Uzasadnienie
- I. L.-O. wnioskiem z dnia 31 lipca 2009 r. (data stempla pocztowego) zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 500 zł oraz ustanowienie adwokata.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także dołączonych do wniosku potwierdzenia transakcji – wpływu emerytury na rachunek bankowy, kopii legitymacji studenckiej, wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze studiującą córką, jedynym źródłem ich utrzymania jest emerytura wypłacana wnioskodawczyni w kwocie 1 244,10 zł netto (1 484 zł brutto) miesięcznie, nie posiada ona jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Przywołane regulacje stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 sierpnia 2009 r. (doręczonym stronie w dniu 12 sierpnia 2009 r.) wnioskodawczyni zobowiązana została do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) odpisu zeznania podatkowego złożonego za rok 2008, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej córkę rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) oświadczenia złożonego przez córkę w przedmiocie nieosiągania jakichkolwiek dochodów, w tym z tytułu stypendiów, alimentów, umowy zlecenia (o dzieło); jeżeli zaś osiąga ona dochody – podania ich źródła oraz miesięcznej wysokości brutto i netto wraz z dowodami okoliczności te potwierdzającymi, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem (opłaty za mieszkanie, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, inne), (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą, jej córkę pojazdów mechanicznych wraz z podaniem ich rodzaju, marki, roku produkcji oraz wartości.
W odpowiedzi na powyższe wnioskodawczyni nadesłała dokumenty w formie kopii zeznania podatkowego za 2008 r., w którym zadeklarowała dochody z tytułu emerytury oraz innych źródeł w łącznej wysokości 17 309,28 zł oraz wyciągu z rachunku bankowego sporządzonego za maj, czerwiec i lipiec 2009 r., którego saldo końcowe na dzień 1 sierpnia 2009 r. wynosiło 937,07 zł. Przedstawiła także dodatkowe oświadczenia złożone przez siebie i córkę, z których wynika, że córka nie osiąga jakichkolwiek dochodów, nie posiada rachunku bankowego i oszczędności zgromadzonych na lokatach, a także pojazdów mechanicznych.
Natomiast wnioskodawczyni wskazała, że posiada samochód osobowy marki Ford Fiesta, rok produkcji 2001 o wartości około 7 000 zł. Oświadczyła również, że koszty związane z utrzymaniem, do których zaliczyła opłaty za mieszkanie, gaz, wodę, energię elektryczną i koszty eksploatacji samochodu, wynoszą średnio 500 zł miesięcznie. Nadmieniła przy tym, że nie posiada rachunków, które potwierdzałyby tego rodzaju wydatki.
Przedłożone dokumenty nie potwierdzają jednak trudnej sytuacji finansowej skarżącej, a rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskodawczyni nadal budzą istotne wątpliwości.
Za taką oceną przemawiają następujące okoliczności.
Zgodnie ze złożonym oświadczeniem miesięczny dochód skarżącej wynosi 1 244,10 zł netto (1 484 zł brutto). Jednakże analiza transakcji dokonanych na rachunku bankowym wnioskodawczyni pozwala przyjąć, że dochód z tytułu emerytury nie stanowi jedynego źródła jej utrzymania. Skarżąca bowiem regularnie dokonuje wpłat gotówkowych na swoje konto. I tak, w maju br. zasiliła swój rachunek bankowy środkami w łącznej wysokości 3 120 zł, w czerwcu – 500 zł, zaś w lipcu – 3 165 zł. Nadmienić przy tym należy, że łączne wpływy na rachunku bankowym skarżącej w maju br. wyniosły 5 463,06 zł, w czerwcu – 1 781,70 zł, a w lipcu – 4 968,10 zł.
Fakt posiadania przez skarżącą dodatkowych źródeł dochodów potwierdza również wysokość ponoszonych przez nią znacznych wydatków o charakterze konsumpcyjnym, tj. zakupów markowej odzieży, artykułów sportowych, obuwia, biletów lotniczych. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika bowiem, że na ww. cele w maju br. wydatkowała ona kwotę 1 236,99 zł, w czerwcu – 1 881,49 zł, zaś w lipcu – 1 752,77 zł. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca osiągając – jak twierdzi – dochody poniżej progu ubóstwa dokonywała jednorazowych zakupów artykułów sportowych na kwotę 600 zł i 1 500 zł, czy też odzieży i obuwia na kwoty ponad 500 zł i 600 zł. Wysokość tego rodzaju wydatków uznać należy za niewspółmierną w stosunku do dochodu osiąganego (według oświadczenia) wyłącznie z tytułu emerytury. Na uwadze mieć należy, że wśród tych wydatków brak jest kosztów ponoszonych w związku z bieżącymi kosztami utrzymania.
Podkreślić przy tym trzeba, że argumentacja skarżącej, iż nie posiada ona rachunków, na podstawie których ponosi wydatki związane z utrzymaniem, w tym opłatami za mieszkanie, energię elektryczną, gaz, czy wodę jest nie do przyjęcia. O ile można uznać za wiarygodne, że wnioskodawczyni nie posiada dokumentów, które odzwierciedlałyby koszty związane z eksploatacją samochodu, o tyle twierdzenie o nieposiadaniu pozostałych wymaganych rachunków (faktur), czy też potwierdzeń ich zapłaty obrazujących bieżące miesięczne koszty utrzymania jest sprzeczne z doświadczeniem życiowym. Świadczyć także może o nieponoszeniu ich bezpośrednio przez skarżącą.
Powołane ustalenia faktyczne skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczeń złożonych przez skarżącą w przedmiocie osiąganych przez nią dochodów i ponoszonych wydatków, gdyż dane w nich przedstawione są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami. Nadto, przyjęte ustalenia nie pozwalają uznać, że znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów postępowania.
W związku z powyższym uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.