Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 listopada 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor), po rozpatrzeniu zażalenia J. B. (dalej: Skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim (dalej: Naczelnik) z dnia 22 września 2022r., którym odebrano Skarżącemu zarząd nad nieruchomością i powierzono ten zarząd J. S., prowadzącemu działalność Nieruchomości [...] z siedzibą T. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że Naczelnik w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajął stanowiącą własność Skarżącego nieruchomość położoną w Starogardzie Gdańskim obejmującą działki [...], [...], [...], dla której Sąd Rejonowy w Starogardzie Gdańskim prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Po zajęciu nieruchomość tę pozostawiono w zarządzie Skarżącego. Postanowieniem z 22 września 2022 r. Naczelnik odebrał Skarżącemu zarząd nieruchomością i powierzył zarząd nad nieruchomością zarządcy wybranemu przez organ egzekucyjny.
Dyrektor zauważył, że zgodnie z art. 110g § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) jedyną przesłanką do zmiany osoby zarządcy nieruchomości jest ogólnie określona konieczność zapewnienia "prawidłowego sprawowania zarządu" w toku egzekucji z nieruchomości. Ustalenie okoliczności, czy zarząd jest sprawowany prawidłowo, czy nie ustawodawca pozostawił organowi egzekucyjnemu. Okolicznościami świadczącymi o nieprawidłowym sprawowaniu zarządu są: brak zainteresowania sprawowaniem zarządu, wykonywanie zarządu niesumiennie bądź niedbale, utrudnianie dokonywania czynności niezbędnych do opisu i oszacowania wartości nieruchomości bądź ogłoszenia o licytacji nieruchomości.
Dyrektor podkreślił, że jedną z cech charakterystycznych postępowania egzekucyjnego jest jego szybkość. Skoro upłynął, wyznaczony Skarżącemu w zawiadomieniu o zajęciu przedmiotowej nieruchomości, termin do wykonania obowiązku (zapłaty dochodzonych należności), organ egzekucyjny nie mógł, bez uzasadnionej przyczyny, pozostawać bezczynny i nie podejmować dalszych czynności egzekucyjnych. Dlatego pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego do oszacowania wartości zajętej nieruchomości (pismo to Skarżący odebrał w dniu 31 sierpnia 2022 r.). W piśmie tym organ wskazał, że czynności zostaną wykonane 7 września 2022 r. o godz. 11.00.
Skarżący nie stawił się w tym terminie w miejscu położenia zajętej nieruchomości (ul. Traugutta), zaś przebywający na miejscu dzierżawca nieruchomości odmówił wpuszczenia rzeczoznawcy na posesję. W toku przeprowadzonej następnie rozmowy telefonicznej Skarżący oświadczył, że skontaktuje się z organem egzekucyjnym po powrocie do Polski tj. 13 września 2022 r. W dniu 13 września 2002 r. Skarżący stawił się w siedzibie urzędu skarbowego, nie udało się uzgodnić z nim konkretnego terminu, w którym możliwe byłoby dokonanie oszacowania nieruchomości. Podejmowane przez organ próby porozumienia się ze Skarżącym nie powiodły się. Nie budzi zatem wątpliwości, że swoim zachowaniem, polegającym na nieudostępnianiu zajętej w toku egzekucji nieruchomości dla potrzeb dokonania jej oszacowania, nie ułatwiał Skarżący prowadzenia postępowania egzekucyjnego z zachowaniem zasady szybkości (przewidzianej w art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego).
Reasumując Dyrektor stwierdził, że w celu prawidłowego sprawowania zarządu nad zajętą nieruchomością ustanowienie nowego zarządcy stało się konieczne.
J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 listopada 2022r., domagając się jego uchylenia oraz uchylenia poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu wniesionej skargi Skarżący podkreślił, że nie można uznać, iż szybkość postępowania powinna być dla organu priorytetem przy podejmowaniu decyzji o odebraniu właścicielowi zarządu nieruchomości, której to wartość wielokrotnie przewyższa wartość zaległości dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Dochodzone należności zabezpieczone pozostają również hipotekami. Nie istnieją żadne podstawy do obaw o uszczuplenie zaspokojenia wierzycieli. Brak jest przyczyn dla których należałoby uznać, że odebranie zarządu wymagane jest z uwagi na konieczność pośpiesznego działania. Nie jest możliwe usunięcie nieruchomości spod zajęcia, ukrycie jej lub usunięcie wpisów hipotek zabezpieczających roszczenia.
Organ drugiej instancji - nie mając oparcia w żadnym materiale dowodowym, na który powinien precyzyjnie wskazywać - bezpodstawnie stwierdził, że istnieją po stronie Skarżącego okoliczności świadczące o nieprawidłowym sprawowaniu zarządu, braku zainteresowania sprawowaniem zarządu, wykonywania zarządu niesumienne bądź niedbale, utrudniania czynności niezbędnych do opisu i oszacowania nieruchomości bądź ogłoszenia licytacji.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku ostatecznego postanowienia administracyjnego) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto, zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na postanowienie, może postanowienie uchylić, stwierdzić jego nieważność lub stwierdzić wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów prawa.
Badając zaskarżony akt we wskazanym wyżej zakresie, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, nie znajduje bowiem oparcia ani w udokumentowanych okolicznościach faktycznych sprawy ani też w racjach prawnych.
W myśl art. 110g u.p.e.a. zajętą nieruchomość pozostawia się w zarządzie zobowiązanego, do którego stosuje się wówczas przepisy o zarządcy (§ 1). Jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga, organ egzekucyjny odbiera zobowiązanemu zarząd i ustanawia innego zarządcę (§ 2).
Bezspornym jest, że w toku prowadzonego wobec Skarżącego jako strony zobowiązanej postępowania egzekucyjnego w administracji, pozostawiono Skarżącemu w zarządzie zajętą nieruchomość, położoną w Starogardzie Gdańskim obejmująca działki nr: [...],[...],, dla której Sąd Rejonowy w Starogardzie Gdańskim prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego J. Ś. do oszacowania wartości nieruchomości pozostawionej w zarządzie Skarżącego. W piśmie tym wskazano, że czynność oszacowania zostanie dokonana w dniu 7 września 2022 r. w miejscu położenia nieruchomości. Pismo zostało uznane za doręczone w dniu 31 sierpnia 2022 r. w trybie art. 44 K.p.a.
Z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika organu egzekucyjnego z 7 września 2022 r. wynika, że na miejscu nie zastano Skarżącego, a jedynie dzierżawcę nieruchomości. Skarżący telefonicznie oświadczył, że przebywa za granicą, a po powrocie w dniu 13 września 2022 roku skontaktuje się z organem egzekucyjnym w celu umówienia nowego terminu wyceny.
W dniu 13 września 2022 r. Skarżący stawił się w siedzibie urzędu. Ze sporządzonej notatki służbowej wynika, że nie udało się ustalić ze Skarżącym konkretnego terminu przeprowadzenia czynności oszacowania wartości nieruchomości. Po powiadomieniu Skarżącego, że czynności odbędą się 16 września Skarżący zaś oświadczył, że nie dopuści do nich.
W dniu 14 września 2022 r. pracownik egzekucji sporządził notatkę z której wynika, że poinformował Skarżącego telefonicznie, że 16 września 2022 roku o godzinie 9 - tej przystąpi wraz z biegłym skarbowym do czynności oszacowania wartości zajętej nieruchomości. W przypadku napotkania trudności z wejściem na posesję, nastąpi przymusowe komisyjne otwarcie lokali i pomieszczeń.
W dniu 15 września 2022 r. Naczelnik przesłał do Skarżącego pismo informujące o zarządzeniu otwarcia i przeszukania lokalu. Pismo zostało odebrane w dniu 22 września 2022 roku.
W dniu 16 września 2022 r. organ egzekucyjny dokonał czynności oszacowania nieruchomości pod nieobecność Skarżącego. W trakcie tych czynności dokonano otwarcia znajdującego się na nieruchomości lokalu. Z tej czynności Naczelnik sporządził protokół otwarcia i przeszukania lokalu. Protokół został doręczony Skarżącemu w dniu 23 września 2022 r.
W ocenie Sądu, wskazane wyżej okoliczności, które znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym rozpoznawanej sprawy, nie budzą wątpliwości, że Skarżący swoim zachowaniem przez zaniechanie polegające na nieudostępnianiu zajętej w toku egzekucji nieruchomości dla potrzeb dokonania oszacowania nieruchomości, niewątpliwie nie ułatwiał organowi egzekucyjnemu prowadzenia postępowania egzekucyjnego z zachowaniem zasady szybkości przewidzianej w art. 12 K.p.a.
Zauważyć przy tym trzeba, że stosownie do dyspozycji art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Innymi słowy w postępowaniu administracyjnym nie ma zamkniętego katalogu środków dowodowych. Wbrew zatem zapatrywaniu Skarżącego, organ egzekucyjny mógł oprzeć swoje ustalenia na treści notatek służbowych sporządzonych prze pracowników organu egzekucyjnego.
Należy podkreślić, że zarząd ma na celu przede wszystkim zabezpieczenie prawidłowego biegu postępowania egzekucyjnego, a zatem ma na celu prowadzenie egzekucji bez zbędnej zwłoki, co leży nie tylko w interesie wierzyciela (zaspokojenie jego roszczeń), ale także strony zobowiązanej (prowadzi do zmniejszenia lub wygaśnięcia zobowiązania). Sprawowanie prawidłowego zarządu ma także na celu uchronienie nieruchomości przed utratą wartości i atrakcyjności dla potencjalnych nabywców licytacyjnych. Zarząd sprawowany jest w interesie wierzyciela, który jest zainteresowany tym, aby nieruchomość zachowała możliwie wysoką wartość, jak też zobowiązanego, gdyż sprzedaż nieruchomości poniżej jej wartości w konsekwencji niewłaściwego sprawowania zarządu może nie doprowadzić do pełnego wygaśnięcia zobowiązania. Stąd każde działanie zmierzające do zapewnienia prawidłowego biegu egzekucji jest postrzegane jako prawidłowe wykonywanie obowiązków, każde zaś zachowanie zarządcy (działanie lub zaniechanie) sprzeczne z celem zarządu skutkować musi odwołaniem zarządu.
Tym samym - zdaniem Sądu – na gruncie stanu faktycznego występującego w rozpoznawanej sprawie zaistniała podstawa do uznania, że działania organu w postaci odebrania Skarżącemu zarządu nieruchomością były właściwe i konieczne oraz odpowiadały prawu. W ocenie Sądu, rozważania organu w wyżej przedstawionym zakresie są wyczerpujące, wyjaśniają sporne okoliczności sprawy, które znajdują w pełni oparcie w ustaleniach organu mających potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w rozpoznawanej sprawie, jak i w obowiązujących przepisach prawa. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada zaś wymogom przewidzianym art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a.
W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako niezasadną.