Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 listopada 2020 r. (data wpływu do organu) M.K. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 ze zm.), dalej jako ustawa o COVID.
Decyzją z dnia 26 listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił płatnikowi prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych za okres od marca do maja 2020 r. uzasadniając rozstrzygnięcie okolicznością niezłożenia przez płatnika składek wniosku w terminie do 30 czerwca 2020 r., co stanowiło ustawowy wymóg warunkujący nabycie prawa do zwolnienia.
Decyzją z dnia 25 lutego 2021 r. wydaną wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. W uzasadnieniu powołał art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, podkreślając, że płatnik składek nie złożył wniosku i wymaganej deklaracji rozliczeniowej w terminie wskazanym poprzez ustawodawcę, przy czym nie był zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej.
Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem M.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając:
- 1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 par. 1 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (zwana dalej: KPA) ze względu na to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, tj. nie wzięto pod uwagę dowodów przedstawionych przez osoby trzecie, co powinno skutkować wznowieniem postępowania.
- 2. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 80 par. 1 i art. 107 par. 3 KPA poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że nie wzięto pod uwagę przedstawionych dowodów.
- 3. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 par. 1 KPA w zw. z art. 79 par. 1 i par. 2 KPA i art. 81 KPA poprzez nieumożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności niemożności uczestnictwa podczas przeprowadzanego w sprawie dowodu oraz niemożliwości wypowiedzenia się co do tak zebranych, przez organ, dowodów, przed wydaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, mimo że nie występowała w sprawie okoliczność mogąca usprawiedliwić zastosowanie przez organ art. 10 par. 2 KPA tj. odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania.
- 4. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 par. 1 pkt 1 KPA poprzez jego zastosowanie przez organ drugiej instancji i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy istniały podstawy zastosowania artykułu 138 par. 2 KPA tj. uchylenia decyzji w całości i przekazania do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, gdyż zostało/a on/ona wydany/a z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jego/jej rozstrzygnięcie.
- 5. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 15 KPA polegające na zaniechaniu rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się do kontroli rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji, ze stanem na dzień wydania rozstrzygnięcia w pierwszej instancji, mimo że podstawa wydania tego/tej decyzji uległa zmianie, co organ odwoławczy powinien uwzględnić, realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego tj. uprawnienia strony do dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia jej sprawy, dwukrotnej oceny dowodów i dwukrotnego przeanalizowania wszystkich argumentów.
- 6. Nie wzięto pod uwagę okoliczności panującej pandemii i związanej z tymi okolicznościami trudności.
Mając na uwadze podniesione zarzuty Skarżąca, na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. b PPSA wniosła o wznowienie decyzji w całości.
W razie, gdyby Sąd nie uwzględnił wniosku o wznowienie postępowania, z ostrożności procesowej, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c PPSA Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 PPSA uchylenie aktu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie organ przyjął, że Skarżąca nie złożyła wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiące marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy o COVID w terminie do 30 czerwca 2020 r. Organ uznał zatem, że skarżącej nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania składek.
W myśl art. 31zo ustawy COVID-19 prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek przysługuje osobom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotom zatrudniającym nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownym oraz spółdzielniom socjalnym. Art. 31 zq ust. 1, 2 i 3 ustawy COVID-19 wprowadza obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych; przesłanek do dokonania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Stosownie do treści art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Z kolei w myśl art. 31 zp ust. 1 ustawy COVID wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo (...), płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że Skarżąca składając wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. uchybiła ustawowemu terminowi określonemu w art. 31 zp ust. 1 ustawy COVID. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy wniosek RDZ datowany 14 kwietnia 2020 r., został przekazany do ZUS przy piśmie przewodnim z dnia 24 listopada 2020 r.
Oświadczenie Skarżącej, że wniosek RDZ został wysłany zwykłą pocztą w kwietniu 2020 r. oraz mające potwierdzać tę okoliczność oświadczenia osób trzecich, jest w ocenie Sądu niewystarczające do przyjęcia, że Skarżąca dochowała terminu przy składaniu wniosku.
Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, definicję "nadania" zawierał art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020, poz. 1041 ze zm.), zgodnie z którym jest to polecenie doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazania druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowe. Świadczenie usług pocztowych odbywa się na podstawie umów o świadczenie usług pocztowych zawieranych między nadawcami a operatorami pocztowymi, przy czym umowa zawierana jest m.in. przez wrzucenie przesyłki listowej, z wyłączeniem przesyłek rejestrowanych oraz podlegających ustawowemu zwolnieniu z opłat pocztowych, do nadawczej skrzynki pocztowej operatora pocztowego (art. 14 pkt 1 i art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo pocztowe). Ustawa Prawo pocztowe zawiera również definicję przesyłki pocztowej, którą jest rzecz opatrzona oznaczeniem adresata i adresem, przedłożona do przyjęcia lub przyjęta przez operatora pocztowego w celu przemieszczenia i doręczenia adresatowi (art. 3 pkt 21).
Przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję określona jest w ustawie Prawo pocztowe, jako przesyłka listowa (art. 3 pkt 20). W kontekście tych okoliczności stwierdzić należy, że to na Skarżącej ciążył obowiązek wykazania złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. Organ nie ponosi odpowiedzialności za to, że Skarżąca nie zadbała o uwiarygodnienie złożenia pisma.
Dlatego zeznania świadków nie mogą w tym stanie rzeczy zastąpić dokumentu urzędowego, potwierdzenia nadania, gdy decyduje data stempla pocztowego. Tym bardziej, że pismo nie dotarło do organu. W tych okolicznościach organ trafnie przyjął, że wniosek niezłożony w terminie nie mógł zostać uwzględniony.
Sąd nie stwierdził przy tym, aby organ wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej stanowiłoby podstawę do wznowienia postępowania.
Zauważyć jedynie trzeba, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 KPA. Stwierdzone uchybienie pozostawało jednak bez wpływu na wynik prowadzonego postępowania i w żaden sposób nie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia, zaś uchylenie decyzji możliwe jest tylko wówczas, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym nie można z góry zakładać, że każde naruszenie art. 10 § 1 KPA taki wpływ wywiera. Skarżąca pomimo naruszenia tej zasady przestawiła swoje racje i dowody, a okoliczność, że nie zostały ocenione tak jakby tego oczekiwała Skarżąca nie stanowi o naruszeniu prawa, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 lit. c p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.