Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 kwietnia 2012 r. Wójt Gminy ustalił B. i W. M. łączne zobowiązanie pieniężne za 2012 r. dotyczące działki nr [...] położonej w N., będącej w współużytkowaniu wieczystym zobowiązanych oraz M. M. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli B. i W. M. Decyzją z dnia 9 lipca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji błędnie ustalił krąg zobowiązanych, albowiem Wójt uznał, że winni to być posiadacze działki, czyli B. i W. M., natomiast w ocenie SKO powinni to być wszyscy współużytkownicy.
Wnioskiem z dnia 11 września 2012 r. M. M. zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2012 r. - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że kwestia dotycząca określenia osób, które są zobowiązane do ponoszenia podatku od nieruchomości dotyczącego działki Nr [...] położonej w N. była już rozstrzygnięta decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 kwietnia 2011r. Nr [...], zawierającą odmienne rozstrzygnięcie. W ocenie wnioskującej, korzyści odnoszą wyłącznie posiadacze działki – W. i B. M. Posiadają oni także ponad połowę udziału w przedmiotowej nieruchomości i organy państwa winny żądać wykonania obowiązków związanych z nieruchomością przez większościowego udziałowca. Wnioskodawczyni natomiast nie korzysta z tego majątku w ogóle.
Decyzją z dnia 7 marca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 lipca 2012 r.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej wymienione zostały w art. 247 § 1 pkt 1 – 8 ordynacji podatkowej. Biorąc pod uwagę, że wnioskodawczyni wskazała art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. jako podstawę swojego żądania, tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną - SKO przyjęło, że wnioskodawczyni wniosła o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji na podstawie przesłanek wskazanych w art. 247 § 1 pkt 2, 3 i 4 ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że organ podatkowy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji podatkowej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 128 ordynacji podatkowej, wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w sposób wyczerpujący w art. 247 § 1 pkt 1-8 ordynacji podatkowej. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie innych przesłanek nie jest dopuszczalne. Organ, dokonując weryfikacji decyzji, wydaje wyłącznie decyzje deklaratoryjną, skutkującą z mocą wsteczną (decyzja jest nieważna od samego początku jej wydania, czyli ex tunc).
Organ stwierdzający nieważność umocowany jest jedynie do orzeczenia o istnieniu bądź nieistnieniu wadliwości decyzji, nie może natomiast zastąpić tej decyzji własnym rozstrzygnięciem. W następstwie takiego orzeczenia sprawa powraca do organów orzekających w toku instancji, które albo wydadzą nowe decyzje, albo umorzą postępowanie, jeśli wydanie decyzji w sprawie było niedopuszczalne.
Zdaniem organu, przedmiotem oceny pod kątem istnienia przesłanki powodującej konieczność stwierdzenia nieważności jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2012 r. w sprawie uchylenia decyzji Wójta Gminy z dnia 12 kwietnia 2012 r. dotyczącej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Sprawdzenia wymaga zatem, czy decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej (art. 247 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej). Powyższa przesłanka byłaby spełniona, jeżeli decyzja została wydana na podstawie normy, która nie wynika z przepisów prawa. Organ stanął na stanowisku, że oceniana decyzja została wydana przez organ podatkowy drugiej instancji na podstawie art. 233 § 2 w związku z art. 13 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej. Została zatem wydana w oparciu o przepisy prawa a przesłanka określona w art. 247 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej nie została w niniejszej sprawie spełniona.
Drugą przesłanką dla stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 lipca 2012 roku wskazaną przez wnioskodawczynię, jest możliwość jej wydania z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej). W ocenie organu, wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa, jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją obowiązywał niewątpliwy stan prawny. W ten sposób można oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane błędną wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa. Pojęcie rażącego naruszenia prawa oznacza zatem istnienie oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Ocenianą decyzją została uchylona decyzja Wójta Gminy z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Z akt sprawy przedstawionych organowi odwoławczemu wynikało bowiem, że zarówno B. i W. M. jak i wnioskodawczyni byli współużytkownikami wieczystymi nieruchomości stanowiącej działkę Nr [...] w N., a organ podatkowy pierwszej instancji wydał nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne wyłącznie dla B. i W. M. ze wskazaniem, że M. M. jako zamieszkująca w K. nie jest jej posiadaczem. Organ odwoławczy uznał, że konstatacja ta bez dalszego uzasadnienia nie jest prawidłowa, w związku z czym Kolegium podjęło kwestionowane rozstrzygnięcie. Z powyższego wynika, że rozstrzygnięcie to nie stoi w oczywistej sprzeczności z przepisem art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zatem jego wydanie nie spowodowało rażącego naruszenia prawa.
Wnioskodawczyni wskazała także na możliwość, iż kwestionowana decyzja z dnia 9 lipca 2012 roku dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 247 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej). Wskazała bowiem, że kwestia dotycząca określenia osób, które zobowiązane są do ponoszenia podatku od nieruchomości obejmującego przedmiotową działkę była już wcześniej rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 kwietnia 2011 r., [...]. Organ wyjaśnił, że przesłanka określona w art. 247 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej dotyczy sytuacji, w której w tej samej sprawie, kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje rozstrzygające sprawę co do jej istoty, z których pierwsza jest ostateczna. Punktem wyjścia do ustalenia, czy istotnie zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej, powinna być konstatacja dotycząca tożsamości spraw objętych dwiema decyzjami.
Przy jej dokonywaniu należy brać pod uwagę zarówno to, czy w sprawie występują te same podmioty, jak też to, czy decyzje dotyczą tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym spraw. Kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczyła wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok, natomiast decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 kwietnia 2011 r., [...] utrzymywała w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 10 stycznia 2011 roku w sprawie uchylenia w zakresie wymiaru zobowiązania wobec M. M. nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2010 rok i umorzenia postępowania w tym zakresie. Decyzje te dotyczyły zatem odmiennych przedmiotów w związku z czym kwestionowana decyzja nie narusza zakazu res iudicata.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło także istnienia żadnej z wad kwestionowanej decyzji, o których mowa w art. 247 § 1 ordynacji podatkowej, uprawniających do stwierdzenia jej nieważności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. M., podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało dwie decyzje, które wzajemnie się wykluczają - z dnia 7 kwietnia 2011 roku (...) w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 rok oraz z dnia 9 lipca 2012 roku (...) w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 rok - stąd też jedna z nich była wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej zasadniczy przedmiot obydwu decyzji jest jeden i dotyczy określenia osoby podatnika. W ocenie skarżącej w pierwszej kolejności podatnikiem winien być samoistny posiadacz nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga M. M. nie jest zasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej w dalszej części p.p.s.a, stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji kasacyjnej wydanej w trybie art. 233 § 2 ordynacji podatkowej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd ogranicza się do oceny konkretnej decyzji, a nie decyzji wymiarowych dotyczących poszczególnych lat podatkowych. W tym przypadku przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 marca 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2012 r. uchylającej decyzję Wójta Gminy w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W ocenie Sądu organ prawidłowo skonstatował, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 lipca 2012 r. określone w art. 247 § 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 ordynacji podatkowej.
Sąd stanął na stanowisku, że zasadnie organ wskazał w niniejszej sprawie, że decyzja, której nieważności strona domaga się, została wydana na podstawie art. 233 § 2 w związku z art. 13 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej. Zatem decyzja ta powinna być przede wszystkim oceniona w świetle przepisu art. 233 § 2 ordynacji podatkowej. Sąd uznał, że przesłanki wynikające z tego przepisu zostały spełnione, nie można więc mówić, że - oceniając decyzję obecnie – została wydana bez podstawy prawnej, rozumianej zgodnie z art. 247 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej.
Nie wystąpiła również przesłanka określona w art. 247 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej dotycząca wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie stoi w oczywistej sprzeczności z przepisem art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.), zatem jego wydanie nie spowodowało rażącego naruszenia prawa. Organ odwoławczy orzekając w decyzji z dnia 9 lipca 2012 r. skonstatował, że organ pierwszej instancji wydał nakaz płatniczy jedynie wobec niektórych współużytkowników wieczystych nieruchomości, ograniczając się do wskazania, że współużytkowniczka wieczysta M. M., jako zamieszkująca w K., nie jest jej posiadaczem. Wobec braku jakiegokolwiek uzasadnienia tego stanowiska, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobligowane było do podjęcia rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 233 § 2 ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął również, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 247 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej, albowiem dotyczy ona sytuacji, w której w tej samej sprawie, kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje rozstrzygające sprawę co do jej istoty, z których pierwsza jest ostateczna. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Sąd uznał, że kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczyła wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok, natomiast decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 kwietnia 2011 r., [...] utrzymywała w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 10 stycznia 2011 r. w sprawie uchylenia w zakresie wymiaru zobowiązania wobec M. M. nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2010 rok i umorzenia postępowania w tym zakresie. Decyzje te dotyczyły odmiennych przedmiotów w związku z czym Sąd przyjął, ze zasadnie organ uznał, iż kwestionowana decyzja nie narusza zakazu res iudicata.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stwierdził istnienia żadnej z wad kwestionowanej decyzji, albowiem nie było podstaw do stwierdzenia nieważności w stosunku do decyzji z dnia 9 lipca 2012 r.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.