Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 3 marca 2015 r., złożonym na formularzu PPF i dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca A. K. B.-C. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Do wniosku skarżąca dołączyła: (-) wyciągi z ksiąg wieczystych prowadzonych dla trzech nieruchomości; (-) kopię faktury za gaz; (-) kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego wraz z kopią faktury za operację; (-) zaświadczenie od pracodawcy z dnia 2 marca 2015 r. o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z mężem (małżonkowie zamieszkują osobno, w ich małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej), posiada trzy nieruchomości: dom o powierzchni 100 m2, mieszkanie o powierzchni 106,21 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,9585 ha, na których ustanowione zostały hipoteki na rzecz banków (778.469,39 zł), gminy (1.207.908,70 zł) oraz osoby prywatnej (23.191,10 zł), źródłem utrzymania skarżącej oraz jej dwóch małoletnich córek są dochody skarżącej z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.081,51 zł netto (2.800 zł brutto) miesięcznie oraz alimenty na rzecz jednej z córek w kwocie 500 zł miesięcznie.
Z dołączonych dokumentów wynika, że: skarżąca zatrudniona jest na umowę o pracę na czas nieokreślony od 1 października 2013 r. na stanowisku dyrektora do spraw dydaktycznych, jej średnie miesięczne wynagrodzenie z okresu ostatnich trzech miesięcy wyniosło 2.081,51 zł netto, poza nieruchomościami wykazanymi w druku PPF posiada także zabudowane grunty rolne o powierzchni 0,5616 ha, zaś wskazana nieruchomość rolna kwalifikowana jest jako lasy, w okresie od 31 grudnia 2014 r. do 9 lutego br. jej rachunek za gaz wyniósł 1.426,14 zł, w dniach od 29 do 30 stycznia br. była odpłatnie hospitalizowana w związku z plastyką więzadeł krzyżowych kolana, której koszt wyniósł 4.900 zł.
Dodatkowo w uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zawartego także w skardze skarżąca podała, że miesięczne koszty związane z eksploatacją mieszkania oraz opłatami za media (w tym za energię elektryczną i gaz), wynoszą łącznie około 2.000 zł.
W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 17 kwietnia 2015 r. skarżąca nadesłała:
- - odpisy zeznań podatkowych PIT-28 i PIT-36 z załącznikiem PIT/B i PIT/O za 2013 r. oraz PIT-37 z załącznikiem PIT/O za 2014 r., w których za rok 2013 wykazała dochody z najmu/dzierżawy w wysokości 36.260,15 zł, ze stosunku pracy w wysokości 90.660,61 zł, z działalności gospodarczej w wysokości 41.686,88 zł (deklarując przychód w kwocie 102.239,57 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 60.552,69 zł), dochód w spółce, w której posiadała 30% udziałów, w wysokości 1.060,27 zł oraz stratę w spółce jawnej, w której posiadała 65% udziałów, w wysokości 3.915,94 zł, zaś za 2014 r. zadeklarowała wyłącznie dochody ze stosunku pracy w wysokości 47.195,70 zł;
- - historię rachunku bankowego w [...] za okres od 23 stycznia do 22 kwietnia 2015 r., którego saldo końcowe wynosiło 75,05 zł;
- - zaświadczenie od pracodawcy z dnia 22 kwietnia 2015 r., z którego wynika, że średnie wynagrodzenie skarżącej z okresu ostatnich trzech miesięcy wynosi 1.214,32 zł netto;
- - kopie faktur za: gaz za okres od 9 lutego do 7 kwietnia 2015 r. na kwotę 1.154,19 zł, za energię elektryczną za okres od 9 grudnia 2014 r. do 12 lutego 2015 r. na kwotę 730,18 zł oraz za wizytę u ortopedy w dniu 7 stycznia 2015 r. na kwotę 80 zł;
- - kopię karty wymiaru opłat za lokal mieszkalny, które od dnia 1 kwietnia 2015 r. wynoszą 288,34 zł wraz z zestawieniem kosztów wspólnoty i właściciela za 2014 r.;
- - odpis wyroku sądu rejonowego z dnia 22 stycznia 2002 r. i sądu okręgowego z dnia 22 marca 2002 r. o wysokości alimentów zasądzonych na rzecz małoletniej córki w kwocie 500 zł miesięcznie;
- - harmonogramy spłat dwóch kredytów hipotecznych zaciągniętych przez skarżącą, których salda na kwiecień 2015 r. wynosiły 230.125,42 zł i 260.249,08 zł, łączna miesięczna rata wynosi 3.401 zł, zaś skarżąca nie ma zaległości w ich spłacie;
- - dodatkowe oświadczenie, w którym skarżąca podała, że nie osiąga dochodów z tytułu najmu/dzierżawy posiadanych nieruchomości ani też nie przysługiwały jej płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, gdyż nie spełnia warunków wymaganych do przyznania płatności; jej wynagrodzenie za pracę zostało obniżone; od marca br. otrzymuje kwotę 500 zł miesięcznie na utrzymanie drugiej z małoletnich córek; nie otrzymuje pomocy finansowej ani od członków rodziny ani też od innych osób; posiada samochód osobowy marki [...] z 1995 r. o wartości 2.500 zł.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Referendarz sądowy uznał, iż pomimo, że skarżąca wykonała zobowiązanie nałożone na nią zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2015 r., przedkładając wymienione w nim dokumenty, to w dalszym ciągu jej sytuacja finansowa pozostaje niejasna.
Skarżąca konsekwentnie utrzymuje, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, wychowując dwie małoletnie córki (15 lat i 3 lata). Na dzień złożenia oświadczenia na formularzu PPF źródłem utrzymania skarżącej i córek było wypłacane skarżącej wynagrodzenie za pracę, które wynosiło średnio 2.081,51 zł netto miesięcznie oraz zasądzone w kwocie 500 zł alimenty na rzecz starszej córki. Aktualnie średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącej wynosi 1.214,31 zł netto i jest niższe o 867,20 zł od kwoty zadeklarowanej we wniosku. Dodatkowo, od marca br. skarżąca otrzymuje miesięcznie kwotę 500 zł od ojca młodszej córki na jej utrzymanie. Tym samym należało przyjąć, że średnie miesięczne dochody skarżącej i jej rodziny w chwili wniesienia przez nią przedmiotowego żądania wynosiły łącznie 2.581,51 zł, zaś obecnie kształtują się one na poziomie 2.214,31 zł.
Natomiast średnie miesięczne wydatki skarżącej, ustalone na podstawie nadesłanych dokumentów, do których zaliczono spłatę dwóch kredytów bankowych (3.400 zł), opłaty za lokal mieszkalny (288,34 zł), gaz (645,09 zł) i energię elektryczną (365,09 zł) oraz składki na ubezpieczenie (polisę – 312 zł), wynoszą 5.010,52 zł. Zwrócić przy tym uwagę należy, że w kwocie tej nie zostały uwzględnione pozostałe bieżące wydatki, jakie bez wątpienia skarżąca ponosi na wyżywienie trzyosobowej rodziny, zakup środków czystości, odzieży, obuwia, opłaty za telefon, czy internet oraz koszty związane z użytkowaniem samochodu, w tym zakup paliwa.
Z powyższych ustaleń wynika, że zadeklarowane i udokumentowane przez skarżącą dochody nie wystarczają nawet na pokrycie połowy ponoszonych przez nią wydatków. Wątpliwości co do środków pieniężnych, jakimi faktycznie dysponuje skarżąca potęguje fakt, że nie posiada ona oszczędności, nie otrzymuje pomocy ani finansowej ani rzeczowej od rodziny, czy też od osób prywatnych, a jednocześnie nie posiada ona zaległości w spłacie swoich zobowiązań kredytowych oraz należności z tytułu opłat za mieszkanie i media. Z jakich więc środków skarżąca uiszcza koszty związane z utrzymaniem swoim i córek w części przekraczającej kwotę osiąganych przez nią dochodów, tego skarżąca już nie wyjaśniła.
Co więcej, nie wyjaśniła, z jakich środków opłaciła koszty zabiegu operacyjnego. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego nie wynika, aby kwota 4.900 zł wynikająca z faktury wystawionej w dniu 29 stycznia br. została uiszczona przez skarżącą przelewem; kwota w takiej wysokości nie została również przez nią wypłacona z tego konta.
W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa skarżącej, pomimo przedłożenia przez nią wymaganych dokumentów, nadal budzi uzasadnione wątpliwości. W kontekście wysokości udokumentowanych przez skarżącą wydatków nadal nie sposób ustalić, jaka jest rzeczywista wysokość dochodów osiąganych przez skarżącą i posiadanych przez nią środków pieniężnych. Skoro okoliczność ta nie została wyjaśniona przez skarżącą w sposób przekonujący, to nie sposób stwierdzić, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej części.
W ocenie referendarza sądowego skarżąca przedstawiła i udokumentowała swoje możliwości płatnicze w taki sposób, aby przemawiał on za uznaniem, że poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powoływane przez nią okoliczności (niskie dochody, zobowiązania z tytułu udzielonych kredytów i zaciągniętej pożyczki w znacznej kwocie, zadłużenie wobec gminy, brak środków pieniężnych, przy jednoczesnych wysokich bieżących wydatkach) prowadzą także do wniosku, że świadomym zamiarem skarżącej było zobrazowanie swojej sytuacji majątkowej w taki sposób, aby orzekający uznał, że nie ma ona możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie ani w całości ani też w części.
Z tych wszystkich względów uznano, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.