Uzasadnienie
M. L.-M. i A. M. wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2009 r. (data stempla pocztowego) zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości bądź w części, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 500 zł.
Ze złożonego przez skarżących oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że na ich utrzymaniu pozostaje dwóch małoletnich synów, osiągają oni stałe dochody ze stosunku pracy w łącznej wysokości 5 300 zł brutto miesięcznie oraz nieregularne dochody z umów o dzieło i umów o pracę na czas określony w łącznej wysokości około 1 700 zł brutto miesięcznie, posiadają nieruchomość o powierzchni 1 564 m2 zabudowaną domem o powierzchni 89 m2, nieruchomość rolną o obszarze 0.09 ha oraz samochód osobowy marki Ford Mondeo, rok produkcji 2004 o wartości około 25 000 zł. Podnieśli, że w związku z urodzeniem dziecka w kwietniu br. ich wydatki ponoszone na bieżące miesięczne koszty utrzymania uległy zwiększeniu. Nadto ponoszą oni znaczne koszty związane z dojazdem do pracy w kwocie około 1 500 zł miesięcznie.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2009 r. (doręczonym stronie w dniu 18 sierpnia 2009 r.) skarżący zobowiązani zostali do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) odpisu zeznania podatkowego złożonego za rok 2008, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych miesięcznych dochodów ze stosunku pracy i innych zadeklarowanych we wniosku źródeł (zaświadczenia od pracodawców, zleceniodawców), (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, dojazdy do pracy, inne).
Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożyli. W piśmie z dnia 21 sierpnia 2009 r. wyjaśnili, że z uwagi na niemożność skompletowania żądanych dokumentów (okres wakacyjny) postanowili uiścić wpis sądowy w niniejszej sprawie. Podnieśli przy tym, że uiszczenie wpisów sądowych w dwóch sprawach stanowiłoby zbytnie obciążenie dla ich budżetu domowego. Jednocześnie wskazali, że wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie wskazywali na trudną sytuację finansową a na ochronę interesu publicznego.
W dniu 21 sierpnia 2009 r. (polecenie przelewu) skarżący uiścili należny wpis od skargi w niniejszej sprawie.
Przede wszystkim wyjaśnić należy skarżącym, że powołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy warunkują zwolnienie od kosztów sądowych wyłącznie od sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności inne aniżeli odnoszące się do stanu rodzinnego i materialnego wnioskodawcy pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. W związku z tym rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach.
Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się bowiem dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.).
W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazali, że spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnili istotnych wątpliwości dotyczących ich rzeczywistych możliwości płatniczych. Tym samym uniemożliwili dokonanie pełnej ich oceny.
Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.