Wyrok WSA w Gdańsku z 29 czerwca 2016 r., I SA/Gd 446/16

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku

Rozpoznanie

w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2016 r.

Sprawa

sprawy ze skargi A z siedzibą w na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 28 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Skład

Sędzia WSA Irena Wesołowska przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski
Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 grudnia 2015 r. oddalające zarzuty zgłoszone w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec "A" Spółki z o.o. z siedzibą w G. (aktualnie w S.) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podał, że organ egzekucyjny Dyrektor Izby Celnej wszczął postępowania egzekucyjne do majątku "A" Spółki z o.o. z siedzibą w G. (aktualnie w S.) na podstawie wystawionego w dniu 20.07.2015r. przez Dyrektora Izby Celnej w B. tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej w wysokości 12.000,00 zł. Podstawą prawną egzekwowanego obowiązku jest wskazana przez wierzyciela decyzja nr [...] z dnia 18.06.2015r.

Pismem z dnia 11.08.2015 r. zobowiązana wniosła zarzuty na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r. poz. 1619 ze zm., dalej u.p.e.a.) w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutów wskazała:

1. nieistnienie obowiązku,
2. brak wymagalności obowiązku,
3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia,
4. błąd co do osoby zobowiązanego,
5. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka egzekucyjnego,
6. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,
7. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia zobowiązana podniosła, że z decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie wynika, jakiemu podmiotowi wymierzono karę pieniężną, dlatego też bezpodstawnie wskazano w tytule wykonawczym jako zobowiązanego "A" Spółkę z o.o.

W ocenie strony, skoro w sentencji decyzji nie wskazano w jakikolwiek sposób, komu wymierzono karę pieniężną, tym samym aktu tego nie sposób uznać, jako decyzji podatkowej kreującej jakikolwiek obowiązek, co uzasadnia stwierdzenie, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie istnieje.

Nadto zobowiązana Spółka twierdzi, że w sprawie doszło do wystawienia tytułu wykonawczego przez podmiot, który nie jest wierzycielem, co dowodzi naruszenia przepisu art. 27 § 1 pkt 1 (poprzez rażąco wadliwe oznaczenie wierzyciela) oraz pkt 7 (poprzez rażąco wadliwe złożenie podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci urzędowej wierzyciela). Skarżąca stwierdziła, że w tytule wykonawczym wskazano, jako rodzaj należności - karę pieniężną - zaś zgodnie z dyspozycją przepisu art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Zatem przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w sytuacji, gdy jakikolwiek przepis powszechnie obowiązujący prawa nie stanowi, aby to dyrektor właściwej izby celnej był uprawniony do żądania wykonania decyzji właściwego naczelnika urzędu celnego wymierzającej karę pieniężną, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.

Zdaniem strony tytuł wykonawczy jest wadliwy: nie złożono wniosku zawierającego określenie, jakimi środkami egzekucyjnymi miałaby zostać wyegzekwowana wskazana w tytule wykonawczym należność.

Uzasadniając zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, strona wskazuje na treść art. 19 § 5 u.p.e.a., zgodnie z którym dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowana wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów. Zdaniem zobowiązanego żaden powszechnie obowiązujący przepis prawa nie stanowi o prawie poboru organów celnych kar pieniężnych, wymierzanych na zasadzie przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a ustawodawca w sposób jednoznaczny w ustawie o Służbie Celnej rozróżnił wymiar od poboru, na co wskazuje przyznanie naczelnikom urzędów celnych kompetencji w zakresie: wymiaru oraz odrębnie poboru podatku akcyzowego i opłaty paliwowej; wymiaru oraz odrębnie poboru podatku od gier oraz dopłat, o których mowa w ustawie o grach hazardowych.

Pismem z dnia 17.08.2015r. organ egzekucyjny zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej w B. o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązaną zarzutów.

Dyrektor Izby Celnej w B. jako wierzyciel w postanowieniu z dnia 07.09.2015r. uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Z kolei, w wyniku rozpoznania zażalenia, ww. postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 28.09.2015r.

Po uzyskaniu ostatecznego postanowienia z dnia 28.09.2015r. w sprawie stanowiska wierzyciela, Dyrektor Izby Celnej wydał w dniu 15.12.2015r. postanowienie, którym uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...].

Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i utrzymał je w mocy.

Dyrektor Izby Skarbowej, po przytoczeniu przepisów art. 33 § 1, art. 34 § 1 oraz art. 34 § 4 u.p.e.a., zauważył, że postępowanie w sprawie zarzutów jest postępowaniem wnioskowym. Oznacza to, że jest wszczynane na wniosek zobowiązanego i do oceny wnioskodawcy należy zakres jego żądania, odzwierciedlony następnie w postanowieniu organu, który jest związany żądaniem tego wniosku.

Analiza akt sprawy wykazuje, że Spółka zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20.07.2015r. nr [...] wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej B., powołując się na przesłanki wymienione w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 6, 9 i 10 u.p.e.a., tj. na przesłanki: nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, błędu co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka egzekucyjnego, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dokonując oceny postawionych w oparciu o art. 33 pkt 1, 2, 3, 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzutów nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia oraz błędu co do osoby zobowiązanego, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., stanowiący, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny uprawniony jest zatem do oceny dopuszczalności egzekucji administracyjnej, zaś ustalenie, czy tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w B. został wydany zasadnie, czy też jest wadliwy z wyżej wskazanych przyczyn, nie mogło być rozstrzygnięte przez organ egzekucyjny.

Merytoryczne badanie tych kwestii przez organ egzekucyjny doprowadziłoby do naruszenia prawa i wkroczenia w kompetencje innego organu administracji publicznej.

Z treści ostatecznego postanowienia wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 28.09.2015r. wynika, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...], istnieje jest wymagalny, został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia jak też nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego.

Jak wskazał wierzyciel decyzja Naczelnika Izby Celnej w L. z dnia 24.03.2015r. nr [...], którą wymierzono Spółce "A" karę pieniężną w wysokości 12.000 zł oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 18.06.2015r. nr [...] - stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] została skierowana do "A" Spółki z o.o. z siedzibą w G. i prawidłowo doręczona. Obowiązek wynikający z decyzji nr [...] istniał i podlegał wykonaniu w dniu wystawienia tytułu wykonawczego.

Wierzyciel wskazał, że zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia wskazany w art. 33 § 1 pkt. 3 u.p.e.a. może zostać podniesiony w przypadku określenia w tytule wykonawczym egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia administracyjnego. W analizowanej sprawie, zdaniem wierzyciela, prawidłowo wskazano akt prawny będący podstawą wydania decyzji administracyjnej, również oznaczenie decyzji II instancji poprzez wskazanie jej numeru i daty wydania. Dane zawarte w części E tytułu pozwalają na prawidłową identyfikację orzeczenia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Z kolei, jak twierdzi wierzyciel, dane podmiotu, wobec którego wystawiono tytuł wykonawczy jak i określony w nim obowiązek są w pełni zgodne z danymi podmiotu oraz z treścią obowiązku określoną w akcie stanowiącym podstawę do jego wydania. Fakt, że nazwa spółki nie została dodatkowo powołana w sentencji orzeczenia nie stoi w sprzeczności z treścią art. 210 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Zarówno tytuł wykonawczy, jak i orzeczenie, wskazują na Spółkę z o.o. "A" z siedzibą w G. przy ul. H. jako adresata decyzji z dnia 24.03.2015r. nr [...], tym samym podmiot zobowiązany do wykonania określonego w niej obowiązku, wskazaną w treści tytułu wykonawczego nr [...].

Zatem w badanej sprawie egzekwowany obowiązek istnieje, jest wymagalny, został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia jak również nie występuje błąd co do osoby zobowiązanej.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu z art. 33 pkt 6 u.p.e.a., tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20.07.2015r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że w omawianym przepisie chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 pkt 1, 2 u.p.e.a. (czyli np. z uwagi na nieistnienie lub brak wymagalności obowiązku). Z mocy art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Przeprowadzone przez organ egzekucyjny, z urzędu, badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej powinno obejmować ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku w trybie administracyjnym jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony, czy organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz czy zobowiązany podlega polskiej jurysdykcji.

W ocenie organu odwoławczego, obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej, bowiem na mocy art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1 2015r. poz. 613 z późn. zm.). Przy czym zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się m.in. do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów.

Zważywszy na fakt, że na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] dochodzona jest należność pieniężna - kara pieniężna, należy stwierdzić, że obowiązek objęty tym tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej. Nie ulega też żadnej wątpliwości, że Spółka "A" jest podmiotem, względem którego mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w niniejszej sprawie nie wystąpiła również przesłanka niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia z dnia 29.07.2015 r. nr [...]. Organ egzekucyjny zastosował bowiem jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważnia go wyżej powołana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. la pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunku bankowego (art. 80 tej ustawy).

Oceniając zgłoszony przez zobowiązaną, w oparciu o art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że stosownie do treści art. 1a pkt 7 u.p.e.a. organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. W myśl art. 19 § 5 u.p.e.a., dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów. Natomiast zgodnie z dyspozycją przepisu art. 22 § 2 u.p.e.a., właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego.

Skoro zobowiązana Spółka swoją siedzibę miała w G. (obecnie w S.), to organem egzekucyjnym właściwym w sprawie jest Dyrektor Izby Celnej.

W kwestii zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym nr [...] wymogów określonych w art. 27, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera:

1. oznaczenie wierzyciela;
2. wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację;
3. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej -także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
4. wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
5. wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
6. wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
7. datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;
8. pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;
9. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
10. klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;
11. wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
12. datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku.

W przedmiotowej sprawie, w ocenie Spółki "A" wady tytułu wykonawczego nr [...] polegają na: błędnym oznaczeniu wierzyciela, złożeniu podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci urzędowej wierzyciela oraz "nie złożenia wniosku zawierającego określenie, jakimi środkami egzekucyjnymi miałaby zostać wyegzekwowana wskazana w tytule wykonawczym należność". W pierwszej kolejności organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 1a pkt 13 u.p.e.a., wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast podmioty uprawnione do inicjowania postępowania egzekucyjnego zostały wskazane w art. 5 u.p.e.a.. Przepis ten w § 1 pkt 1 wprowadził w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego zasadę, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej jest zawsze właściwy do orzekania organ I instancji. Wyjątek od tej zasady przewidziano w art. 5 § 1 pkt 4 powołanej ustawy, w myśl którego, w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji - podmiotem inicjującym postępowanie egzekucyjne jest zawsze właściwy dla tego naczelnika dyrektor izby celnej. Natomiast z art. 90 ust. 1 ustawy o grach hazardowych wynika, iż kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa.

Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w przedmiotowej sprawie wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w B., tj. dyrektor izby celnej właściwy dla Naczelnika Urzędu Celnego w L., który decyzją z dnia 24.03.2015r. nr [...] wymierzył Spółce "A" karę pieniężną. Powyższe oznacza, że tytuł wykonawczy nr [...] zawiera prawidłowe oznaczenie wierzyciela, bowiem wskazuje jego nazwę, adres oraz NIP. Organ odwoławczy zauważył także, że z dniem 21.11.2013 r. treść art. 27 u.p.e.a. została zmieniona przez art. 111 pkt 14 lit. a) ustawy z dnia 11.10.2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1289). W obowiązującym stanie prawnym przepis art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wymaga, aby tytuł wykonawczy zawierał datę wystawienia, a nadto podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Przed wejściem w życie wskazanej ustawy art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wskazywał, że tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Obecnie zatem - z uwagi na powyższą zmianę regulacji w tym zakresie - w tytule wykonawczym wierzyciel nie jest obowiązany zamieszczać odcisku pieczęci urzędowej.

Wbrew twierdzeniu zobowiązanej Spółki, w część F, poz. 7 tytułu wykonawczego widnieje podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, co oznacza, że przedmiotowe tytuły wykonawcze spełniają wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nieuzasadniony jest również zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 28 u.p.e.a., we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej wierzyciel może wskazać środek egzekucyjny. Wierzyciel powinien wskazać środek egzekucyjny, gdy wniosek dotyczy egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Z treści cytowanego artykułu wynika jednoznacznie, że obligatoryjny obowiązek wskazania środka egzekucyjnego spoczywa na wierzycielu wyłącznie w sytuacji poddania egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Nadto ustawodawca mówi wyraźnie o wniosku, a nie tytule wykonawczym.

Organ odwoławczy podkreślił, że w badanej sprawie mamy do czynienia nie z egzekucją należności niepieniężnych, lecz z egzekucją należności pieniężnych w postaci kary pieniężnej, a więc wskazanie przez wierzyciela - nawet we wniosku o wszczęcie takiej egzekucji - środka egzekucyjnego nie jest obligatoryjne.

Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że w przedmiotowym tytule wykonawczym z dnia 20.07.2015r. w części: Pouczenie, wymienione zostały wszystkie środki egzekucyjne stosowane w egzekucji należności pieniężnych, określone w art. 1a pkt 12a) u.p.e.a. Podkreślił także, że ustawodawca pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwość wyboru środka egzekucyjnego, albowiem na podstawie art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w B. przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, a więc element określony w art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 stycznia 2016 r., zarzucając mu naruszenie przepisów art. 27 ust. 1 pkt 11 u.p.e.a., albowiem zaskarżone zajęcie stanowi niedopuszczalne prowadzenie postępowania egzekucyjnego przy zastosowaniu innego środka egzekucyjnego aniżeli wskazany przez wierzyciela we wniosku egzekucyjnym.

Skarżąca podniosła, odwołując się do stanowiska zaprezentowanego w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 513/05, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a. wierzyciel jest zobowiązany do wskazania w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych. Organ egzekucyjny jest związany wnioskami wierzyciela w tym zakresie i nie może zastosować innego środka egzekucyjnego niż proponowany przez wierzyciela. Potwierdzeniem związania organu egzekucyjnego wnioskiem wierzyciela co do rodzaju środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych jest art. 30 u.p.e.a, zgodnie z którym organ może zastosować inny środek egzekucyjny niż wskazany we wniosku /tylko/ w egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z przepisu tego wynika a contrario, że organ egzekucyjny nie może w egzekucji należności pieniężnych zastosować środków egzekucyjnych innych niż wskazane przez wierzyciela.

Skarżąca podkreśliła, że wierzyciel nie wskazał w żaden sposób żadnego środka egzekucyjnego – nie można bowiem za taką czynność uznać posłużenia się stosownym wzorem formularza, brak jest przy tym jakiegokolwiek oświadczenia wierzyciela – tym bardziej, że podpis rzekomego wierzyciela nie znajduje się pod wskazaniem jakichkolwiek środków egzekucyjnych.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tak pojmując rolę Sądu stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew podniesionym zarzutom odpowiada prawu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do rozstrzygnięcia czy zarzuty zgłoszone przez skarżącą w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zasługiwały na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań przytoczyć zatem wypada treść przepisu art. 33 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może stanowić:

1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4. błąd co do osoby zobowiązanego;
5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10. niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Podkreślić przy tym należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

"A" sp. z o.o. pismem z 11 sierpnia 2015 r. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym oparte o przesłanki wymienione w art. 33 pkt 1, 2, 3 i 4 tj. nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, błędu co do osoby zobowiązanego. Spółka zgłosiła także zarzuty w oparciu o przesłanki wymienione w art. 33 pkt 6, 9 i 10 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny, trafnie zatem zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska wobec zgłoszonych przez spółkę zarzutów.

Dyrektor Izby Celnej w B., działając jako wierzyciel postanowieniem z dnia 7 września 2015 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 28 września 2015 r. postanowienie to zostało utrzymane w mocy.

Z treści ostatecznego postanowienia wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 28 września 2015r. wynika, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...], istnieje jest wymagalny, został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, jak też nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego.

Skoro zatem wierzyciel w ostatecznym postanowieniu z dnia 28 września 2015r. uznał zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, błędu co do osoby zobowiązanego za bezpodstawne, to organ egzekucyjny był takim stanowiskiem związany. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny, również organ nadzorczy, nie był uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie tych zarzutów.

Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.).

Sąd podziela także stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie zarzutów zgłoszonych w parciu o przesłanki wymienione w art. 33 pkt 6,9 i 10 u.p.e.a.

Przede wszystkim skład orzekający w rozpoznawanej sprawie nie podziela stanowiska zaprezentowanego w skardze, powtórzonego za wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 513/05.

Zgodnie z art. 28 u.p.e.a., we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej wierzyciel może wskazać środek egzekucyjny. Wierzyciel powinien wskazać środek egzekucyjny, gdy wniosek dotyczy egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Z treści cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że obligatoryjny obowiązek wskazania środka egzekucyjnego spoczywa na wierzycielu wyłącznie w sytuacji poddania egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Nadto ustawodawca mówi wyraźnie o wniosku, a nie tytule wykonawczym.

Należy zauważyć, że w badanej sprawie mamy do czynienia nie z egzekucją należności niepieniężnych, lecz z egzekucją należności pieniężnych w postaci kary pieniężnej, a więc wskazanie przez wierzyciela - nawet we wniosku o wszczęcie takiej egzekucji - środka egzekucyjnego nie jest obligatoryjne.

Jednocześnie zauważyć trzeba, że w będącym przedmiotem oceny tytule wykonawczym z dnia 20 lipca 2015r. w części: Pouczenie, wymienione zostały wszystkie środki egzekucyjne stosowane w egzekucji należności pieniężnych, określone w art. 1a pkt 12a) u.p.e.a. Przy czym ustawodawca pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwość wyboru środka egzekucyjnego, albowiem na podstawie art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Wobec powyższego zgodzić należy się z Dyrektorem Izby Skarbowej, że wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w B. badany tytuł wykonawczy zawiera wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, a więc element określony w art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a.

Za prawidłowe uznać należy także, bez konieczności powtarzania trafnej argumentacji przytoczonej w części wstępnej uzasadnienia wyroku, niekwestionowane w skardze stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie pozostałych zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.