Uzasadnienie
- 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "Dyrektor IAS" lub "organ drugiej instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia M. W. (dalej jako "Skarżąca") na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej jako "Naczelnik US" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 28 lutego 2022 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
- 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
- 2.1. Naczelnik US wszczął do majątku Skarżącej postępowania egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach; [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
W toku postępowań egzekucyjnych Naczelnik US dokonał m.in. zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u J. W., na podstawie zawiadomienia z dnia 18 stycznia 2022 r. Odpis ww. zawiadomienia o zajęciu został doręczony Skarżącej w dniu 25 stycznia 2022 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności – 24 stycznia 2022 r.
W dniu 25 stycznia 2022 r. Skarżąca złożyła skargę na ww. czynność egzekucyjną, wnosząc o uchylenie środka egzekucyjnego i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej czynności naruszenie art. 89 § 1 - § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, dalej jako "u.p.e.a.") i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że zawiadomienie o zastosowaniu środka jest nieprawidłowe pod względem formalnym, a ponadto środek został zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych, których dotyczą wniesione przez Skarżącą zarzuty egzekucyjne. Skarżąca podniosła, że wraz z ww. zawiadomieniem z dnia 18 stycznia 2022 r. otrzymała jedynie odpis tytułu wykonawczego nr [...], a innych tytułów jej nie doręczono.
W ocenie Skarżącej nie można uznać za zgodną z prawem czynności w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało nieprawidłowo wszczęte, a wynik niniejszej sprawy jest związany ze sposobem rozpatrzenia innych spraw. Zdaniem Skarżącej doszło również do naruszenia art. 35 § 1 u.p.e.a., ponieważ przed otrzymaniem zawiadomienia o zajęciu Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w związku z czym doszło do zawieszenia tego postępowania. Dokonanie zajęcia w okresie zawieszenia było według Skarżącej niedopuszczalne. Następnie Skarżąca powołała się na okoliczność złożenia zarzutów (ponownie) oraz wniosków o rozłożenie na raty wszystkich zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę.
- 2.2. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r. Naczelnik US oddalił skargę Skarżącej na ww. czynność egzekucyjną jako nieuzasadnioną.
Organ pierwszej instancji zauważył, że czynność egzekucyjna będąca przedmiotem skargi okazała się nieskuteczna. Dłużnik zajętej wierzytelności poinformował pisemnie organ, że nie posiada wierzytelności względem zobowiązanej. Skoro wierzytelność nie istnieje i zajęcie egzekucyjne jest nieskuteczne zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka uznano za bezpodstawny.
Organ wskazał, że przedmiotem oceny pozostaje prawidłowość działań podejmowanych przez organ egzekucyjny, zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Taka analiza nie wykazała naruszenia przepisów prawa. Zastosowano jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych (art. 89 § 1 u.p.e.a.). Zdaniem organu wszystkie czynności przewidziane w art. 89 u.p.e.a. zostały prawidłowo przeprowadzone. Prawidłowo i skutecznie doręczono Skarżącej w dniu 25 stycznia 2022 r. odpis zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności oraz odpis tytułu wykonawczego nr [...]. Odnośnie zarzutu niedoręczenia pozostałych tytułów Naczelnik US stwierdził, że jest to zarzut bezzasadny. Pozostałe tytuły zostały bowiem doręczone Skarżącej wcześniej, tj. w dniu 17 listopada 2021 r., 24 listopada 2021 r. oraz 13 stycznia 2022 r. Organ wskazał również, że wbrew twierdzeniom Skarżącej żadne z postępowań egzekucyjnych nie było zawieszone w dniu podjęcia zaskarżonej czynności. Podstawą zajęcia było zawiadomienie pozbawione wad formalnych, zawierające wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentów określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.
- 2.3. Skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika US, zarzucając mu naruszenie:
- 1) art. 54 § 1 pkt 1 i 2, § 4, § 7 w związku z art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. i zastosowanie względem Skarżącej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej,
- 2) art. 35 § 1 u.p.e.a.,
- 3) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a."), art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.,
- 4) art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.
- 2.4. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu ww. postanowienia organ drugiej instancji wskazał, że Naczelnik US trafnie ocenił zakwestionowaną czynność egzekucyjną. Dyrektor IAS nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa przez organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny skutecznie i w sposób prawidłowy doręczył Skarżącej – co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki – odpis zawiadomienia z dnia 18 stycznia 2022 r. Samo zajęcie okazało się nieskuteczne. Zmierzano do zastosowania jednego ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważnia u.p.e.a. Organ egzekucyjny prawidłowo przeprowadził czynności egzekucyjne według art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. Dyrektor IAS nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienie z dnia 18 stycznia 2022 r. zawiera w jego ocenie wszystkie niezbędne elementy i spełnia wymogi wynikające z art. 67 § 2 i art. 67 § 2a u.p.e.a.
Organ drugiej instancji wskazał także, że wbrew zarzutom Skarżącej tytuły wykonawcze wymienione w treści ww. zawiadomienia zostały jej doręczone: 17 listopada 2021 r (w trybie art. 44 k.p.a.; tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]), dnia 24 listopada 2021 r. (osobiście; tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...]) oraz dnia 13 stycznia 2022 r. (w trybie art. 44 k.p.a.; tytuł wykonawczy o numerze [...]).
W ocenie Dyrektora IAS błędne jest również twierdzenie Skarżącej, że czynność została dokonana w postępowaniu zawieszonym. W dniu podjęcia skarżonej czynności egzekucyjnej żadne z postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych nie było zawieszone.
Zarzut nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka również nie zasługiwał w ocenie organu na uwzględnienie. Zastosowany przez organ egzekucyjny środek nie doprowadził do zajęcia jakichkolwiek środków pieniężnych, ponieważ okazał się nieskuteczny.
Końcowo odnosząc się do zarzutów nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu prawidłowego upomnienia, wygaśnięcia obowiązku oraz niewymagalności obowiązku Dyrektor IAS stwierdził, że zarzuty te nie mieszczą się w kategorii zarzutów rozpoznawanych w ramach skargi wniesionej w trybie art. 54 u.p.e.a., a tym samym organy nie miały obowiązku zajęcia w tym zakresie stanowiska.
- 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca zaskarżyła ww. postanowienie Dyrektora IAS w całości, zarzucając, że ww. postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika US naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
- 1) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.,
- 2) art. 54 § 1 pkt 1 i 2, § 4, § 7 w związku z art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. i zastosowanie względem Skarżącej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej,
- 3) art. 35 § 1 u.p.e.a.,
- 4) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.,
- 5) art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.
W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS i w całości poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US oraz o zasądzenie od Dyrektora IAS na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca powtórzyła swoje dotychczasowe twierdzenia, podnosząc, że zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego jest nieprawidłowe pod względem formalnym, przy czym środek został zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych, których dotyczą wniesione przez Skarżącą zarzuty egzekucyjne. Skarżąca wskazuje, że wraz z zawiadomieniem o zajęciu otrzymała tylko jeden odpis tytułu wykonawczego, nr [...], natomiast innych tytułów jej nie doręczono. W ocenie Skarżącej nie można uznać za zgodną z prawem czynności w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało nieprawidłowo wszczęte. Wynik niniejszej sprawy jest związany ze sposobem rozpatrzenia innych spraw, z uwagi na to, że w skardze na czynności egzekucyjne nie można podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia.
Ponadto Skarżąca ponownie podniosła, że środek egzekucyjny zastosowano w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku ze złożeniem przez nią zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego – w dniach 6 grudnia 2021 r. i 25 stycznia 2022 r. Dodatkowo wskazała, że pismem z dnia 25 stycznia 2022 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych wymienionych w treści zawiadomienia z dnia 18 stycznia 2022 r.
Ponadto Skarżąca zaznaczyła, że podjęła działania mające na celu dobrowolne wykonanie decyzji i przedstawiła dokonywane przez siebie czynności, tj. w szczególności powołała się na składane wnioski o rozłożenie zaległości podatkowych z odsetkami za zwłokę na raty. Skarżąca zwróciła uwagę również na wnoszone przez nią zażalenia na postanowienia wydawane przez Naczelnika US. Końcowo zaznaczyła, że nadal zamierza dokonywać zadeklarowanych przez siebie w piśmie z dnia 21 lutego 2022 r. dobrowolnych wpłat w wysokości 5.000 zł miesięcznie na poczet swoich zaległości i jeszcze raz podkreśliła, że odpisy tytułów wykonawczych nie zostały jej skutecznie doręczone, a tym samym dokonane zajęcia są bezpodstawne i nieprawidłowe.
- 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
- 5.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w niej zostały wskazane.
- 5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US oddalające skargę na czynność egzekucyjną, co na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
5.3. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a., skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 w zw. z pkt 12 u.p.e.a.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć poprzez wskazane środki prawne. Obowiązuje przy tym zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia, która sprawia, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego ma charakter subsydiarny. Nie jest zatem dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 23 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 126/21; 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; 2 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1896/10; 10 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2556/10; 22 września 2010 r., sygn. akt III SA 827/99; 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99; 12 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4503/97; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 31 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 691/21; z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2457/17; CBOSA).
Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości dokonania przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej.
W zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 18 stycznia 2022 r. wymieniono tytuły wykonawcze obejmujące należności, na pokrycie których miałyby zostać przekazane wyegzekwowane środki. Ww. zawiadomienie doręczono Skarżącej w dniu 25 stycznia 2022 r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, kierowana do Skarżącej przesyłka zawierała pismo – zawiadomienie o zajęciu oraz jeden tytuł wykonawczy, o numerze [...].
Skarżąca podnosi w szczególności, że nie otrzymała odpisów pozostałych tytułów wykonawczych, na podstawie których dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Organ natomiast stoi na stanowisku, że ww. tytuły zostały doręczone Skarżącej wcześniej, przedstawiając swoje twierdzenia w tym zakresie i uznając, że dopełniono wszystkich wymogów wynikających z art. 89 § 1 – § 3 u.p.e.a.
W tym stanie rzeczy należy powołać treść art. 89 u.p.e.a. Jak stanowi § 1 ww. przepisu, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.
Jak natomiast wynika z art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
- 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
- 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyjaśnia, że o legalności zajęcia wierzytelności pieniężnej przesądza nie tylko zgodne z art. 89 i n. u.p.e.a. działanie organu egzekucyjnego, lecz również przestrzeganie przez ten organ przepisów ogólnych regulujących postępowanie egzekucyjne, zawartych w dziale I. Stosowanie wobec zobowiązanego środków przymusu (środków egzekucyjnych) odbywa się wyłącznie w ramach egzekucji administracyjnej, której wszczęcie uzależnione jest od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co wynika z art. 26 § 5 i art. 32 u.p.e.a.
Należy zatem uznać, że niezgodne z prawem byłoby dokonanie zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną w sytuacji niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 727/12, CBOSA; M. Faryna [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 89, Opubl. LEX 2015).
Wskazania w tym miejscu wymaga również, że z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozstrzygnięcie sądu musi znajdować oparcie w faktach prawidłowo udokumentowanych w aktach sprawy. Sąd zatem orzeka na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej, a stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 774/21, CBOSA).
5.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest potwierdzenia doręczenia Skarżącej tytułów wykonawczych wymienionych w treści zawiadomienia o zajęciu z dnia 18 stycznia 2022 r., za wyjątkiem tytułu wykonawczego o numerze [...].
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Skarżącej doręczono tytuł wykonawczy o numerze [...]. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, ww. tytuł wykonawczy został przesłany Skarżącej wraz z zawiadomieniem z dnia 18 stycznia 2022 r.
Odnośnie natomiast pozostałych, wcześniej wydanych tytułów wykonawczych, organ w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w ślad za Naczelnikiem US, podaje daty ich doręczenia Skarżącej, które to daty – podobnie jak i sam fakt doręczenia ww. tytułów Skarżącej – nie wynikają ze zgromadzonych w sprawie dowodów.
Organ twierdzi, że tytuły wykonawcze (poza ww. tytułem o numerze [...]) wymienione w treści zawiadomienia o zajęciu z dnia 18 stycznia 2022 r. zostały doręczone Skarżącej:
- 1) w dniu 17 listopada 2021 r – w trybie art. 44 k.p.a.: tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...];
- 2) w dniu 24 listopada 2021 r. – doręczone Skarżącej osobiście: tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...]);
- 3) w dniu 13 stycznia 2022 r. – w trybie art. 44 k.p.a.: tytuł wykonawczy o numerze [...]).
W aktach sprawy próżno tymczasem szukać dokumentów mających potwierdzać doręczenie stronie skarżącej odpisów tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Brak jest dowodów wskazujących, by tytuły te zostały do Skarżącej wysłane lub też odebrane przez nią osobiście. W zgromadzonym materiale dowodowym nie ma zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek, które zawierałyby ww. tytuły wykonawcze, podlegały podwójnej awizacji i następnie zostały uznane za doręczone na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Brak także dokumentów potwierdzających osobisty odbiór przez Skarżącą tytułów, które według twierdzeń organu zostały przez nią otrzymane dnia 24 listopada 2021 r.
Zauważyć przy tym należy, że we wszystkich tytułach wykonawczych wymienionych w treści zawiadomienia o zajęciu z dnia 18 stycznia 2022 r., których odpisy znajdują się w aktach sprawy, znajduje się sekcja K.: "Potwierdzenie odbioru tytułu wykonawczego". W polu nr 2 ww. sekcji – "Czytelny podpis otrzymującego odpis / wydruk tytułu wykonawczego" na każdym z ww. tytułów znajduje się pieczątka "pocztą za ZPO". Tymczasem organ wskazał, że tytuły wykonawcze o numerach [...], [...] i [...] zostały odebrane przez Skarżącą osobiście, w dniu 24 listopada 2021 r. Dodatkowo Sąd zauważa, że ww. tytuł wykonawczy o numerze [...] nie został w ogóle wymieniony w zawiadomieniu o zajęciu z dnia 18 stycznia 2022 r.
Sąd zauważa, że w postępowaniu administracyjnym zasadniczo ciężar dowodu spoczywa na organie. Jako stanowi art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak natomiast stanowi art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Powyższe przepisy znajdują zastosowanie także w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na mocy art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wynika z tego, iż na organie ciąży obowiązek wykazania, że Skarżącej doręczono ww. tytuły wykonawcze przed lub jednocześnie z doręczeniem jej zawiadomienia o zajęciu z dnia 18 stycznia 2022 r., zgodnie z art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a.
Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że obowiązek ten nie został przez organ drugiej instancji spełniony.
5.5. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za zasadną część z podnoszonych przez Skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Dyrektor IAS nie zebrał bowiem wyczerpującego, kompletnego materiału dowodowego w sprawie, pozwalającego na uznanie, że organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. – brak bowiem w aktach sprawy dokumentów potwierdzających doręczenie Skarżącej wymienionych w zawiadomieniu z dnia 18 stycznia 2022 r. tytułów wykonawczych (za wyjątkiem tytułu o numerze [...]) we wskazywanych w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia datach, tj. przed dniem doręczenia jej ww. zawiadomienia o zajęciu. Brak materiału dowodowego we wskazanym zakresie uniemożliwia Sądowi przeprowadzenie kontroli prawidłowości stanowiska prezentowanego przez organ.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że z uwagi na stwierdzenie wyżej opisanych naruszeń proceduralnych rozpoznanie pozostałych zarzutów byłoby w okolicznościach niniejszej sprawy przedwczesne.
Sąd podkreśla, że w związku z powyższymi uchybieniami nie jest w szczególności możliwe odniesienie się do zarzutu zastosowania środka egzekucyjnego w czasie, kiedy postępowanie egzekucyjne było zawieszone. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego – pismami z dnia 6 grudnia 2022 r. oraz 25 stycznia 2022 r. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2022 r. Naczelnik US zawiesił postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], natomiast co do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu z dnia 18 stycznia 2022 r. organ postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r. odmówił zawieszenia postępowań z uwagi na złożenie zarzutów po terminie wynikającym z art. 35 § 1 u.p.e.a. Mając zatem na uwadze fakt, że termin na wniesienie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej liczony jest od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (art. 35 § 1 u.p.e.a.), ewentualne zawieszenie danego postępowania egzekucyjnego na skutek złożenia przez stronę skarżącą zarzutów jest ściśle związane z ustaleniem, w jakiej dacie tytuły wykonawcze zostały stronie doręczone, co jak już wyżej zostało wskazane uniemożliwia brak w aktach sprawy materiału dowodowego w tym zakresie.
- 5.6. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
Ponownie rozpatrując sprawę organ drugiej instancji uwzględni wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko oraz ocenę prawną dokonaną przez Sąd, w szczególności odnoszące się do wadliwości przeprowadzonego postępowania dowodowego, ze względu na brak w aktach sprawy pełnego materiału dowodowego.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a., zasądzając od organu drugiej instancji na rzecz Skarżącej kwotę 100 zł, tj. kwotę uiszczonego przez Skarżącą wpisu od skargi.
Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.