Uzasadnienie
J. i A. małżonkowie S. wnioskiem z dnia 15 marca 2012 r. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy podali, że źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w wysokości 2.520 zł brutto (1.320 zł netto) miesięcznie, wnioskodawca zaś jest osobą bezrobotną, są właścicielami mieszkania o powierzchni 66,5 m2, na którym ustanowiona została hipoteka na rzecz banku oraz współwłaścicielami w ½ części lokalu użytkowego o powierzchni 144 m2, z którego nie osiągają dochodów (lokal został zamknięty i wyrejestrowany z działalności gospodarczej), miesięczne wydatki związane z eksploatacją mieszkania wynoszą około 500 zł, inne opłaty – 200 zł, nadto wnioskodawcy spłacają kredyt bankowy denominowany w CHF, którego miesięczna rata wynosi około 300 zł. Do wniosku dołączono: zaświadczenie od pracodawcy z dnia 9 marca 2012 r. o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto i netto wraz z dokumentem potwierdzającym wypłatę dnia 29 lutego 2012 r. wynagrodzenia w kwocie 1.320,30 zł oraz decyzję z dnia 13 lutego 2012 r. w przedmiocie uznania wnioskodawcy z dniem 10 lutego 2012 r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku od dnia 18 lutego 2012 r. w wysokości 913,70 zł brutto przez okres pierwszych trzech miesięcy, a przez pozostały okres w wysokości 717,60 zł brutto.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 marca 2012 r. (doręczonym w dniu 3 kwietnia 2012 r.) zobowiązano wnioskodawców do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawców w 2011 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznań podatkowych – jeżeli zostały już złożone), (2) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawców rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) oświadczenia wnioskodawców w przedmiocie zarejestrowanych na nich pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (4) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawców miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość ich innych zobowiązań (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), (5) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawców kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.). Jednocześnie poinformowano, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Wnioskodawcy pomimo nałożonego na nich zobowiązania nie przedłożyli żadnego z wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku, a nieudokumentowane dołączonymi do niego dowodami, okoliczności.
Przede wszystkim wskazać należy, że wnioskodawcy już z samego faktu nałożenia na nich zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy ich możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mogli wywieść, że złożone przez nich we wniosku oświadczenie oraz dołączone dokumenty uznano za niewystarczające oraz że zostaną obciążeni negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., II OZ 235/06, postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05).
Mając na uwadze powyższe uznano, że wnioskodawcy nie wykazali zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.