Uzasadnienie
- 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm. – dalej jako "K.p.a."), art. 29 § 2 w związku z art. 18 oraz na podstawie art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm.) – dalej jako "u.p.e.a." po rozpoznaniu zażalenia Prezydenta Miasta - dalej jako "Skarżący" na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 listopada 2015 r., którym nie przystąpiono do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 26 sierpnia 2015 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
- 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Skarżący działając jako wierzyciel w dniu 26 sierpnia 2015 r. wystawił wskazany tytuł wykonawczy w związku z nieopłaconymi ratami z tytułu podatku od nieruchomości za 2015 r.
Powyższy tytuły wykonawczy wierzyciel przekazał do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako "Naczelnik US") celem jego realizacji w drodze egzekucji administracyjnej.
- 3. Naczelnik US postanowieniem z dnia 23 listopada 2015 r. odmówił przystąpienia do egzekucji na podstawie w/w tytułu wykonawczego.
- 4. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący złożył zażalenie podnosząc, iż zgodnie z art. 6 § 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 849 ze zm. – dalej jako "u.p.o.l.") podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek ten opłacony jest w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada.
Według wierzyciela powyższe oznacza, że zobowiązanie ustalone decyzją wymiarową (identyfikacja podstawy prawnej obowiązku – blok E poz.4 tytułu wykonawczego) dotyczy całego roku podatkowego, a nie poszczególnych miesięcy czy rat.
Przesłane organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela tytuły wykonawcze dotyczą niezapłaconych rat podatku od nieruchomości, które są nierozerwalnie związane z roczną decyzją wymiarową obejmującą okres 1 stycznia 2015 r. – 31 grudnia 2015 r. i nie mogą być identyfikowane w inny, rozdzielny sposób.
Według Skarżącego zapis części E 1 poz. 5 i 6 druku tytułu wykonawczego wyraźnie wskazuje, iż należy podać datę powstania należności i okres, którego dotyczy należność pieniężna. W podatku od nieruchomości jest to zawsze rok podatkowy.
- 5. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Powołując treść art. 27 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a. organ odwoławczy wskazał elementy tytułu wykonawczego oraz wyjaśnił, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji.
W ocenie organu, wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy, zgodnie z zapisem w części E (dane dotyczące należności pieniężnych, okres którego dotyczy należność) obejmuje należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, organ egzekucyjny słusznie zauważył, iż w części E.1. poz. 6 tytułu wykonawczego wpisuje się datę końcową okresu, w którym powstała należność pieniężna, zatem tytuł wykonawczy winien zostać wystawiony po upływie daty powstania zobowiązania.
Z przepisów art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 6 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek organu administracji publicznej polegający na podjęciu działań celem wykonania obowiązku przez zobowiązanego, oraz obowiązek zobowiązanego do zaspokojenia wierzyciela publicznego, w tej sprawie obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości, który jest podatkiem bezpośrednim majątkowym.
Konkretyzacją obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości jest ciążące na podatniku zobowiązanie podatkowe, a więc wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz gminy podatku w wysokości, terminie oraz miejscu określonych w u.p.o.l.
Zastosowanie wobec zobowiązanego egzekucji administracyjnej może nastąpić jeżeli dobrowolnie nie zrealizuje obowiązku podatkowego wynikającego z decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości.
Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której decyzja stanowiąca podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego zawiera termin, w którym organ podatkowy oczekuje wykonania obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości. Dopiero z jego upływem obowiązek ten stanie się wymagalny.
Organ wyjaśnił, że art. 26 § 1 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych (TW-1) stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 460 – dalej jako "rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r."). W objaśnieniach dotyczących sporządzania tytułu wykonawczego (TW-1) wskazano, iż w poz. 5 - wpisuje się datę powstania należności pieniężnej lub datę początkową okresu, w którym powstała należność pieniężna, natomiast w poz. 6 - wpisuje się datę końcową okresu, w którym powstała należność pieniężna.
W ocenie organu wskazany tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów w tym zakresie, bowiem w części E.
1. Data powstania należności pieniężnej/okres, którego dotyczy należność pieniężna, w poz. 5 - data/od dnia 1 stycznia 2015 r. i poz. 6 - do dnia 31 grudnia 2015 r., wierzyciel nie może wskazać okresu należności, której termin płatności jeszcze nie upłynął, a w konsekwencji obowiązek nie jest wymagalny i nie podlega egzekucji administracyjnej; w części E.2. Data powstania należności pieniężnej/okres, którego dotyczy należność pieniężna w poz. 5 - data/od dnia 1 stycznia 2015 r. i poz. 6 - do dnia 31 grudnia 2015 r., wierzyciel nieprawidłowo wskazał tożsamą datę powstania należności co w części E.1. w poz. 5, faktycznie dochodząc należności za inny okres.
Zdaniem organu wystawiony w dniu 26 sierpnia 2015 r. przez wierzyciela tytuł wykonawczy stwierdza zatem, iż dochodzona jest należność z tytułu podatku od nieruchomości za ten sam okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
Powyższe dowodzi, że przekazany do realizacji tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Dlatego, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, zasadnym było wydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji administracyjnej w trybie art. 29 u.p.e.a.
6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 stycznia 2016 r., zarzucając mu mającą wpływ na wynik sprawy, niezgodność z prawem polegającą na naruszeniu przepisów prawa poprzez niewłaściwą ich interpretację i zastosowanie, w szczególności przepisów art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r.
Mając powyższe na względzie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W ocenie Skarżącego brak jest podstaw do uznania, iż tytuł wykonawczy zawiera błędy uniemożliwiające przystąpienie do egzekucji w zakresie błędnego wskazania daty końcowej okresu, w którym powstała należność pieniężna - część E. 1 poz. 6.
Zdaniem Skarżącego wymagalność obowiązku objętego tytułami wykonawczymi określona została w decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego podatku od nieruchomości, a dotyczącej należności za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. W tytułach wykonawczych wskazano datę, do której powstała należność pieniężna, tj. 31 grudnia 2015 r., gdyż w poz. 6 bloku E. 1 wpisuje się datę końcową okresu, w którym powstała należność pieniężna. Datą tą w przypadku podatku od nieruchomości ustalonego decyzją wymiarową za rok 2015 jest dzień 31 grudnia 2015 r.
W ocenie Skarżącego organ egzekucyjny utożsamia "datę końcową okresu, w którym powstała należność pieniężna" z dniem wymagalności poszczególnych rat, lecz nie sposób takich wniosków wywieść z treści rozporządzenia z dnia 16 maja 2014r.
- 7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje
- 8.1. Skarga nie jest zasadna.
- 8.2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.).
Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.
8.3. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy organ egzekucyjny zasadnie nie przystąpił do egzekucji, gdyż tytuł wykonawczy wystawiony przez Skarżącego jako wierzyciela nie spełniał wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast zgodnie z art. 29 § 2 pkt 3 ustawy organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2.
Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Stosownie do art. 26 § 2 u.p.e.a. wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym.
Wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych określono w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 460)
W doktrynie podkreśla się, że tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji (zob. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 4. wydanie, C.H.Beck, Warszawa 2008, s. 97).
Wymogi tytułu wykonawczego określa art. 27 § 1 u.p.e.a., przepis ten w pkt 3 stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek.
Przepis ten należy odczytywać łącznie z art. 26 § 1 i 2 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
W ocenie Sądu organ egzekucyjny prawidłowo skonstatował, że wskazany tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy, albowiem tytuł wykonawczy będący podstawą egzekucji może dotyczyć tylko obowiązku wymagalnego.
Tymczasem wystawiony przez Skarżącego jako wierzyciela tytuł wykonawczy, z dnia 26 sierpnia 2015 r. zgodnie z zapisem w części E (dane dotyczące należności pieniężnych) okres, którego dotyczy należność pieniężna obejmuje należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r., a więc również należności niewymagalnych w dacie wystawienia tytułu wykonawczego.
W objaśnieniach dotyczących sporządzania tytułu wykonawczego (TW-1) wskazano, iż w poz. 5 - wpisuje się datę powstania należności pieniężnej lub datę początkową okresu, w którym powstała należność pieniężna, natomiast w poz. 6 - wpisuje się datę końcową okresu, w którym powstała należność pieniężna.
W ocenie Sądu powołany tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów w tym zakresie, bowiem w części E.1. wierzyciel wykazał; datę powstania należności pieniężnej/okres, którego dotyczy należność pieniężna, w poz. 5 - data/od dnia 1 stycznia 2015 r. i poz. 6 - do dnia 31 grudnia 2015 r., a więc okres obejmujący także należności, których termin płatności jeszcze nie upłynął, a w konsekwencji wykazany w części obowiązek nie jest wymagalny i nie podlega egzekucji administracyjnej;
Również w części E.2. jako datę powstania należności pieniężnej/okres, którego dotyczy należność pieniężna w poz. 5 - data/od dnia 1 stycznia 2015 r. i poz. 6 - do dnia 31 grudnia 2015 r., wierzyciel nieprawidłowo wskazał tożsamą datę powstania należności co w części E.1. w poz. 5, co prowadzi do wniosku, że wierzyciel dochodzi należności za ten sam okres.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z powołanym art. 6 ust. 7 u.p.o.l. podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego.
Mając na uwadze treść powołanego przepisu bezsporne jest, że podatek od nieruchomości ustalany jest decyzją wymiarową za cały rok podatkowy, którego datą końcową jest dzień 31 grudnia, jednakże wymagalność należności z tytułu poszczególnych rat następuje wraz z upływem terminów płatności rat wynikających z powołanego przepisu art. 6 ust. 7 u.p.o.l.
Strona skarżąca z jednej strony podnosi, że wymagalność objętego tytułami wykonawczymi określona została w decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. jednak pomija to, że w decyzji tej ustalony został termin płatności poszczególnych rat.
W związku z powyższym wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy w dniu 26 sierpnia 2015 r. nie mógł wskazać w części E.1. poz. 6 jako okres, którego dotyczy należność pieniężna okres od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. a więc obejmujący raty podatku od nieruchomości, których termin płatności jeszcze nie upłynął.
W ocenie Sądu skoro wykazany w części obowiązek nie był jeszcze wymagalny, organ prawidłowo uznał, że nie podlega on egzekucji administracyjnej.
Powyższe prowadzi do wniosku, że organy zasadnie uznały, iż powołany tytuł egzekucyjny z dnia 26 sierpnia 2015 r. nie spełniał wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., co uzasadniało nieprzystąpienie do egzekucji administracyjnej.
- 8.4. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.