Uzasadnienie
Wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 1 czerwca 2011 r. (data stempla pocztowego), M. W. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (od wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł).
Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz małoletnią córką, osiąga dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.032,43 zł netto miesięcznie, które są jedynym źródłem utrzymania jego rodziny, jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 89 m2, posiada 1.408 udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej po 50 zł każdy (spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej z uwagi na zaległości podatkowe). Miesięczne wydatki wnioskodawcy związane z eksploatacją mieszkania wynoszą około 500 zł, nadto spłaca on kredyty bankowe udzielone w łącznej wysokości 250.000 zł.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2011 r. (doręczonym w dniu 4 lipca 2011 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2010 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38), a w przypadku nieskładania za ww. rok zeznań podatkowych stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto i netto za okres ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że małżonka wnioskodawcy posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i aktualnej wysokości spłacanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę miesięcznych rat kredytowych, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych).
Z wymaganych dokumentów wnioskodawca przedłożył jedynie odpis zaświadczenia od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia oraz dowodów obrazujących wysokość miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania (opłat za energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne i zaliczek wnoszonych do wspólnoty mieszkaniowej na pokrycie kosztów zarządu i świadczeń eksploatacyjnych).
Należy podkreślić, że wnioskodawca – pomimo wyraźnego wezwania – uchylił się od przedłożenia istotnych dokumentów obrazujących sytuację finansową jego i jego małżonki, w szczególności wyciągów z prowadzonych dla nich rachunków bankowych albo oświadczenia o ich nieposiadaniu oraz odpisów złożonych przez nich zeznań podatkowych za zeszły rok albo zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o ich niezłożeniu. Nie przedłożył również żadnych dowodów obrazujących wysokość comiesięcznych wydatków na spłatę zaciągniętych kredytów, zaświadczenia potwierdzającego, że jego małżonka ma status osoby bezrobotnej ani oświadczeń w przedmiocie pobierania przez małżonków świadczeń rodzinnych, korzystania z opieki społecznej czy posiadanych samochodów.
W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił, poprzez selektywne przedkładanie dokumentów źródłowych, dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Warto też wskazać, że wnioskodawca uchylił się od prawidłowego wykonania obowiązku nałożonego na niego w trybie art. 255 p.p.s.a. również w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem (o sygn. akt I SA/Gd 812/10, I SA/Gd 821/10, I SA/Gd 822/10 i I SA/Gd 65/11), co skutkowało negatywnym rozpoznaniem złożonych przez niego w tych sprawach wniosków o przyznanie prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w kolejnej sprawie, wnioskodawca zachował się w sposób tożsamy, mimo iż mógł oczekiwać, znając stanowisko Sądu w tym zakresie, że będzie to skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy.
Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.