Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 lipca 2009 r., uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 14 sierpnia 2009 r., A. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię uzyskuje ona dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 4.295,40 zł brutto (średnia z okresu ostatnich trzech miesięcy), prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem, którego wynagrodzenie za pracę wynosi 4.871 zł brutto. Majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 46 m2, którego zakup sfinansowali kredytem hipotecznym, wnioskodawczyni posiada także nabyty w drodze spadku udział w nieruchomości zabudowanej domem wolnostojącym, zamieszkiwanym przez jej matkę. Małżonkowie nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, spłacają kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata waha się od 1.400 do 1.700 zł, uiszczają opłaty związane z eksploatacją posiadanego mieszkania kształtujące się na poziomie około 650 zł, ponoszą koszty utrzymania (zakup żywności, ubrań, biletów miesięcznych, środków higieny, chemii gospodarczej, opłat za usługi medyczne i telekomunikacyjne) oszacowane przez wnioskodawczynię na około 3.000 zł. Wśród okoliczności, które uważa za istotne, wnioskodawczyni wymieniła również poniesiony w I połowie br. koszt niezbędnej wymiany okien (3.400 zł) oraz uregulowanie zaległości podatkowej wraz z odsetkami w wysokości 4.460,80 zł.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Tymczasem wnioskodawczyni i jej małżonek są właścicielami mieszkania i uzyskują dochody z tytułu umów o pracę w łącznej wysokości 9.166,40 zł brutto (6.519 zł netto), tj. wielokrotnie przewyższającej wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi określonego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 lipca 2009 r. na kwotę 500 zł. Tym samym obiektywnie nie są ludźmi ubogimi, pozbawionymi majątku i środków do życia.
Nadto należy podkreślić, iż po pomniejszeniu łącznego miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez małżonków o ponoszone przez nich konieczne koszty utrzymania (jak rata kredytu, opłaty za mieszkanie oraz koszty życia – nawet przyjmując je w wysokości podanej przez wnioskodawczynię) pozostaje wolna kwota 1.169 zł, którą wnioskodawczyni może przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Warto też w tym miejscu wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W tych okolicznościach faktycznych nie można więc przyjąć, że wnioskodawczyni nie ma możliwości finansowych ich poniesienia.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.