Uzasadnienie
Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 15 czerwca 2012 r., A. J. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi sam gospodarstwo domowe, nie osiąga żadnych dochodów, jest na utrzymaniu przyjaciół i rodziny, zalega ze świadczeniami alimentacyjnymi na rzecz swoich dzieci, posiada zobowiązania z tytułu prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej egzekwowane przez komornika, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jego majątek stanowi dom o powierzchni 98 m2, mieszkanie o powierzchni 50 m2 oraz nieruchomość rolna o obszarze 0,36 ha – które zostały zabezpieczone przez komorników i prokuraturę.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr Poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2012 r., doręczonym wnioskodawcy w dniu 7 lipca 2012 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 21), wezwał go do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę zeznań podatkowych za 2011 r. (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że wnioskodawca posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie korzystania w bieżącym roku przez wnioskodawcę z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, oświadczenia w przedmiocie form i wysokości pomocy otrzymywanej od rodziny i przyjaciół w okresie ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań wnioskodawcy (wobec instytucji finansowych, ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), dokumentu potwierdzającego wysokość alimentów, do których wypłaty jest zobowiązany wnioskodawca (odpisu orzeczenia sądu) oraz oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie wysokości jego zadłużenia z tego tytułu.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 16 lipca 2012 r. wnioskodawca oświadczył, że od rodziny i bliskich otrzymuje zakupy żywnościowe, nie korzystał w bieżącym roku z pomocy społecznej, nie posiada w chwili obecnej pojazdów mechanicznych, jego zadłużenie z tytułu alimentów wynosi ponad 80.000 zł, oraz wniósł o przedłużenie terminu, wskazując, iż przedłożenie wszystkich wymaganych dokumentów jest niemożliwe w tak krótkim czasie. Powyższy wniosek został uwzględniony zarządzeniem z dnia 23 lipca 2012 r.
Na dzień przed upływem dodatkowego terminu, tj. 16 sierpnia 2012 r., skarżący ponownie wniósł o przedłużenie zakreślonego terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych o dalsze 14 dni, tj. do dnia 31 sierpnia 2012 r., z uwagi na liczne schorzenia zdrowotne uniemożliwiające mu osobiste zebranie dokumentów poza przedłożonymi wraz z wnioskiem: fakturą VAT z dnia 30 grudnia 2011 r. za wynajem lokalu mieszkalnego w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. oraz oświadczeniem o poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego z dnia 10 listopada 2011 r. (w zakresie zaległych alimentów w kwocie 83.000 zł i bieżących w kwocie 1.000 zł miesięcznie na rzecz małoletniego syna wnioskodawcy uznanych przez wnioskodawcę w ugodzie pozasądowej z dnia 2 listopada 2011 r.). Poza wnioskiem o przedłużenie terminu pismo z dnia 16 sierpnia 2012 r. zawierało ponadto oświadczenie wnioskodawcy, że: nie posiada aktywnych rachunków bankowych, a te prowadzone dla niego są zablokowane przez organy egzekucyjne, nigdy nie korzystał z jakiejkolwiek formy pomocy społecznej, pomoc żywnościową otrzymuje od osoby okazującej mu swoje miłosierdzie, z reguły jest to jeden posiłek dziennie, 20–30-letnie pojazdy figurują jedynie w ewidencji pojazdów, gdyż faktycznie od dawna już ich nie posiada, udokumentowane przedłożoną fakturą zaległości za najem mieszkania za rok 2011 wynoszą 10.800 zł, w bieżącym roku także nie uiszcza opłat, a fakturę otrzyma na koniec roku.
Kolejny wniosek o przedłożenie terminu także został uwzględniony – zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 sierpnia 2012 r. – jednakże pomimo to przedłużony termin upłynął bezskutecznie z dniem 31 sierpnia 2012 r.
Wnioskodawca nadal nie przedłożył bowiem wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych, w tym odpisów złożonych zeznań podatkowych za 2011 r. alternatywnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o ich niezłożeniu, zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych (pomimo oświadczenia wnioskodawcy z dnia 16 sierpnia 2012 r. o posiadaniu rachunków zajętych przez organy egzekucyjne), dowodów na okoliczność posiadanego zadłużenia z tytułu prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej, tj. obrazujących aktualną wysokość zobowiązań względem ZUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, kontrahentów czy dostawców mediów i innych podmiotów, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (poza przedłożoną fakturą za najem), w szczególności obrazujących wysokość opłat za media.
Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.