesłanych faktur z dnia 25 i 26 czerwca 2014 r.). W dodatkowym oświadczeniu wskazał, że zakupił farbę za kwotę 75,60 zł, deski i słupki na taras oraz na okiennice – 600 zł, stopnie kominiarskie i ławę kominiarską – 389 zł oraz w dniu 23 czerwca br. dokonał naprawy systemu alarmowego, która wyniosła 200 zł.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Przed przystąpieniem do oceny przedmiotowego wniosku podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy mieć również na uwadze, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co więcej, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że wobec wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyroku oddalającego skargę wnioskodawcy koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1) wpis od skargi kasacyjnej wynoszący w niniejszej sprawie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.);
2) opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz 3) wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego), które jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca musiałaby ponieść z tego tytułu jest jedynie wysokość tzw. stawek minimalnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
Po analizie przedłożonego materiału dowodowego referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie pozwala na zaliczenie go do kręgu osób uprawnionych do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Zdaniem orzekającego wnioskodawca nie tylko nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie, ale także nie można przyjąć, że nie ma on możliwości ich uiszczenia w części. Podkreślić trzeba, że wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu, z którego jest w stanie zabezpieczyć konieczne koszty swojego utrzymania, ponieść nakłady na remont domu całorocznego usytuowanego na działce rekreacyjnej, a przy tym poczynić oszczędności w kwocie stanowiącej prawie pięciokrotność swojego miesięcznego dochodu. Stwierdzić zatem należało, że ma on możliwość zabezpieczenia środków także na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego z wyboru.
Dokonanej oceny nie zmienia okoliczność poniesienia przez wnioskodawcę dodatkowych wydatków w łącznej kwocie 1.514,80 zł z tytułu remontu (modernizacji) domu. Zauważyć bowiem należy, że stan środków pieniężnych na koncie wnioskodawcy uwzględnia już tego rodzaju koszty, które – jak wynika z dodatkowego oświadczenia wnioskodawcy – zostały już przez niego poniesione wcześniej, zaś wydatki poniesione na ten cel w dniach 23, 25 i 26 czerwca br. rozliczone zostały gotówkowo, co potwierdza treść nadesłanych faktur oraz historia operacji dokonanych na rachunku bankowym wnioskodawcy. Pomimo wypłaty przez wnioskodawcę gotówki w dniach 3, 23 i 24 czerwca br. w łącznej wysokości 3.910,53 zł na jego koncie pozostała kwota 10.000 zł. Kwota ta zaś znacznie przewyższa wysokość kosztów niniejszego postępowania, o których już była mowa powyżej.
Z tych wszystkich względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.