Uzasadnienie
Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 25 lipca 2018 r. (data stempla pocztowego), skarżąca K. N. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), oraz przedłożonych wraz z wnioskiem dokumentów źródłowych (zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 9 lipca 2018 r., kart wynagrodzeń za rok 2018 oraz odpisów aktów urodzenia) wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z partnerem, z którym mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Zarówno wnioskodawczyni, jak i jej partner, są zatrudnieni (u tego samego pracodawcy) na umowę o pracę w wymiarze 1/8 etatu z wynagrodzeniem w wysokości 226,51 zł netto, nie są właścicielami żadnych nieruchomości, nie posiadają jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Wnioskodawczyni wskazała, iż otrzymuje zasiłki na dzieci i korzysta z pomocy społecznej oraz że ponosi wydatki na mieszkanie, jednakże nie określiła ani wysokości otrzymywanych zasiłków i świadczeń ani ponoszonych wydatków.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2018 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni wymienionych dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i osobę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zeznań podatkowych za rok 2017, a w przypadku ich niezłożenia za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i osobę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, c) oświadczenia wnioskodawczyni, czy jest aktualnie prowadzona z jej majątku egzekucja, a jeśli tak – przedłożenia dowodów dotyczących prowadzonej egzekucji, w szczególności obrazujących aktualną wysokość dochodzonych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych, d) dokumentów obrazujących wysokość wymagalnych zobowiązań finansowych wnioskodawczyni i osoby, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), e) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (dowodów zapłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), f) oświadczenia wnioskodawczyni, z jakich środków pokryła koszty zastępstwa prawnego z wyboru w niniejszej sprawie, g) oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawczynię lub jej partnera świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) oraz świadczenia wychowawczego (500 plus) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, h) oświadczenia, czy wnioskodawczyni lub jej partner otrzymali w 2018 r. świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak podania form i wysokości tej pomocy wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, jeżeli nie – wskazania, czy o taką pomoc się ubiegali, a jeśli tak przedłożenia odpisów decyzji odmownych w tym przedmiocie, i) oświadczenia wnioskodawczyni, czy otrzymuje na starsze dziecko alimenty od jego ojca, jeżeli tak – wskazania ich wysokości oraz przedłożenia dokumentów ją potwierdzających (orzeczenia sądu w tym przedmiocie, zawartej ugody, oświadczenia ojca dziecka, potwierdzenia zapłaty, itp.), jeżeli nie – wyjaśnienia dlaczego ich nie otrzymuje i czy ubiegała się o te świadczenia. Wnioskodawczyni została też poinformowana, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy.
Powyższe wezwanie doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 16 sierpnia 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawczyni nie wykonała nałożonego na nią obowiązku i nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jej sytuacji majątkowej, w szczególności jej rzeczywistych możliwości płatniczych.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący.
Należy również zauważyć, iż pomimo wniesienia o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, wnioskodawczyni uiściła (działając przez pełnomocnika) w dniu 10 lipca 2018 r. należny wpis od skargi w kwocie 500 zł, a następnie w dniu 6 sierpnia 2018 r. opłaciła wpis od zażalenia w kwocie 100 zł.
Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.